AI đang dần chuyển từ công cụ tìm kiếm sang khả năng tạo giỏ hàng và thanh toán thay người dùng. Tuy nhiên, dù mức độ sử dụng AI tạo sinh tại một số thị trường châu Á đã đạt 67-90%, tỷ lệ sẵn sàng giao quyền mua sắm cho công nghệ này vẫn ở mức thấp hơn đáng kể.
AI chuyển từ tư vấn sản phẩm sang thực hiện giao dịch
Hoạt động mua sắm đang đứng trước một bước chuyển mới khi các trợ lý trí tuệ nhân tạo (AI) không còn giới hạn ở việc trả lời câu hỏi hay đề xuất sản phẩm. Với sự phát triển của thương mại ủy quyền cho AI (Agentic Commerce), người dùng có thể giao cho công nghệ này thực hiện nhiều công đoạn, từ tìm kiếm hàng hóa, lựa chọn sản phẩm, tạo giỏ hàng đến đặt mua và thanh toán.

Xu hướng này đang được thúc đẩy tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Tại Singapore FinTech Festival 2026 diễn ra từ ngày 18/11, Visa - công ty công nghệ thanh toán điện tử hàng đầu thế giới công bố mở rộng chương trình Agentic Ready trên toàn khu vực nhằm chuẩn bị cho hệ sinh thái thanh toán trước sự xuất hiện của các giao dịch do tác nhân AI khởi tạo.
Theo nghiên cứu của Visa tại Singapore, Australia và Nhật Bản, tỷ lệ sử dụng AI tạo sinh dao động từ 67% tại Nhật Bản đến 90% tại Singapore. Tuy nhiên, khi được hỏi về khả năng tin tưởng để AI mua những mặt hàng thiết yếu trong gia đình thay mình, chỉ khoảng 20-30% người tiêu dùng sẵn sàng chấp nhận.
Sự khác biệt này cho thấy việc tiếp cận và sử dụng AI không đồng nghĩa với việc người dùng sẵn sàng trao quyền quyết định chi tiêu cho công nghệ. Người tiêu dùng có thể sử dụng trợ lý AI để tham khảo thông tin, tìm kiếm sản phẩm hoặc so sánh lựa chọn, nhưng việc cho phép hệ thống tự đặt hàng và thanh toán vẫn đòi hỏi mức độ tin cậy cao hơn.
"Tương lai của thương mại không còn là một viễn cảnh xa vời mà đang dần định hình ngay trước mắt chúng ta, từ các tác nhân AI đang thay đổi cách thức mua sắm và vận hành doanh nghiệp, đến những phương thức luân chuyển giá trị mới cùng các thách thức hoàn toàn mới về định danh, an ninh và niềm tin", ông Stephen Karpin, Chủ tịch Visa khu vực châu Á – Thái Bình Dương, chia sẻ.
Để chuẩn bị cho xu hướng này, Visa đã triển khai chương trình Agentic Ready tại châu Á – Thái Bình Dương từ tháng 4/2026. Giai đoạn đầu Visa Agentic Ready tập trung vào mức độ sẵn sàng của các tổ chức phát hành trong môi trường được kiểm soát, sử dụng thông tin xác thực thanh toán Visa và đáp ứng các tiêu chuẩn vận hành thực tế.
Ở giai đoạn tiếp theo, chương trình mở rộng sang khâu chấp nhận thanh toán với sự tham gia của ngân hàng thanh toán, nhà cung cấp dịch vụ thanh toán, cổng thanh toán và một số nhà bán hàng được lựa chọn. Theo công bố tại Singapore FinTech Festival 2026, chương trình có hơn 50 đơn vị tham gia và dự kiến tiếp tục mở rộng với sự góp mặt của nhiều đối tác trong năm 2027.
Niềm tin và khả năng kiểm soát quyết định tốc độ phổ biến
Dù công nghệ có thể đảm nhiệm nhiều công đoạn mua sắm, việc trao quyền cho AI vẫn đặt ra những yêu cầu về bảo mật, xác thực và kiểm soát giao dịch. Khác với hoạt động tìm kiếm thông tin thông thường, một tác nhân AI được phép mua hàng cần xác định đúng người dùng, thực hiện trong phạm vi được cấp quyền và tuân thủ giới hạn chi tiêu đã thiết lập.
Đối với nhà bán hàng, thách thức không chỉ nằm ở khả năng tiếp nhận đơn hàng do AI tạo ra mà còn ở việc nhận diện tác nhân hợp lệ, xác định phạm vi truy cập và hỗ trợ giao dịch xuyên suốt quá trình thanh toán. Các hệ thống cũng cần duy trì khả năng xử lý dịch vụ sau mua, giải thích diễn biến giao dịch và hỗ trợ giải quyết tranh chấp khi phát sinh.
“Khi các tác nhân AI ngày càng chủ động mua sắm và thanh toán thay mặt người tiêu dùng, nhà bán hàng và đơn vị cung cấp dịch vụ thanh toán cần có phương thức rõ ràng để đánh giá và nâng cao mức độ sẵn sàng cho những giao dịch mới này”, ông T.R. Ramachandran chia sẻ.
Visa đặt ra năm vấn đề cần được giải quyết khi phát triển thanh toán qua tác nhân AI: xác định tác nhân có hợp lệ hay không; tác nhân được phép thực hiện những hành động nào; giao dịch có tuân thủ giới hạn được thiết lập; dữ liệu có được sử dụng đúng phạm vi; và quá trình thực hiện có thể được giải thích, kiểm tra khi xảy ra tranh chấp hay không.
Để đáp ứng những yêu cầu này, Visa cho biết hãng tập trung vào kinh nghiệm vận hành mạng lưới thanh toán nhằm duy trì an toàn, chia sẻ công cụ và phương pháp bảo vệ hệ sinh thái, đồng thời huy động chuyên gia an ninh mạng và tư vấn để hỗ trợ ngân hàng, nhà bán hàng, doanh nghiệp và cơ quan quản lý. Mục tiêu là giúp các bên xác định phạm vi ứng dụng AI cũng như xây dựng biện pháp kiểm soát phù hợp.
Theo đại diện Visa, thương mại ủy quyền cho AI chỉ có thể mở rộng quy mô khi các đơn vị chấp nhận thanh toán và nhà cung cấp dịch vụ thanh toán hỗ trợ được giao dịch do AI thực hiện một cách an toàn, đáng tin cậy, đồng thời duy trì quyền kiểm soát đối với trải nghiệm khách hàng.
Như vậy, sự phát triển của Agentic Commerce tại châu Á – Thái Bình Dương không chỉ phụ thuộc vào năng lực của các mô hình AI mà còn gắn với mức độ sẵn sàng của hệ thống thanh toán và niềm tin từ người tiêu dùng. Khi AI ngày càng tham gia sâu vào quyết định mua sắm, khả năng xác thực danh tính, giới hạn quyền giao dịch và bảo vệ dữ liệu sẽ là những điều kiện quan trọng để hình thức thương mại này được chấp nhận rộng rãi hơn.