Nghị quyết thành lập thành phố Bắc Ninh từ ngày 20/9 mở ra cơ hội hạ tầng và vốn, thôi thúc doanh nghiệp nội thoát bẫy gia công để tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Năm 2012, khi RMG Việt Nam quyết định mở chi nhánh tại Bắc Ninh sau 4 năm thành lập ở TPHCM, ít ai hình dung vùng đất quan họ lại chuyển mình nhanh đến vậy. Cú hích đầu tiên đến khi Nokia đầu tư vào khu công nghiệp VSIP Từ Sơn, kéo theo RMG trở thành đối tác cung cấp thiết bị và giải pháp công nghiệp. Hơn một thập kỷ sau, sự đổ bộ liên tiếp của Samsung, Canon, Foxconn, rồi Luxshare, Goertek đã biến nơi đây thành "thủ phủ" công nghệ.
Việc Quốc hội chính thức thông qua Nghị quyết số 39/2026/QH16 về việc thành lập thành phố Bắc Ninh từ ngày 20/9/2026 đang mở ra một giai đoạn phát triển hoàn toàn mới cho cộng đồng doanh nghiệp.
"Cú hích" vị thế mới và kỳ vọng hạ tầng đồng bộ
Theo Nghị quyết 39/2026/QH16 vừa được Quốc hội thông qua, thành phố Bắc Ninh được thành lập trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của tỉnh, giáp ranh Hà Nội, Hải Phòng, Hưng Yên, Lạng Sơn, Quảng Ninh và Thái Nguyên.
Đáng chú ý, các cơ chế, chính sách đặc thù của tỉnh trước đây vẫn tiếp tục được duy trì song song với các chế độ của thành phố trực thuộc trung ương. Bước ngoặt hành chính này được kỳ vọng sẽ tạo đòn bẩy trực tiếp cho dòng vốn đầu tư và quy hoạch hạ tầng.
Ông Nguyễn Phương Bắc, Nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Bắc Ninh, nhận định địa phương đã có bước đi rất khôn ngoan khi gắn thương hiệu tỉnh với tên tuổi của các tập đoàn toàn cầu. Sự hội tụ này không chỉ kéo theo hàng loạt nhà cung ứng vệ tinh mà còn định vị hình ảnh Bắc Ninh trên bản đồ quốc tế.
"Các tập đoàn lớn tạo ra phương thức quản trị đòi hỏi bộ máy chính quyền phải tự nâng cấp để thích ứng, từ đó nâng cao chất lượng môi trường kinh doanh", ông Bắc nhấn mạnh.
Thực tế ghi nhận sự hỗ trợ đồng hành này từ các doanh nghiệp FDI. Bà He Qing, Giám đốc tài vụ Công ty TNHH Deli Việt Nam tại KCN Yên Phong, cho biết hoạt động đối thoại hàng năm và cải cách hành chính quyết liệt từ chính quyền đã củng cố niềm tin để công ty liên tục mở rộng sản xuất.
Ở góc độ vĩ mô hơn, ông Nguyễn Vũ Quang, Phó Chủ tịch Hiệp hội Sản xuất công nghiệp tỉnh Bắc Ninh, kỳ vọng khi lên thành phố, nguồn lực đầu tư công sẽ tập trung mạnh vào hạ tầng giao thông, cao tốc, kết nối đường sắt và sân bay để rút ngắn khoảng cách với Hà Nội. "Hạ tầng hoàn thiện cùng cơ chế thu hút chuyên gia trình độ cao sẽ giúp cả khối FDI lẫn doanh nghiệp Việt cùng hưởng lợi lớn", ông Quang phân tích.
Thoát bẫy gia công để nhận "việc khó"
Khi bức tranh công nghiệp ngày càng mở rộng, "miếng bánh" thị trường cho doanh nghiệp trong nước cung ứng thiết bị, vật liệu, giải pháp kỹ thuật và tự động hóa cũng đa dạng hơn. Dù vậy, sân chơi mới cũng đặt ra áp lực đào thải khốc liệt khi doanh nghiệp nội không thể tiếp tục cạnh tranh đơn thuần bằng giá rẻ hay lợi thế địa bàn.
Ông Nguyễn Văn Khải, CEO RMG Việt Nam, chỉ ra 2 bài toán sống còn mà các đơn vị bản địa phải đối mặt, đó là quản trị nhân sự kỹ thuật và chuyển đổi số quy trình. Môi trường sản xuất tại Bắc Ninh đang cạnh tranh nhân lực chất lượng cao rất gay gắt. Do đó, doanh nghiệp cần văn hóa làm việc minh bạch để giữ chân người tài, đồng thời phải số hóa khâu kiểm soát chất lượng và tài chính nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe từ đối tác quốc tế.
Đồng tình với quan điểm này, ông Nguyễn Vũ Quang cho rằng doanh nghiệp địa phương cần chuẩn bị nội lực bài bản về chiến lược tài chính lẫn công nghệ. Mục tiêu lớn nhất lúc này là chủ động làm chủ các mắt xích công nghệ lõi để nhận các hợp đồng có giá trị gia tăng cao hơn thay vì chỉ mải mê làm gia công đơn giản. "Doanh nghiệp cần đa dạng hóa dải sản phẩm phục vụ nhiều đối tác, tránh rủi ro khi chỉ dựa dẫm vào một vài ông lớn", ông Quang khuyến nghị.
Chờ đợi một hệ sinh thái tiếp sức cho doanh nghiệp nhỏ
Để hiện thực hóa mục tiêu đưa Bắc Ninh thành trung tâm sản xuất công nghệ cao, cộng đồng doanh nghiệp kỳ vọng địa phương sẽ sớm có những giải pháp hỗ trợ thiết thực và đồng bộ hơn.
Từ thực tế nhiều năm cung ứng cho ngành điện tử, ông Nguyễn Văn Khải đề xuất tỉnh cần sớm xây dựng bản đồ chuỗi cung ứng chi tiết cho các ngành công nghiệp chủ lực như bán dẫn, tự động hóa và công nghiệp hỗ trợ. Bản đồ này sẽ chỉ rõ nhu cầu còn thiếu của các "đại bàng" FDI để các nhà cung cấp Việt Nam có thể chủ động bù đắp. Song song đó, các chính sách thu hút FDI thế hệ mới cần gắn chặt với cam kết chuyển giao công nghệ và nâng cao tỷ lệ nội địa hóa.
Bên cạnh giải pháp kết nối thực chất, vấn đề mặt bằng sản xuất cũng là nút thắt cần tháo gỡ. Các đơn vị vừa và nhỏ đang rất cần những cụm công nghiệp chuyên biệt với hạ tầng nhà xưởng đạt chuẩn, chi phí thuê hợp lý và ổn định dài hạn.
"Nếu có một ưu tiên cho 3-5 năm tới, Bắc Ninh nên kiến tạo một hệ sinh thái hỗ trợ đồng bộ kết hợp 3 yếu tố: nguồn vốn ưu đãi phù hợp, quỹ đất nhà xưởng ổn định và chương trình chuyển đổi số bám sát thực tế", CEO RMG Việt Nam nhấn mạnh.
Khi các doanh nghiệp nội địa được trang bị đủ nội lực để trưởng thành, giá trị mà các làn sóng FDI mang lại cho thành phố Bắc Ninh sẽ không chỉ dừng lại ở chỉ tiêu việc làm hay sản lượng, mà sẽ kiến tạo nên một lực lượng doanh nghiệp Việt đủ sức vươn tầm chuỗi giá trị toàn cầu.
