Bộ đề xuất Thủ tướng cho phép nhập khẩu vaccine SAT1 phòng bệnh lở mồm long móng khẩn cấp.

Vào chiều ngày 6/5/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã báo cáo gửi Thủ tướng Lê Minh Hưng và Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng về tình hình dịch và vaccine phòng bệnh lở mồm long móng (LMLM) do serotype SAT1 gây ra.

Bệnh LMLM là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm ảnh hưởng tới động vật móng guốc, có khả năng lây lan qua biên giới và lục địa. Tác nhân gây bệnh là virus thuộc họ Picornaviridae, chi Aphthovirus. Bệnh có thể lây nhanh trên nhiều loài gia súc như trâu, bò, lợn, dê và cừu, gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới sản xuất chăn nuôi, sinh kế và an ninh lương thực.

Nguy cơ từ serotype SAT1 và khả năng xâm nhập

Hiện có 7 serotype của virus LMLM gồm A, O, C, Asia1, SAT1, SAT2 và SAT3. Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, serotype SAT1 đang có xu hướng lây lan địa lý nhanh, cho thấy khả năng thích ứng và lây lan mạnh, làm gia tăng nguy cơ xâm nhập vào Việt Nam.

Bộ nêu rõ Việt Nam có đường biên giới dài, trong khi hoạt động vận chuyển và buôn bán gia súc qua biên giới, đặc biệt tại các đường mòn, lối mở, vẫn diễn biến phức tạp. Đây được xem là con đường chủ yếu khiến nhiều bệnh truyền nhiễm nguy hiểm trên động vật xâm nhập và lây lan trong nước thời gian qua.

Khoảng trống miễn dịch và quy mô đàn dễ cảm nhiễm

Hiện vaccine được cấp phép lưu hành tại Việt Nam chỉ bảo vệ đối với các serotype O, A và Asia1; chưa có khả năng bảo vệ trước serotype SAT1.

Trong bối cảnh đó, tổng đàn gia súc dễ cảm nhiễm tại Việt Nam được Bộ Nông nghiệp và Môi trường nêu gồm khoảng 31,4 triệu con lợn, 6,14 triệu con bò, 1,95 triệu con trâu và hơn 3 triệu con dê, cừu. Do serotype SAT1 chưa từng lưu hành tại Việt Nam nên toàn bộ đàn gia súc mẫn cảm hiện chưa có miễn dịch bảo hộ.

Bộ cho biết, khi một chủng virus mới xâm nhập vào quần thể động vật chưa được bảo vệ, tỷ lệ mắc bệnh có thể lên tới 100%, nguy cơ bùng phát dịch trên diện rộng là rất lớn.

Biện pháp hiện có và nhu cầu vaccine phòng chủ động

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đánh giá các biện pháp như kiểm soát vận chuyển, tiêu độc khử trùng, khoanh vùng ổ dịch hay tiêu hủy động vật mắc bệnh là cần thiết, nhưng không thể thay thế vai trò của vaccine trong phòng bệnh chủ động.

Theo quy định của Luật Thú y và các văn bản hướng dẫn thi hành, vaccine thú y chưa có giấy chứng nhận lưu hành tại Việt Nam vẫn được phép nhập khẩu và sử dụng trong trường hợp phòng, chống dịch bệnh động vật khẩn cấp nếu đạt yêu cầu kiểm tra chất lượng.

Kiến nghị cho phép nhập khẩu vaccine SAT1

Bộ cho biết gần đây đã nhận được nhiều đề nghị từ các cơ sở kinh doanh vaccine thú y và các cơ sở chăn nuôi bò lợn về việc nhập khẩu vaccine SAT1 để tiêm phòng chủ động trước khi dịch xảy ra. Kinh phí do các cơ sở chăn nuôi tự chi trả.

Trên cơ sở đó, Bộ kiến nghị Thủ tướng xem xét và cho phép nhập khẩu vaccine SAT1 đã được nước ngoài cấp phép lưu hành nhằm phục vụ công tác phòng chống dịch bệnh khi khẩn cấp. Sau khi kiểm tra chất lượng đạt yêu cầu, vaccine sẽ được phép sử dụng tại các cơ sở chăn nuôi đã đăng ký nhằm tạo miễn dịch cộng đồng.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường khẳng định việc chủ động cho phép nhập khẩu vaccine SAT1 là giải pháp cấp thiết nhằm bảo vệ đàn gia súc, giảm thiểu thiệt hại kinh tế và đảm bảo an toàn dịch bệnh quốc gia trong bối cảnh nguy cơ xâm nhập của chủng virus này ngày càng gia tăng.