Cán bộ không chuyên trách cấp xã có thể được tuyển thẳng vào công chức nhằm cải cách chính quyền địa phương

Sáng 5/5, Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà cùng Tổ đại biểu Quốc hội số 01 tỉnh Lào Cai tiếp xúc cử tri sau Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI. Hội nghị được tổ chức trực tiếp tại Trung tâm Hội nghị tỉnh, với khoảng 350 cử tri các phường Yên Bái, Nam Cường, Văn Phú, Âu Lâu; đồng thời kết nối trực tuyến tới 47 điểm cầu xã, phường khu vực phía nam của tỉnh.

Một số kiến nghị của cử tri về tổ chức bộ máy và công tác cán bộ cấp xã

Tại buổi tiếp xúc, nhiều cử tri ghi nhận kết quả phát triển kinh tế - xã hội trong bối cảnh nhiều khó khăn, đặc biệt là việc điều hành giá xăng dầu góp phần ổn định sản xuất và đời sống. Bên cạnh đó, cử tri phản ánh một số vướng mắc từ thực tiễn cơ sở liên quan đến tổ chức bộ máy, thực thi chính sách và đề nghị sớm hoàn thiện hành lang pháp lý.

Nhóm kiến nghị nổi bật tập trung vào công tác cán bộ, nhất là định mức biên chế và vị trí việc làm chưa đồng bộ, gây khó khăn trong quản lý và sử dụng nhân lực. Cử tri đề nghị sớm ban hành quy định cụ thể gắn với quy mô dân số, diện tích và đặc thù địa phương; đồng thời hoàn thiện danh mục vị trí việc làm, mô tả công việc và khung năng lực thống nhất.

Về chế độ đãi ngộ, cử tri cho rằng mức phụ cấp chức vụ lãnh đạo cấp xã còn thấp, chưa tương xứng với khối lượng công việc, ảnh hưởng đến động lực làm việc. Cử tri kiến nghị điều chỉnh theo hướng phù hợp hơn với phân loại đơn vị hành chính, đồng thời đẩy nhanh cải cách tiền lương và có cơ chế hỗ trợ đối với cán bộ kiêm nhiệm.

Phó Thủ tướng nêu chỉ đạo về biên chế và vị trí việc làm cấp xã

Trả lời thắc mắc của cử tri liên quan đến biên chế và vị trí việc làm cấp xã, Phó Thủ tướng cho biết Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Nội vụ bám sát các tiêu chí về phân loại đơn vị hành chính, quy mô dân số, diện tích, quy mô kinh tế… để báo cáo Ban Tổ chức Trung ương, trình Bộ Chính trị xem xét, cho chủ trương. Mục tiêu là bảo đảm nguyên tắc quản lý biên chế thống nhất, đồng bộ trong toàn hệ thống chính trị.

Phó Thủ tướng cho biết Ban Tổ chức Trung ương đang tập trung hoàn thiện các tiêu chí, làm căn cứ giao biên chế cho các địa phương. Trên cơ sở đó, địa phương có điều kiện thực hiện đào tạo, bồi dưỡng, tuyển dụng và cơ cấu lại đội ngũ cán bộ, nâng cao chất lượng, nhất là ở cấp xã. Dự kiến, thời gian tới Ban Tổ chức Trung ương sẽ trình cấp có thẩm quyền quyết định số lượng biên chế cho các địa phương.

Đối với vị trí việc làm, Phó Thủ tướng nêu Chính phủ đã ban hành Nghị định số 361/2025/NĐ-CP ngày 31/12/2025 về vị trí việc làm công chức. Theo đó, cấp xã có 45 vị trí việc làm, gồm 8 chức danh lãnh đạo, 3 vị trí hỗ trợ, phục vụ và các vị trí chuyên môn, nghiệp vụ.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh cách tiếp cận theo Nghị định 361 linh hoạt hơn: các bộ, ngành không còn ban hành hướng dẫn chi tiết về xây dựng vị trí việc làm như trước, nhằm khắc phục tình trạng thiếu đồng bộ do mỗi nơi thực hiện theo một cách khác nhau, khó bảo đảm tính thống nhất từ Trung ương đến địa phương.

Theo Nghị định 361, việc xác định vị trí việc làm được thực hiện trên cơ sở khung quy định chung của Chính phủ, đồng thời phân cấp cho địa phương chủ động xây dựng, mô tả vị trí việc làm phù hợp với thực tiễn, qua đó sử dụng biên chế hiệu quả hơn.

Lộ trình điều chỉnh tiền lương và phụ cấp đối với cán bộ, công chức

Phó Thủ tướng cho biết Chính phủ sẽ tập trung điều chỉnh lương cơ sở từ ngày 1/7/2026 đối với cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang và các đối tượng chính sách an sinh xã hội, bảo trợ xã hội, người có công, hưu trí, hưu trí xã hội, với mức tăng 8%.

Đồng thời, Bộ Nội vụ được giao nghiên cứu, hoàn thiện chính sách tiền lương, báo cáo Bộ Chính trị trong tháng 6, theo hướng cải cách tổng thể, mở rộng quan hệ tiền lương. Trên cơ sở đó, sẽ xem xét điều chỉnh các khoản phụ cấp, trong đó có phụ cấp công vụ, đặc biệt đối với cấp xã.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh cải cách tiền lương là vấn đề lớn, vừa là nguồn lực vừa là động lực phát triển, nhưng cần bảo đảm tương quan chung và khả năng cân đối ngân sách nhà nước. Việc điều chỉnh sẽ thực hiện theo lộ trình thận trọng, từng bước, phù hợp điều kiện phát triển kinh tế - xã hội.

Giảm cán bộ không chuyên trách cấp xã và các phương án xử lý

Liên quan đến phụ cấp chức danh kiêm nhiệm ở cấp xã, Phó Thủ tướng cho rằng kiến nghị là phù hợp. Tuy nhiên, do vừa hoàn thành sắp xếp đơn vị hành chính và triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, nhiều nội dung vẫn đang trong quá trình hoàn thiện, nên cần tiếp tục nghiên cứu trong tổng thể chính sách chung; đồng thời đề nghị cử tri chia sẻ để có lộ trình xem xét, xử lý phù hợp.

Về cán bộ không chuyên trách cấp xã, Phó Thủ tướng nêu theo Kết luận 210 của Bộ Chính trị, lực lượng này sẽ chấm dứt hoạt động từ ngày 31/5/2026. Tuy nhiên, Chính phủ đã bổ sung quy định trong nghị định về tuyển dụng công chức theo Luật Cán bộ, công chức, cho phép cán bộ không chuyên trách cấp xã nếu đáp ứng đủ tiêu chuẩn, điều kiện được tuyển dụng thẳng vào công chức cấp xã, không phải qua thi tuyển.

Sau khi thực hiện sắp xếp chính quyền địa phương hai cấp, số lượng cán bộ không chuyên trách cấp xã đã giảm đáng kể. Trước đây, cả nước có khoảng 100.000–120.000 người, nhưng đến nay còn khoảng gần 60.000 người, tương đương khoảng một nửa so với trước.

Đối với số còn lại, Chính phủ định hướng theo ba phương án: (1) nơi còn biên chế và cán bộ đáp ứng tiêu chuẩn, điều kiện thì thực hiện tuyển dụng thẳng vào công chức cấp xã; (2) trường hợp được cấp ủy, chính quyền địa phương và cán bộ, nhân dân đồng thuận thì có thể bố trí đảm nhiệm các chức danh không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố; (3) tiếp tục giải quyết theo chính sách hiện hành để bảo đảm đến 31/5/2026 xử lý dứt điểm. Phó Thủ tướng đề nghị các địa phương chủ động triển khai theo các phương án nêu trên nhằm bảo đảm thống nhất, kịp thời và phù hợp thực tiễn.