Tập đoàn Thuốc lá Quốc gia Trung Quốc, một trong những "cỗ máy in tiền" của Bộ Tài chính nước này, đã rót thêm hàng chục tỷ nhân dân tệ vào các ngân hàng để giúp hệ thống giảm áp lực về vốn.
Rót hàng tỷ USD vào các ngân hàng
Trong bối cảnh ngành ngân hàng đang trong tình trạng “khát vốn”, vào cuối tuần trước, Bộ Tài chính Trung Quốc công bố kế hoạch bơm 360 tỷ nhân dân tệ (tương đương gần 54 tỷ USD) vào 8 ngân hàng và công ty bảo hiểm nhà nước, bao gồm Ngân hàng Công Thương Trung Quốc (ICBC) và Ngân hàng Nông nghiệp Trung Quốc (ABC).
Một phần đáng kể số tiền này sẽ đến từ Tập đoàn Thuốc lá Quốc gia Trung Quốc (CNTC), doanh nghiệp thuốc lá độc quyền ở đất nước tỷ dân, với vai trò là nhà đầu tư lớn trong hệ thống ngân hàng quốc doanh.
ICBC và ABC mỗi ngân hàng sẽ nhận 30 tỷ nhân dân tệ (gần 4,5 tỷ USD) từ CNTC. Bản thân tập đoàn thuốc lá sẽ góp 20 tỷ nhân dân tệ, trong khi 40 tỷ nhân dân tệ còn lại đến từ các công ty con do CNTC sở hữu hoàn toàn. Sau khi hoàn tất giao dịch, CNTC sẽ sở hữu hơn 1% ICBC, trong khi đó tỷ lệ sở hữu tại ABC sẽ tăng từ 1,7% lên 3,29%.
Hai ngân hàng cho biết toàn bộ số tiền trên sẽ được dùng để bổ sung vốn lõi (CET1). Theo quy định, mức vốn này phải tương đương ít nhất 4,5% tổng tài sản có trọng số rủi ro của ngân hàng.
Giao dịch trên đã thu hút sự chú ý đến sức mạnh tài chính cũng như vai trò của CNTC trong nền kinh tế Trung Quốc.
Trên một diễn đàn tài chính, dân mạng Trung Quốc đã bày tỏ sự trầm trồ trước nguồn tiền mặt dồi dào của tập đoàn thuốc lá.
Một người bình luận: “Có thể ví CNTC như 'cỗ máy in tiền' cho ngân khố quốc gia. Việc các công ty con trên khắp các khu vực đồng loạt tham gia đăng ký mua vào [cổ phiếu ngân hàng] cho thấy rõ nguồn dự trữ tài chính của họ có quy mô khổng lồ”.
Ông Li Cheng, Bộ trưởng Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Trung Quốc, đã nêu bật vai trò của ngành thuốc lá với nền kinh tế tại một hội nghị vào tháng 1. Ông đánh giá cao "những nỗ lực không ngừng" của ngành này trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, gia tăng nguồn thu ngân sách, ổn định việc làm và đẩy mạnh công cuộc chấn hưng nông thôn.
Trong báo cáo gửi đi vào ngày 6/9, ABC nhận xét CNTC sở hữu "những lợi thế đáng kể về các mặt như tiềm lực tài chính và nguồn lực thị trường", đồng thời nhận định rằng khoản vốn góp sẽ giúp họ củng cố năng lực cạnh tranh cốt lõi và nâng cao khả năng chống chịu rủi ro.
ABC coi tập đoàn thuốc lá độc quyền này là một “nhà đầu tư chiến lược”, cung cấp nguồn vốn dài hạn và kiên nhẫn.
Mặc dù ABC nhấn mạnh rằng các công ty thuộc tập đoàn CNTC hành động độc lập chứ không phải "phối hợp với Bộ Tài chính", đây không phải là lần đầu tiên công ty thuốc lá này hỗ trợ tái cấp vốn cho các ngân hàng Trung Quốc cùng với bộ.
Trong đợt bơm vốn quy mô lớn gần đây nhất, được công bố vào tháng 3/2025, CNTC đã tham gia kế hoạch tái cấp vốn trị giá 120 tỷ nhân dân tệ cho Ngân hàng Truyền thông (Bank of Communications), một trong 6 ngân hàng thương mại quốc doanh lớn nhất Trung Quốc.
Khi đó, tập đoàn thuốc lá góp 7,58 tỷ nhân dân tệ, nâng tỷ lệ sở hữu lên khoảng 3,8%, đồng thời nắm giữ riêng 3,3% cổ phần ưu đãi.
CNTC cũng là cổ đông lớn tại một số ngân hàng quốc doanh hàng đầu khác, nắm giữ hơn 1% cổ phần Ngân hàng Tiết kiệm Bưu điện Trung Quốc (PSBC), cùng 3% cổ phiếu ưu đãi đang lưu hành của Ngân hàng Trung Quốc (BOC) thông qua Tập đoàn Thuốc lá Thượng Hải.
Vai trò độc đáo của CNTC
Thoạt nhìn, việc một công ty thuốc lá độc quyền được huy động để giúp đỡ các ngân hàng nhà nước có vẻ khác thường, nhưng CNTC có nghĩa vụ hỗ trợ tài chính nhà nước.
CNTC được thành lập năm 1993, một năm sau khi một đạo luật đặc biệt được thông qua, với mục tiêu cốt lõi là “đảm bảo nguồn thu ngân sách quốc gia”.
Bắt đầu từ năm ngoái, chính quyền trung ương quyết định tăng tỷ lệ lợi nhuận phải nộp của CNTC từ 25% lên 35%, trong bối cảnh ngân sách chịu áp lực do thị trường bất động sản ảm đạm và nhu cầu tăng cường kích thích nền kinh tế. Đây là một trong những mức tỷ lệ cao nhất áp dụng cho các doanh nghiệp nhà nước, ngang với những lĩnh vực sinh lời cao khác như dầu khí, viễn thông, điện lực và khai thác tài nguyên thiên nhiên.
Theo Nikkei Asia, CNTC có thể được coi là doanh nghiệp sinh lời nhất Trung Quốc, nhờ vị thế thống trị tại thị trường thuốc lá lớn nhất thế giới.
Dựa trên tài liệu ngân sách thường niên mới nhất từ Bộ Tài chính Trung Quốc, CNTC đã nộp 99,67 tỷ nhân dân tệ theo cơ chế phân chia lợi nhuận cho năm 2025. Con số này chiếm gần 30% tổng thu nhập của chính quyền trung ương từ 2.433 doanh nghiệp do nhà nước quản lý, đồng thời cho thấy CNTC đạt lợi nhuận ròng khoảng 285 tỷ nhân dân tệ trong năm ngoái.
