Làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân (AI) tạo đang kéo điện năng, hạ tầng dữ liệu và vốn đầu tư ra khỏi ngành đào Bitcoin tại Mỹ. Trong khi Tổng thống Donald Trump từng kêu gọi mọi Bitcoin phải được “sản xuất, khai thác và đúc” tại Mỹ, lợi nhuận khai thác suy yếu và nhu cầu dữ liệu cho AI tăng nhanh đang khiến nhiều doanh nghiệp chuyển cơ sở đào sang phục vụ trung tâm dữ liệu.
AI hút điện năng và hạ tầng khỏi hoạt động đào Bitcoin
Trong chiến dịch tranh cử năm 2024, ông Donald Trump từng tuyên bố muốn hoạt động khai thác Bitcoin tập trung tại Mỹ, đồng thời dùng thông điệp “made, mined and minted in the USA” để nhấn mạnh kỳ vọng cạnh tranh với Trung Quốc trong lĩnh vực tài sản mã hóa. Tuy nhiên, Bloomberg nhận định mục tiêu này đang chịu sức ép từ hai yếu tố song song: đà phát triển nhanh của AI và giai đoạn suy yếu kéo dài của thị trường crypto.
Theo dữ liệu do Luxor Technology theo dõi, công suất tính toán dành cho hoạt động đào Bitcoin đã giảm khoảng 18% so với tháng 10 năm trước. Hashrate, hay công suất băm, là chỉ số phản ánh tổng năng lực tính toán đang được các máy đào sử dụng để xác thực giao dịch và bảo vệ mạng Bitcoin. Chỉ số này giảm cho thấy một phần năng lực máy móc đã rời khỏi hoạt động đào, tạm ngừng vận hành hoặc được điều chuyển sang công việc khác.
Ông Ethan Vera, Giám đốc vận hành Luxor, cho biết mức giảm lớn nhất đến từ các công ty đào Bitcoin niêm yết tại Mỹ. Theo ông, các doanh nghiệp này đang chuyển điện năng và hạ tầng sang phát triển dịch vụ AI; xu hướng có thể tiếp tục nếu chênh lệch lợi nhuận giữa khai thác Bitcoin và cho thuê hạ tầng dữ liệu vẫn duy trì.
Đào Bitcoin là hoạt động dùng máy tính chuyên dụng để xác thực giao dịch trên mạng Bitcoin và nhận phần thưởng bằng Bitcoin. Máy đào thực hiện các phép tính mật mã với cường độ cao, nên chi phí điện, khả năng tiếp cận nguồn năng lượng ổn định và hiệu quả phần cứng quyết định lớn đến lợi nhuận của doanh nghiệp.
Các trung tâm dữ liệu AI cần lượng điện lớn, hệ thống làm mát, đường truyền tốc độ cao và không gian đặt máy chủ - những yếu tố có nhiều điểm tương đồng với hạ tầng mà doanh nghiệp đào Bitcoin đã xây dựng. Vì vậy, một số đơn vị xem việc chuyển đổi cơ sở đào sang phục vụ AI là cơ hội để tìm nguồn doanh thu ổn định hơn, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào giá Bitcoin, độ khó khai thác và chi phí điện.
Sự thay đổi này cũng xuất hiện ở nhóm doanh nghiệp sản xuất thiết bị. Auradine, công ty thiết bị đào có trụ sở tại Santa Clara, California, đã đổi tên thành Velaura AI vào tháng 3 và chuyển trọng tâm sang thiết kế chip silicon cùng nền tảng sở hữu trí tuệ cho AI. Công ty cho biết đã huy động 110 triệu USD trong vòng gọi vốn Series A vào tháng 8, đưa định giá vượt 1 tỷ USD.
Ông Rajiv Khemani, đồng sáng lập kiêm CEO Velaura AI, cho biết kinh nghiệm thiết kế chip ASIC cho Bitcoin giúp công ty kiểm nghiệm công nghệ ở quy mô lớn và trong điều kiện vận hành khắt khe. ASIC là loại chip được chế tạo cho một mục đích chuyên biệt; trong đào Bitcoin, nó được tối ưu để thực hiện phép tính băm. Theo ông, hiệu quả sử dụng điện đang trở thành điểm giới hạn quan trọng không chỉ với trung tâm dữ liệu AI mà còn với các ứng dụng AI trong thế giới vật lý.
Sự chuyển dịch của một số công ty đào sang hạ tầng AI cho thấy điện năng và trung tâm dữ liệu đang trở thành tài nguyên được nhiều ngành cạnh tranh. Tuy nhiên, việc một doanh nghiệp đổi hướng sang AI không đồng nghĩa toàn bộ hoạt động đào Bitcoin tại Mỹ sẽ biến mất, bởi quyết định vận hành còn phụ thuộc vào giá Bitcoin, giá điện, hợp đồng trung tâm dữ liệu và chiến lược riêng của từng công ty.
Trọng tâm khai thác có dấu hiệu rời khỏi Mỹ
Sau lệnh cấm toàn diện đối với mọi hoạt động giao dịch và khai thác tiền mã hóa của Trung Quốc vào năm 2021, nhiều doanh nghiệp khai thác Bitcoin đã rời nước này, qua đó đưa Mỹ trở thành một trung tâm lớn của ngành. Các công ty niêm yết như MARA Holdings và Riot Platforms mở rộng nhanh quy mô hoạt động, đồng thời phụ thuộc đáng kể vào các mining pool, tức nhóm khai thác tập hợp năng lực tính toán từ nhiều người tham gia để tăng xác suất nhận phần thưởng Bitcoin.
Mining pool không trực tiếp xác định nơi đặt từng máy đào, nhưng dữ liệu từ các pool có thể cung cấp một chỉ dấu về sự thay đổi của hoạt động khai thác. Foundry USA, một pool hoạt động theo tiêu chuẩn tuân thủ của Mỹ và thường được các công ty niêm yết tại Mỹ sử dụng, đã giảm thị phần công suất tính toán từ hơn một phần ba mạng Bitcoin xuống còn khoảng 26%, theo Hashrate Index. Trong khi đó, AntPool và F2Pool vẫn phổ biến hơn với các thợ đào ngoài nước Mỹ.
Ông Ethan Vera lưu ý rằng dữ liệu pool chỉ cho phép quan sát xu hướng ở mức tương đối, không thể dùng để xác định tuyệt đối vị trí địa lý của toàn bộ công suất đào. Dù vậy, ông cho rằng xu hướng dịch chuyển của các nhóm đào ra ngoài Mỹ là rõ ràng.
Trong khi hoạt động giao dịch crypto vẫn bị cấm chính thức tại Trung Quốc, quốc gia này tiếp tục có ảnh hưởng lớn trong chuỗi cung ứng thiết bị đào. Bitmain, doanh nghiệp Trung Quốc sản xuất máy đào Bitcoin, được Bloomberg mô tả là gần như giữ vị thế áp đảo trong thị trường phần cứng này. Sự phụ thuộc vào thiết bị, thời gian cấp phép xây dựng, khả năng tiếp cận điện năng, rủi ro chuỗi cung ứng và thuế quan khiến việc mở rộng sản xuất máy đào tại Mỹ gặp nhiều trở ngại.
The Digital Chamber, tổ chức vận động chính sách về blockchain tại Mỹ, cho biết các doanh nghiệp muốn đưa hoạt động sản xuất thiết bị đào về Mỹ nhưng thường bị cản trở bởi thời gian xin giấy phép kéo dài, giới hạn về nguồn điện, rủi ro chuỗi cung ứng và thuế quan.
Dù vậy, một số dự án sản xuất vẫn tiếp tục được triển khai. Một trong những số đó, Bitdeer Technologies, doanh nghiệp có trụ sở tại Singapore, cho biết trong tháng 7 sẽ đầu tư 36 triệu USD xây dựng cơ sở sản xuất đầu tiên tại Mỹ, đặt tại Sparks, bang Nevada. Công ty dự kiến sản xuất 10.000 máy Sealminer mỗi tháng tại đây.
Việc công suất khai thác có xu hướng dịch chuyển và một số nhà sản xuất chuyển sang AI cho thấy mục tiêu xây dựng chuỗi cung ứng đào Bitcoin hoàn toàn tại Mỹ đối mặt với nhiều lực cản. Tuy nhiên, kế hoạch đầu tư mới của Bitdeer cũng cho thấy hoạt động sản xuất thiết bị đào tại Mỹ chưa dừng lại và kết quả cuối cùng vẫn chưa thể xác định chỉ từ số liệu hiện tại.
Những biến động của ngành khai thác không chỉ mang ý nghĩa chính sách. American Bitcoin Corp., doanh nghiệp khai thác được gia đình ông Trump hậu thuẫn, đã ghi nhận ba quý thua lỗ liên tiếp trong bối cảnh giá trị tài sản mã hóa nắm giữ giảm và điều kiện trên thị trường crypto trở nên khó khăn hơn.
Trong quý II/2026, American Bitcoin công bố doanh thu khoảng 67 triệu USD, tăng từ 62 triệu USD so với quý trước. Dù vậy, công ty lỗ ròng khoảng 57 triệu USD, sau khoản lỗ khoảng 82 triệu USD từ quý I. Báo cáo cho thấy khoản lỗ sáu tháng đầu năm đạt khoảng 138,9 triệu USD; nguyên nhân lớn đến từ thay đổi giá trị ghi nhận của tài sản mã hóa, chi phí vận hành và khấu hao.
Theo Bloomberg, cổ phiếu American Bitcoin đã giảm khoảng 90% trong vòng một năm. Hiệu quả yếu kém của doanh nghiệp cho thấy mô hình vừa nắm giữ Bitcoin vừa khai thác Bitcoin có thể chịu áp lực đáng kể khi giá tài sản giảm, doanh thu đào suy yếu và chi phí điện, phần cứng hoặc tài chính vẫn tiếp tục phát sinh.
