Quy hoạch phân khu sông Hồng đoạn từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở có diện tích hơn 11.418ha, đi qua 16 xã, phường. Các khu dân cư ngoài đê sẽ được phân loại để chỉnh trang, di dời một phần hoặc tái thiết tùy điều kiện thực tế.
UBND TP Hà Nội vừa ban hành Quyết định số 6075/QĐ-UBND phê duyệt điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, tỷ lệ 1/5000, đoạn từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở. Đồ án có diện tích nghiên cứu khoảng 11.418,96ha, thuộc địa giới hành chính 16 xã, phường gồm Thượng Cát, Đông Ngạc, Phú Thượng, Hồng Hà, Bồ Đề, Long Biên, Lĩnh Nam, Ô Diên, Mê Linh, Thiên Lộc, Vĩnh Thanh, Đông Anh, Bát Tràng, Thanh Trì, Nam Phù và Hồng Vân.
Phạm vi quy hoạch cơ bản giới hạn bởi đê tả và hữu ngạn sông Hồng, kéo dài từ cầu Hồng Hà ở phía Tây đến cầu Mễ Sở ở phía Đông. Quy hoạch dự báo quy mô dân số từ 800.000 đến 1,2 triệu người. Đây là ngưỡng phục vụ tính toán nhu cầu đất phát triển đô thị và khả năng đáp ứng của hệ thống hạ tầng, không phải chỉ tiêu dân số cố định. Quy mô thực tế phụ thuộc vào điều kiện an toàn thoát lũ, đê điều và sự chấp thuận của cơ quan có thẩm quyền.
Khu dân cư ngoài đê được phân loại để chỉnh trang hoặc di dời
Theo định hướng quy hoạch, không gian đô thị hai bên sông được tổ chức theo từng lớp, với mật độ và chức năng xây dựng giảm dần về phía bờ sông. Khu vực sát mép nước ưu tiên không gian ngập nước; tiếp đến là các vùng bán ngập bố trí công viên, cây xanh và quảng trường. Những khu vực ít chịu ảnh hưởng của ngập lụt có thể bố trí dịch vụ du lịch và công trình thấp tầng có khả năng tháo lắp. Khu vực gần đê được định hướng phát triển các chức năng hỗn hợp như thương mại, dịch vụ, văn phòng, nhà ở, y tế và giáo dục.
Mạng lưới giao thông được tổ chức theo trục dọc sông, kết hợp các tuyến ngang dạng xương cá. Hệ thống cầu vượt sông đóng vai trò kết nối hai bờ với các khu trung tâm và khu chức năng. Việc bố trí công trình, hạ tầng và khai thác đất bãi sông phải đáp ứng yêu cầu thoát lũ, an toàn đê điều và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Đối với các khu dân cư lâu đời ngoài đê, Hà Nội không áp dụng một phương án xử lý đồng loạt mà chia thành ba nhóm. Nhóm thứ nhất là các khu vực được giữ lại để cải tạo, chỉnh trang có điều kiện. Nhóm thứ hai gồm những nơi phải di dời một phần do yêu cầu phòng, chống lũ hoặc không đáp ứng các điều kiện hạ tầng thiết yếu như phòng cháy, chữa cháy và vệ sinh môi trường. Nhóm còn lại là các khu vực được định hướng tái thiết đô thị.
Việc phân loại dựa trên nhiều yếu tố, trong đó có mức độ an toàn thoát lũ, phạm vi ảnh hưởng của các tuyến đường và công trình hạ tầng, khả năng duy trì cấu trúc làng sau khi mở đường, chất lượng hạ tầng hiện hữu và giá trị lịch sử, văn hóa, kiến trúc của từng khu vực. Với những làng nghề truyền thống, khu dân cư lâu đời có giá trị, quy hoạch đặt ra yêu cầu bảo tồn khu vực lõi, cải thiện hạ tầng và kiểm soát việc xây dựng.
Các khu vực có thể phải di dời để phục vụ tái thiết gồm nơi không bảo đảm an toàn thoát lũ hoặc nằm trong phạm vi xây dựng trục đại lộ cảnh quan, nút giao thông và các công trình hạ tầng. Đáng chú ý, khu vực trong Vành đai II, đoạn từ cầu Nhật Tân đến cầu Vĩnh Tuy, được xác định là một phần không gian trung tâm của trục cảnh quan sông Hồng. Một số khu dân cư khác cũng thuộc diện xem xét theo đồ án.
Quy hoạch xác định các khu vực phục vụ tái định cư tại phường Lĩnh Nam, Long Biên, Bồ Đề và xã Bát Tràng. Song song với việc sắp xếp dân cư, các di tích lịch sử - văn hóa, địa điểm ghi dấu sự kiện cách mạng và kháng chiến, kể cả những di tích chưa được xếp hạng, được đặt trong yêu cầu bảo tồn gắn với cộng đồng địa phương.
Chia không gian ven sông thành ba đoạn, ưu tiên triển khai đại lộ và khu tái định cư
Trên toàn tuyến từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở, quy hoạch chia không gian thành ba đoạn với chức năng khác nhau. Đoạn D1, từ cầu Hồng Hà đến cầu Thăng Long, tập trung vào cảnh quan sinh thái, bảo tồn thiên nhiên, không gian làng xóm, thể thao và các khu đô thị mới có mật độ xây dựng thấp. Một số khu vực như Chu Phan - Tráng Việt và khu vực quanh cầu Thượng Cát được định hướng bố trí công trình cao tầng gắn với các đầu mối giao thông.
Đoạn D2, từ cầu Thăng Long đến cầu Thanh Trì, được quy hoạch với các chức năng hỗn hợp, gồm văn hóa, nghệ thuật, thương mại, tài chính, du lịch, đổi mới sáng tạo và công viên. Khu vực này cũng có các khu đô thị mới, khu tái định cư và khu đô thị đa mục tiêu. Hai bên bờ sông dự kiến hình thành hệ thống công viên đô thị, kết hợp cải tạo khu dân cư hiện hữu và phát triển các công trình công cộng.
Đoạn D3, từ cầu Thanh Trì đến cầu Mễ Sở, định hướng phát triển công viên đô thị, công viên chuyên đề và không gian nghỉ dưỡng sinh thái. Các chức năng đô thị tại khu vực này được bố trí gắn với cảng hàng hóa, cảng hành khách và bến thủy nội địa phục vụ vận tải, du lịch.
Về kế hoạch triển khai, giai đoạn đầu sẽ tập trung vào một số dự án thành phần gồm trục đại lộ cảnh quan hai bên sông; công viên công cộng tại phường Phú Thượng; công viên bãi sông tại phường Hồng Hà; khu Phòng khách đô thị; khu tái định cư tại phường Lĩnh Nam; khu đô thị định cư tại phường Long Biên và dự án giải phóng mặt bằng độc lập. Việc phân chia dự án thành phần căn cứ Nghị quyết số 18/NQ-HĐND ngày 11/5/2026 của HĐND TP Hà Nội về chủ trương đầu tư Dự án đầu tư Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng cùng các văn bản liên quan.
Yêu cầu an toàn thoát lũ là điều kiện quan trọng trong quá trình triển khai. Các đề xuất quy hoạch được xây dựng trên cơ sở báo cáo mô hình tính toán thủy văn, thủy lực và đánh giá tác động đến khả năng thoát lũ của dự án trục đại lộ cảnh quan sông Hồng do Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam thực hiện. Báo cáo đã được Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng UBND TP Hà Nội thống nhất tại Văn bản số 467/TB-(BNNMT-UBTPHN) ngày 6/5/2026.
Do phương án quy hoạch được cập nhật sau quá trình lấy ý kiến các cơ quan, địa phương và cộng đồng dân cư, những thay đổi liên quan đến không gian xây dựng cần tiếp tục được đưa vào mô hình thủy văn, thủy lực để đánh giá. Với từng dự án thành phần, chủ đầu tư phải tính toán cụ thể tác động đến khả năng thoát lũ và an toàn đê điều. Nếu kết quả đánh giá cho thấy không đáp ứng yêu cầu phòng, chống lũ, cơ quan chức năng phải báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét điều chỉnh quy hoạch.
Ở bước tiếp theo, quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 sẽ xác định cụ thể ranh giới, quy mô, chức năng và chỉ tiêu sử dụng đất của từng khu vực trên cơ sở khảo sát địa hình, địa chất, thủy văn và hồ sơ quản lý đất đai. Các nội dung cụ thể hóa phải phù hợp với định hướng của quy hoạch phân khu; trường hợp thay đổi chức năng hoặc chỉ tiêu quy hoạch phải được cấp có thẩm quyền xem xét theo đúng trình tự.
Sở Xây dựng và các cơ quan chuyên môn có trách nhiệm rà soát hồ sơ, cập nhật quy hoạch và thẩm định những nội dung liên quan đến thoát lũ, đê điều, đất đai, môi trường. UBND các xã, phường trong phạm vi quy hoạch sẽ phối hợp quản lý đất đai, trật tự xây dựng, hành lang bảo vệ đê và đất bãi sông; đồng thời rà soát khu dân cư được giữ lại, xây dựng phương án di dời và tái định cư theo quy định.
