Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX) đang lấy ý kiến các công ty chứng khoán thành viên cùng doanh nghiệp niêm yết về dự thảo quy chế phân loại cổ phiếu trên Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HOSE).
Theo phương án này, các mã cổ phiếu giao dịch tại HOSE sẽ được chia làm hai khu vực riêng biệt: Bảng cổ phiếu Chính (Prime Board) và Bảng cổ phiếu Tiêu chuẩn (Standard Board). Việc phân hạng nhằm phục vụ công tác vận hành, thiết lập các bộ chỉ số, phát triển sản phẩm mới và định hướng thông tin cho dòng vốn đầu tư.
Doanh nghiệp muốn góp mặt tại Bảng cổ phiếu Chính (Prime Board) phải thỏa mãn đồng thời bốn điều kiện khắt khe. Thứ nhất, quy mô vốn điều lệ thực góp dựa trên báo cáo tài chính kiểm toán năm gần nhất tối thiểu đạt 1.000 tỉ đồng.
Thứ hai, giới hạn tỉ lệ sở hữu nước ngoài tối đa (FOL) phải từ 50% trở lên. Trường hợp tỉ lệ này dưới 50%, quy mô vốn quy đổi (lấy vốn điều lệ nhân với tỉ lệ FOL) phải đạt ít nhất 500 tỉ đồng. Như trường hợp một đơn vị có vốn 2.000 tỉ đồng và trần sở hữu ngoại 30% vẫn đủ điều kiện do giá trị quy đổi tương đương 600 tỉ đồng.
Thứ ba, tỉ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng (free-float) áp dụng cách tính tương tự FOL. Doanh nghiệp cần đạt tỉ lệ free-float từ 50% trở lên hoặc giá trị tuyệt đối tính theo vốn điều lệ đạt từ 500 tỉ đồng. HOSE sẽ định kỳ đo lường hai chỉ số này dựa trên phương pháp luận do sàn tự ban hành.
Thứ tư, tại mốc thời gian chốt số liệu, cổ phiếu không bị đặt dưới các trạng thái cảnh báo, kiểm soát, hạn chế, tạm ngừng hoặc đình chỉ giao dịch. Các mã không đáp ứng trọn vẹn bốn yêu cầu nói trên đều được xếp vào Bảng cổ phiếu Tiêu chuẩn (Standard Board).
Đối với những mã mới chào sàn, hệ thống mặc định xếp vào Standard Board ngay ngày đầu niêm yết. Trong vòng 7 ngày làm việc sau khi xác định xong tỉ lệ free-float của cổ phiếu mới, HOSE sẽ lập tức kiểm tra theo bốn tiêu chí để xem xét nâng hạng lên Prime Board chứ không chờ đến kỳ đánh giá thường niên.
Dự kiến kết quả phân hạng đợt đầu tiên sẽ trình làng vào ngày 28/12/2026. Đây cũng là thời điểm trùng với mốc lộ trình của VNX khi chuyển toàn bộ các mã niêm yết từ Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) sang giao dịch tại HOSE. Thống kê tính đến hết phiên 30/9 ghi nhận HNX đang có 299 doanh nghiệp niêm yết với quy mô vốn hóa xấp xỉ 463.000 tỉ đồng.
Sau đợt công bố đầu tiên, HOSE sẽ định kỳ rà soát phân loại mỗi năm một lần. Ngày chốt số liệu rơi vào phiên giao dịch cuối cùng của tháng 6 và kết quả được phát hành trong vòng 7 ngày làm việc tiếp theo. Danh sách mới có hiệu lực ngay thời điểm công bố hoặc theo mốc do HOSE quy định cụ thể.
Giữa các kỳ đánh giá năm, cổ phiếu thuộc Prime Board vẫn có nguy cơ rơi xuống Standard Board nếu phát sinh vi phạm. Ngay khi mã chứng khoán bị gắn trạng thái cảnh báo, kiểm soát, hạn chế hay ngừng giao dịch, HOSE sẽ thực hiện hạ hạng trong thời hạn 7 ngày làm việc. Dự thảo cũng nêu rõ VNX có quyền điều chỉnh tiêu chuẩn phân hạng để phù hợp với quy mô thị trường từng thời kỳ sau khi nhận sự phê duyệt từ Ủy ban Chứng khoán Nhà nước.
