Lầu Năm Góc hợp tác với bảy tập đoàn công nghệ để triển khai AI trong các hệ thống quân sự bí mật

Lầu Năm Góc cho biết đã đạt được thỏa thuận với bảy công ty công nghệ nhằm đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào các hệ thống máy tính mật, mở rộng đáng kể việc sử dụng AI trong hoạt động quân sự. Động thái này được cho là phản ánh nỗ lực của Washington trong việc tăng tốc triển khai công nghệ mới trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược ngày càng gay gắt.

Mở rộng hợp tác, tăng tốc ứng dụng AI trong quân sự

Theo Bộ Quốc phòng, các đối tác gồm Google, Microsoft, Amazon Web Services, Nvidia, OpenAI, Reflection và SpaceX sẽ cung cấp nguồn lực và công nghệ nhằm nâng cao khả năng ra quyết định của binh sĩ trong các môi trường tác chiến phức tạp.

Việc triển khai AI trong các hệ thống mật cho phép quân đội tận dụng các công cụ phân tích dữ liệu, giám sát và dự báo ở quy mô lớn. Qua đó, thời gian xử lý thông tin được rút ngắn và hiệu quả chiến trường được kỳ vọng cải thiện. Một báo cáo của Brennan Center từ tháng 3 nêu rằng AI có thể giúp xác định và tấn công mục tiêu nhanh hơn, đồng thời hỗ trợ quản lý bảo trì vũ khí và chuỗi cung ứng hậu cần.

Một số công ty như Amazon và Microsoft vốn đã có quan hệ hợp tác lâu dài với quân đội Mỹ trong các môi trường mật, song chưa rõ thỏa thuận mới có làm thay đổi đáng kể các mối quan hệ này hay không. Nvidia và startup Reflection được xem là các “tân binh” trong lĩnh vực này. Giới chức Mỹ cũng đánh giá cao việc cả Nvidia và Reflection đều phát triển các mô hình AI mã nguồn mở, coi đây là ưu tiên để xây dựng “giải pháp thay thế của Mỹ” trước sự phát triển nhanh chóng của AI tại Trung Quốc, nơi nhiều thành phần công nghệ được công khai để cộng đồng cùng phát triển.

Bộ Quốc phòng cho biết các năng lực AI hiện đã được triển khai thông qua nền tảng GenAI.mil. Cơ quan này nhấn mạnh rằng binh sĩ, nhân viên dân sự và các nhà thầu đang đưa các công nghệ vào sử dụng thực tế, giúp rút ngắn các quy trình từ hàng tháng xuống còn vài ngày.

Tranh cãi đạo đức, rủi ro phụ thuộc và vai trò con người

Dù mang lại nhiều lợi ích, việc ứng dụng AI trong quân sự cũng dấy lên lo ngại về quyền riêng tư và rủi ro trong việc tự động hóa các quyết định trên chiến trường.

Theo một nguồn am hiểu, ít nhất một hợp đồng với Lầu Năm Góc có quy định yêu cầu phải có sự giám sát của con người trong các nhiệm vụ mà hệ thống AI hoạt động tự động hoặc bán tự động. Đồng thời, các công cụ AI phải được sử dụng phù hợp với các quyền hiến định và quyền tự do dân sự.

Những tranh cãi này được cho là gia tăng sau các xung đột tại Gaza và Lebanon, khi các tập đoàn công nghệ Mỹ bị cáo buộc hỗ trợ Israel trong việc theo dõi mục tiêu. Việc số lượng dân thường thiệt mạng tăng lên làm dấy lên lo ngại rằng AI có thể góp phần gây ra những tổn thất ngoài ý muốn.

Bà Helen Toner, quyền giám đốc Trung tâm An ninh và Công nghệ Mới nổi thuộc Đại học Georgetown, cho rằng chiến tranh hiện đại ngày càng phụ thuộc vào các trung tâm chỉ huy, nơi con người phải xử lý lượng thông tin khổng lồ trong thời gian ngắn. Bà nêu rằng AI có thể hỗ trợ tóm tắt thông tin hoặc phân tích dữ liệu giám sát để xác định mục tiêu tiềm năng, nhưng các câu hỏi về mức độ tham gia của con người, rủi ro và đào tạo vẫn chưa có lời giải.

Bà Toner cũng cảnh báo về hiện tượng “thiên lệch tự động hóa”, khi con người có xu hướng tin tưởng máy móc hơn mức cần thiết. Điều này có thể dẫn đến các quyết định sai nếu AI không hoạt động đúng như kỳ vọng.

Trong thực tế, AI hiện được sử dụng cho nhiều nhiệm vụ dân sự tương tự như dự đoán thời điểm cần bảo trì trực thăng, tối ưu hóa vận chuyển binh sĩ và khí tài, hoặc phân tích dữ liệu từ máy bay không người lái để phân biệt mục tiêu dân sự và quân sự.

Anthropic không tham gia, Mỹ đa dạng hóa đối tác

Một điểm đáng chú ý trong các thỏa thuận lần này là sự vắng mặt của Anthropic. Công ty AI này từng xảy ra tranh chấp với chính quyền Tổng thống Trump liên quan đến việc sử dụng AI trong quân sự, đồng thời kêu gọi các đảm bảo rằng công nghệ của họ sẽ không được dùng cho vũ khí hoàn toàn tự động hoặc phục vụ giám sát công dân Mỹ.

Theo nội dung được nêu, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth cho rằng các đối tác cần chấp nhận mọi mục đích sử dụng mà Lầu Năm Góc coi là hợp pháp. Căng thẳng được cho là leo thang khi chính quyền Trump tìm cách ngăn các cơ quan liên bang sử dụng Claude của Anthropic, trong khi OpenAI nhanh chóng công bố thỏa thuận với Lầu Năm Góc từ tháng 3/2026 để đưa ChatGPT vào các môi trường mật. OpenAI khẳng định sẽ đảm bảo giám sát của con người và tuân thủ các quyền tự do dân sự.

Ông Emil Michael, Giám đốc công nghệ của Lầu Năm Góc, cho biết việc hợp tác với nhiều công ty là lựa chọn mang tính chiến lược. Ông nhấn mạnh rằng sẽ thiếu trách nhiệm nếu chỉ dựa vào một nhà cung cấp, đồng thời thừa nhận bất đồng với Anthropic. Theo ông, khi một đối tác không muốn hợp tác theo cách Lầu Năm Góc mong muốn, cơ quan này sẽ đảm bảo có nhiều nhà cung cấp khác nhau.

Việc Lầu Năm Góc đồng loạt hợp tác với các tập đoàn công nghệ hàng đầu cho thấy AI đang trở thành trụ cột trong chiến lược quốc phòng của Mỹ. Tuy nhiên, cân bằng giữa hiệu quả quân sự, kiểm soát rủi ro và các chuẩn mực đạo đức được xem là thách thức lớn khi triển khai công nghệ trên thực tế.