Tỷ phú công nghệ Pavel Durov, người sáng lập ứng dụng nhắn tin Telegram, trở thành tâm điểm chú ý của giới chức Nga khi cơ quan an ninh nước này chính thức áp dụng các biện pháp tố tụng hình sự. Sự việc đánh dấu bước ngoặt mới nhất trong chuỗi rắc rối pháp lý đối với doanh nhân từng được so sánh với nhà sáng lập Facebook.
Nga khởi tố và đề nghị truy nã quốc tế nhà sáng lập Telegram
Ngày 29/7, Cơ quan An ninh Liênbang Nga (FSB) thông báo khởi động các thủ tục đưa Pavel Durov vào danh sách truy nã quốc tế với cáo buộc tiếp tay cho hoạt động khủng bố. Theo FSB, ban quản trị Telegram đã không can thiệp, gỡ bỏ các kênh và phòng chat mà lực lượng đặc nhiệm Ukraine sử dụng để dàn xếp những cuộc tấn công gây thiệt hại hàng triệu USD cùng nhiều tổn thất về người tại Nga.
Bên cạnh đó, cơ quan điều tra cho biết các điệp viên Ukraine đã tạo tài khoản giả làm phụ nữ trẻ trên ứng dụng hẹn hò "Daivinchik" của Telegram nhằm lôi kéo nam giới Nga tham gia hoạt động khủng bố. Từ tháng 7 năm ngoái đến nay, lực lượng chức năng tại 16 vùng thuộc Nga đã bắt giữ 46 người dùng dịch vụ này vì hành vi tấn công cảnh sát và phóng hỏa theo chỉ đạo. Nếu bị kết tội theo quy định pháp luật Nga, ông Durov đối mặt với khung hình phạt từ 8 đến 15 năm tù, hoặc án chung thân.
Đế chế công nghệ đưa Pavel Durov vào hàng ngũ tỷ phú thế giới
Pavel Durov sinh năm 1984 tại Leningrad (nay là St. Petersburg) trong một gia đình học thuật. Cha ông là giáo sư ngữ văn cổ điển, còn mẹ là giảng viên lịch sử. Durov từng sống ở Italy và học tiểu học tại Turin trước khi quay về Nga. Năm 2001, ông tốt nghiệp loại ưu tại Trường chuyên về học thuật St. Petersburg và nhận bằng cử nhân ngữ văn, phiên dịch tại Đại học Quốc gia St. Petersburg vào năm 2006.
Ngay từ thời sinh viên, Durov đã sáng lập một diễn đàn trực tuyến. Nền tảng này phát triển thành VKontakte (VK) vào năm 2006, nhanh chóng trở thành mạng xã hội lớn nhất nước Nga với mô hình tương tự Facebook.
Tuy nhiên, mối quan hệ giữa Durov và chính quyền Moscow dần rạn nứt trong thời gian ông quản lý VK. Nguyên nhân xuất phát từ việc ông từ chối gỡ bỏ các nhóm trực tuyến theo yêu cầu của cơ quan an ninh. Trong một cuộc gặp riêng, Tổng thống Vladimir Putin từng chỉ trích các nội dung vi phạm bản quyền lưu trữ trên VK. Đến năm 2014, Durov bán 12% cổ phần còn lại, rời ghế Giám đốc điều hành VK và chuyển ra nước ngoài sinh sống, đồng thời đăng tải bài viết khẳng định sẽ không quay lại Nga.
Rời VK, Durov dồn toàn bộ nguồn lực cho dự án Telegram – ứng dụng nhắn tin đa nền tảng miễn phí chú trọng tính bảo mật được trình làng từ tháng 8/2013. Đến năm 2017, ông quyết định đặt trụ sở Telegram tại Dubai Media City (UAE) nhằm tận dụng chính sách thuế thu nhập 0% và môi trường kinh doanh thuận lợi. Nền tảng này từng bị tòa án Moscow ra lệnh cấm hoạt động vào tháng 4/2018 do từ chối cung cấp mã mã hóa cho an ninh Nga, trước khi các hạn chế được gỡ bỏ vào năm 2020.
Durov sở hữu nhiều quốc tịch qua các thời kỳ. Năm 2013, ông nhận hộ chiếu St. Kitts và Nevis thông qua khoản đầu tư 250.000 USD. Đến năm 2021, ông lần lượt nhập quốc tịch Pháp (nhờ những đóng góp cho quan hệ kinh tế quốc tế) và UAE (theo chính sách thu hút nhà đầu tư tài năng).
Năm 2021, tạp chí Forbes ghi nhận Durov là cư dân giàu nhất UAE với khối tài sản ước tính 17,2 tỷ USD. Về quan điểm sống, ông nhận mình là "người theo chủ nghĩa tự do cá nhân", ủng hộ sự can thiệp tối thiểu của nhà nước. Vị doanh nhân duy trì lối sống kỷ luật khi không sử dụng rượu, nicotine, đường, đồ ăn nhanh, trà, cà phê hay truyền hình, đồng thời khuyến khích thói quen ăn chay và hạn chế dùng dược phẩm. Ông thông thạo 7 ngôn ngữ gồm tiếng Anh, Đức, Pháp, Italy, Tây Ban Nha, Ba Tư, Latinh, nhưng coi tiếng Anh là công cụ thiết yếu nhất.
Về đời sống cá nhân, Durov khẳng định chưa từng kết hôn và thích sống một mình. Trong bài phỏng vấn với tạp chí Le Point (Pháp) năm 2025, ông tiết lộ là cha hợp pháp của 6 người con với 3 người phụ nữ. Đồng thời, thông qua việc hiến tặng tinh trùng, ông đã hỗ trợ hơn 100 cặp vợ chồng tại 12 quốc gia sinh con, trở thành cha sinh học của hơn 100 đứa trẻ.
Vòng xoáy pháp lý tại nhiều quốc gia
Biến cố tại Nga không phải là rắc rối pháp lý duy nhất của nhà sáng lập Telegram. Tháng 8/2024, Durov từng bị cảnh sát Pháp bắt giữ trong cuộc điều tra liên quan đến vai trò của Telegram đối với các hoạt động tội phạm.
Phía công tố viên Pháp cho rằng cơ chế kiểm duyệt lỏng lẻo và sự hợp tác hạn chế từ Telegram đã cản trở việc điều tra các vụ án buôn bán ma túy, gian lận và rửa tiền. Ông bị cáo buộc đồng phạm trong việc vận hành nền tảng phục vụ giao dịch bất hợp pháp và không cung cấp thông tin theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền. Sau đó, Durov được tại ngoại nhờ khoản tiền bảo lãnh 5 triệu euro. Đến cuối năm 2025, các lệnh cấm xuất cảnh đối với ông tại Pháp mới chính thức được dỡ bỏ.
