Lợi nhuận giữa các lớp tài sản liên tục đổi ngôi theo chu kỳ, trong khi những tài sản vừa tăng mạnh chưa chắc còn nhiều dư địa sinh lời. Vì thế, bài toán đầu tư chuyển từ lựa chọn tài sản sang định giá, phân bổ và quản trị danh mục để hướng tới hiệu quả dài hạn.
Khi quán quân lợi nhuận không ở mãi trên đỉnh
Một trong những nghịch lý của đầu tư là nhà đầu tư thường quan tâm nhiều nhất đến một tài sản khi tài sản đó vừa trải qua giai đoạn tăng mạnh. Tuy nhiên, thống kê của SHS Wealth Management về hiệu quả các lớp tài sản giai đoạn 2011-2026 lại cho thấy vị trí dẫn đầu liên tục thay đổi theo từng chu kỳ, thay vì thuộc về một kênh đầu tư cố định.
Năm 2025, cổ phiếu thị trường mới nổi (EM Equity) dẫn đầu với mức sinh lời 34,4%, tiếp theo là cổ phiếu vốn hóa lớn và cổ phiếu vốn hóa nhỏ. Đến hết tháng 6/2026, nhóm này vẫn duy trì vị trí số một với mức tăng 24%. Tuy nhiên, khi mở rộng phạm vi quan sát trên toàn bộ chu kỳ hơn một thập kỷ, bảng xếp hạng lợi nhuận liên tục thay đổi cùng diễn biến của kinh tế, lãi suất và dòng vốn.
Có thể thấy, điều luân chuyển không chỉ là thứ hạng lợi nhuận, mà còn là kỳ vọng của thị trường đối với từng lớp tài sản. Mỗi giai đoạn của chu kỳ kinh tế lại tạo lợi thế cho những nhóm tài sản khác nhau. Khi điều kiện thị trường thay đổi, dòng tiền cũng dịch chuyển và hiệu quả đầu tư không còn duy trì như giai đoạn trước.
Diễn biến này cũng lý giải vì sao nhiều nhà đầu tư mua vào đúng thời điểm một tài sản vừa đạt hiệu suất nổi bật nhưng lại không đạt được mức sinh lời tương ứng trong giai đoạn tiếp theo. Khi một nhóm tài sản trở thành tâm điểm của dòng tiền, phần lớn kỳ vọng tích cực có thể đã được phản ánh vào giá.
Nhìn từ dữ liệu của SHS Wealth Management, câu hỏi quan trọng không còn là “tài sản nào vừa tăng mạnh nhất”, mà là “điều gì quyết định dư địa tăng trưởng của tài sản đó trong chu kỳ kế tiếp”. Đây cũng là điểm dẫn tới vấn đề tiếp theo của quản trị tài sản: nếu không thể lựa chọn tài sản chỉ dựa vào kết quả quá khứ, nhà đầu tư nên dựa vào tiêu chí nào?
Danh mục tốt quan trọng hơn tài sản tốt
Nếu sự thay đổi thứ hạng lợi nhuận cho thấy không tồn tại một “quán quân” cố định trên thị trường, thì mô hình dự báo lợi suất dài hạn của GMO (công ty quản lý tài sản Mỹ Grantham, Mayo, Van Otterloo) được SHS Wealth Management dẫn lại tiếp tục chỉ ra rằng triển vọng đầu tư phụ thuộc nhiều vào định giá hơn là mức tăng giá đã diễn ra trong quá khứ.
Theo phân tích này, lợi suất thực kỳ vọng của nhiều nhóm tài sản trên thị trường toàn cầu đang có sự phân hóa rõ rệt. Cổ phiếu Mỹ, đặc biệt là nhóm vốn hóa lớn, được đánh giá có lợi suất thực kỳ vọng thấp hoặc âm do mặt bằng định giá vẫn ở mức cao sau nhiều năm tăng trưởng. Trong khi đó, cổ phiếu ngoài Mỹ, nhất là Nhật Bản, nhóm cổ phiếu giá trị (Value) và doanh nghiệp vốn hóa nhỏ được đánh giá còn nhiều dư địa hơn nhờ mức định giá hấp dẫn. Cùng với đó, khi mặt bằng lãi suất toàn cầu duy trì cao hơn giai đoạn trước đại dịch, trái phiếu cũng từng bước lấy lại vai trò là tài sản có khả năng tạo lợi suất thực dương.
Có thể thấy, mô hình của GMO cũng lý giải vì sao những tài sản đang thu hút mạnh dòng tiền chưa chắc là nơi còn nhiều dư địa sinh lời. Khi định giá đã phản ánh phần lớn kỳ vọng của thị trường, lợi suất kỳ vọng trong những năm tiếp theo thường có xu hướng thu hẹp. Ngược lại, những nhóm tài sản chưa được thị trường quan tâm nhiều nhưng vẫn duy trì nền tảng định giá hợp lý có thể mở ra cơ hội tốt hơn trong chu kỳ mới.
Nhìn từ góc độ này, mô hình của GMO không nhằm xác định “tài sản tốt nhất”, mà cung cấp cơ sở để đánh giá mối quan hệ giữa định giá và lợi suất kỳ vọng. Nhưng ngay cả khi xác định được những nhóm tài sản còn dư địa, một câu hỏi khác vẫn được đặt ra: nên kết hợp các tài sản đó như thế nào để vừa theo đuổi mục tiêu tăng trưởng, vừa kiểm soát rủi ro?
Quản trị rủi ro bắt đầu từ kỷ luật phân bổ tài sản
Đây cũng là nội dung được SHS Wealth Management tiếp cận thông qua các mô hình phân bổ tài sản dành cho những khẩu vị rủi ro khác nhau. Thay vì xây dựng một danh mục chung cho mọi nhà đầu tư, báo cáo đưa ra nhiều mô hình với tỷ trọng khác nhau giữa cổ phiếu, trái phiếu, vàng, bất động sản và tiền mặt.
Điều đáng chú ý là không có mô hình nào loại bỏ hoàn toàn một lớp tài sản. Sự khác biệt chủ yếu nằm ở tỷ trọng phân bổ, phản ánh mục tiêu đầu tư, thời gian nắm giữ và khả năng chấp nhận rủi ro của từng nhóm nhà đầu tư. Có thể thấy, cùng một tập hợp tài sản nhưng cách kết hợp khác nhau sẽ tạo ra những danh mục khác nhau.
Một điểm đáng chú ý khác là phân bổ tài sản không phải quyết định được đưa ra một lần rồi giữ nguyên trong suốt quá trình đầu tư. SHS Wealth Management nhấn mạnh nguyên tắc tái cân bằng định kỳ, tức điều chỉnh lại tỷ trọng khi thị trường biến động hoặc khi danh mục lệch khỏi mục tiêu ban đầu. Việc tái cân bằng giúp kiểm soát rủi ro phát sinh khi một nhóm tài sản tăng hoặc giảm quá mạnh trong một giai đoạn.
Nhìn từ các mô hình phân bổ của SHS Wealth Management, có thể thấy quản trị tài sản không bắt đầu bằng câu hỏi “nên mua tài sản nào”, mà bằng việc xác định mục tiêu đầu tư, mức độ chấp nhận rủi ro và cấu trúc của danh mục hiện tại. Khi lợi nhuận giữa các lớp tài sản liên tục đổi ngôi và định giá luôn thay đổi theo chu kỳ, lợi thế dài hạn không còn thuộc về người liên tục tìm kiếm “quán quân” lợi nhuận, mà thuộc về những danh mục đủ cân bằng để thích ứng với sự thay đổi của thị trường.
