Hoa Kỳ áp thuế 12,5% theo Section 301 với hàng hóa Việt Nam, cao hơn 2,5 điểm phần trăm so với mức tạm thời. Tuy nhiên, diện miễn trừ rộng và chênh lệch thuế giữa các quốc gia khiến tác động phân hóa theo ngành, tạo thêm một “bộ lọc” với cổ phiếu xuất khẩu.
Chênh lệch thuế tạo tác động khác nhau giữa các ngành
Mức thuế 12,5% được Hoa Kỳ áp dụng theo Section 301 - công cụ nhằm xử lý các chính sách, hành vi từ nước ngoài được xác định gây bất lợi cho Hoa Kỳ. Với Việt Nam, mức thuế mới được đưa ra từ kết luận cuộc điều tra liên quan đến lao động cưỡng bức.
Việt Nam thuộc nhóm 43 nền kinh tế chịu mức thuế 12,5%, cùng Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Thái Lan và Philippines. Trong khi đó, Malaysia, Indonesia và Campuchia chịu mức 10%. Khoảng chênh lệch này đáng chú ý khi đặt hàng Việt Nam cạnh các đối thủ trong khu vực. Theo Trung tâm phân tích - Chứng khoán Mirae Asset Việt Nam (MAS Research), mức thuế mới làm chi phí trực tiếp tăng thêm 2,5% so với giai đoạn áp dụng mức thuế tạm thời 10%, qua đó làm giảm một phần lợi thế về giá so với hàng hóa từ các nước ASEAN chịu thuế thấp hơn. Ở chiều ngược lại, hệ thống miễn trừ tương đối rộng giúp hạn chế tác động lên cơ cấu xuất khẩu.
Dệt may là một trong những ngành cho thấy khá rõ sự khác biệt này. Khoảng 40-50% xuất khẩu của ngành hướng tới Hoa Kỳ, trong khi biên lợi nhuận ở mức 3-10%. Cùng cạnh tranh tại thị trường này, hàng Việt Nam chịu mức thuế cao hơn 2,5 điểm phần trăm so với Bangladesh, Campuchia và Indonesia. Với các doanh nghiệp có tỷ trọng xuất khẩu sang Hoa Kỳ lớn, sức ép lên biên lợi nhuận vì thế cần được tính đến. Trong nhóm cổ phiếu dệt may, MAS lưu ý TNG, MSH và STK.
Áp lực cạnh tranh không chỉ hiện diện ở dệt may. Theo BSC Research, nhóm đồ vải, may mặc chiếm khoảng 11% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang Hoa Kỳ, trong khi phần lớn mặt hàng thuộc nhóm này không nằm trong diện miễn thuế Section 301 hiện tại.
Mức độ phụ thuộc vào thị trường Hoa Kỳ còn lớn hơn ở gỗ và nội thất, với tỷ trọng trên 55% kim ngạch xuất khẩu của ngành. Trong nhóm cổ phiếu liên quan, PTB và SAV được MAS lưu ý do các doanh nghiệp có tỷ trọng doanh thu xuất khẩu sang Hoa Kỳ cao.
Thủy sản chịu tác động nhẹ hơn, nhưng vẫn xuất hiện sức ép từ chênh lệch thuế với các đối thủ cạnh tranh. Trong nhóm cổ phiếu thủy sản, VHC ở mảng cá tra và FMC, MPC ở mảng tôm được MAS lưu ý khi sản phẩm từ Ấn Độ và Ecuador chịu mức thuế 10%, thấp hơn 2,5 điểm phần trăm so với hàng Việt Nam.
Như vậy, ngay trong nhóm xuất khẩu, mức độ ảnh hưởng đã có sự phân hóa. Dệt may và gỗ đáng chú ý ở mức độ phụ thuộc lớn vào thị trường Hoa Kỳ, trong khi với thủy sản, chênh lệch thuế với các quốc gia cạnh tranh là yếu tố cần tính đến.
Diện miễn trừ mở thêm “bộ lọc” cổ phiếu
Nếu chênh lệch thuế làm gia tăng sức ép cạnh tranh ở một số ngành, diện miễn trừ lại giúp nhiều mặt hàng xuất khẩu quan trọng giảm tác động trực tiếp từ mức thuế mới.
Tính trên kim ngạch xuất khẩu 5 tháng đầu năm 2026 của Việt Nam sang Hoa Kỳ, BSC Research cho biết tỷ trọng hàng hóa được miễn thuế tăng từ khoảng 36% theo cơ sở IEEPA lên 41,5%. Danh mục miễn thuế được bổ sung tai nghe, một số linh kiện điện tử, phụ tùng công nghiệp và sản phẩm hóa chất; trong khi những mặt hàng xuất khẩu chủ lực như linh kiện điện tử và sản phẩm công nghệ cao tiếp tục được miễn thuế.
Vì thế, dù mức thuế áp dụng với Việt Nam tăng từ 10% lên 12,5%, BSC đánh giá bối cảnh hiện tại “không thay đổi mấy so với trước đây”, khi phạm vi miễn thuế được mở rộng.
Theo tính toán của MAS, Annex A (chú giải) miễn thuế nhập khẩu bổ sung Section 301 đối với khoảng 49% tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang Hoa Kỳ, tập trung ở điện tử, máy tính, bán dẫn và viễn thông.
Đây cũng là điểm tạo nên sự khác biệt giữa nhóm công nghệ với dệt may, gỗ hay thủy sản. Điện tử - máy tính, bán dẫn - viễn thông được nhìn nhận tích cực hơn nhờ nằm trong diện miễn thuế. Riêng với bán dẫn và viễn thông, lợi thế của Việt Nam còn thể hiện khi so với Trung Quốc, nơi thuế Section 301 mới được cộng dồn với các lớp thuế cũ. Khoảng cách này tiếp tục hỗ trợ xu hướng “China+1”.
Trong xu hướng dịch chuyển dòng vốn FDI công nghệ, FPT và CTR là hai cổ phiếu được MAS lưu ý. Ngoài công nghệ, nông sản thô, năng lượng - phân bón và một số nguyên liệu cơ bản cũng nằm trong diện miễn trừ.
Nhìn rộng hơn, mức thuế 12,5% không đồng nghĩa các cổ phiếu xuất khẩu cùng chịu một mức độ ảnh hưởng. Với dệt may, gỗ hay thủy sản, câu chuyện nằm nhiều hơn ở tỷ trọng xuất khẩu sang Hoa Kỳ và chênh lệch thuế với các đối thủ cạnh tranh. Trong khi đó, diện miễn trừ giúp nhiều mặt hàng công nghệ giảm tác động trực tiếp, đồng thời duy trì lợi thế tương đối trong chuỗi cung ứng.
Sự phân hóa này vẫn cần được theo dõi khi hai cuộc điều tra Section 301 liên quan đến dư thừa công suất và sở hữu trí tuệ chưa công bố kết luận sơ bộ. BSC lưu ý ba yếu tố gồm tương quan thuế giữa Việt Nam và các quốc gia cạnh tranh, khả năng các mặt hàng công nghệ cao tiếp tục được miễn thuế và tiến trình đàm phán Việt Nam - Hoa Kỳ.
Với nhà đầu tư, con số 12,5% vì thế chưa nói hết câu chuyện. Một cổ phiếu xuất khẩu chịu tác động đến đâu còn phụ thuộc vào tỷ trọng kinh doanh tại thị trường Hoa Kỳ, sản phẩm có thuộc diện miễn thuế hay không và mức thuế của hàng Việt Nam so với các đối thủ cạnh tranh. Đây cũng là những yếu tố làm rõ hơn sự phân hóa giữa các cổ phiếu khi chính sách thuế mới đi vào thực tế.
