Với nền tảng công nghiệp, dòng vốn FDI lớn và sự hiện diện ngày càng rõ nét trong chuỗi giá trị bán dẫn, Bắc Ninh có nhiều lợi thế để trở thành trung tâm sản xuất, đóng gói, kiểm thử chip của Việt Nam và khu vực. Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu này, địa phương cần tạo được môi trường đầu tư ổn định, có khả năng dự báo, đồng thời chuyển từ thu hút từng dự án sang xây dựng một hệ sinh thái bán dẫn hoàn chỉnh.
Chính sách cần rõ ràng và nhất quán
Bắc Ninh đặt mục tiêu đến năm 2030 đào tạo 30.000 lao động bán dẫn; định hướng đến năm 2050 có ít nhất 30 doanh nghiệp thiết kế chip, 3 nhà máy chế tạo chip và 25 nhà máy đóng gói, kiểm thử.
Đây là thông tin được lãnh đạo tỉnh Bắc Ninh chia sẻ tại hội thảo “Định hướng quy hoạch, giải pháp đưa Bắc Ninh trở thành trung tâm sản xuất, đóng gói, kiểm thử sản phẩm chip bán dẫn” vừa được tổ chức.
Hiện nay, Bắc Ninh sở hữu hạ tầng công nghiệp gồm 52 khu công nghiệp và 94 cụm công nghiệp. Là địa phương xếp thứ 4 cả nước về vốn FDI cấp mới trong 6 tháng đầu năm 2026, với tổng vốn FDI lũy kế gần 50 tỷ USD, đồng thời nằm trong “vành đai sản xuất - công nghệ” bao quanh Thủ đô, Bắc Ninh có lợi thế kết nối với Hà Nội - trung tâm tri thức và R&D, Hải Phòng - cửa ngõ xuất nhập khẩu, cùng các cực sản xuất lân cận.
Sự hiện diện của những tên tuổi hàng đầu, đặc biệt là dự án đóng gói - kiểm thử với tổng vốn lên tới 1,6 tỷ USD tại KCN Yên Phong II-C, cho thấy Bắc Ninh không còn đơn thuần là địa bàn sản xuất điện tử mà đã từng bước tham gia vào những công đoạn cốt lõi của chuỗi giá trị bán dẫn.
Những nền tảng này tạo cho Bắc Ninh nhiều lợi thế để xác lập vị trí trên bản đồ bán dẫn. Định hướng xuyên suốt của tỉnh là chuyển từ thu hút FDI theo số lượng sang xây dựng hệ sinh thái bán dẫn hoàn chỉnh, có giá trị gia tăng cao.
Tuy nhiên, từ lợi thế và chiến lược đến khả năng hiện thực hóa mục tiêu vẫn còn một khoảng cách, đòi hỏi những giải pháp đủ mạnh để Bắc Ninh thực sự trở thành điểm đến của ngành bán dẫn trong khu vực.
Chia sẻ tại hội thảo, từ kinh nghiệm đồng hành cùng nhiều tập đoàn công nghệ và bán dẫn hàng đầu thế giới triển khai các dự án đầu tư quy mô hàng tỷ USD tại Việt Nam, ông Bùi Ngọc Tuấn, Phó Tổng giám đốc, Dịch vụ Tư vấn Thuế, Deloitte Việt Nam nhận định, tính ổn định và khả năng dự báo của chính sách là ưu tiên hàng đầu của các nhà đầu tư.
Theo đại diện Deloitte, trong bối cảnh xu hướng đầu tư dịch chuyển theo chuỗi giá trị, nhà đầu tư không chỉ tìm kiếm một nơi để đặt nhà máy mà còn quan tâm đến hệ sinh thái có khả năng phục vụ các khâu thiết kế, đóng gói, kiểm thử và công nghiệp phụ trợ.
Đặc biệt, với các dự án bán dẫn có vòng đời đầu tư từ 20 - 30 năm, điều doanh nghiệp quan tâm là tính nhất quán trong quá trình thực thi, áp dụng các chính sách ưu đãi cũng như sự rõ ràng trong bối cảnh cải cách thuế tối thiểu toàn cầu (Trụ cột 2).
Cùng với đó, tốc độ và tính minh bạch của thủ tục hành chính cũng là yếu tố quan trọng. Thời gian cấp phép, giải phóng mặt bằng, thực hiện thủ tục hành chính và thông quan đều có thể tác động đến quyết định một dự án sẽ được triển khai tại Việt Nam hay chuyển sang một quốc gia khác.
Đại diện Deloitte Việt Nam cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của khả năng giải quyết nhanh các vướng mắc và xây dựng cơ chế đối thoại thường xuyên giữa chính quyền với cộng đồng doanh nghiệp.
Theo ông Tuấn, kinh nghiệm triển khai cho thấy khoảng cách lớn nhất không nằm ở chủ trương mà ở khâu thực thi. Giá trị thực tế của một chính sách ưu đãi, dù hấp dẫn đến đâu, cũng sẽ sụt giảm đáng kể nếu thiếu điều kiện áp dụng rõ ràng hoặc hướng dẫn không đồng bộ giữa các cấp.
“Nhà đầu tư không kỳ vọng mọi thứ hoàn hảo. Điều họ cần là sự rõ ràng, nhất quán và một đối tác đồng hành đáng tin cậy khi vướng mắc phát sinh”, ông Tuấn nhấn mạnh.
Từ thu hút dự án đến xây dựng hệ sinh thái bán dẫn
Nhiều ý kiến tại hội thảo nhấn mạnh, một hệ sinh thái bán dẫn hoàn chỉnh mới là điều các nhà đầu tư đang tìm kiếm. Tuy nhiên, hệ sinh thái này không thể được tạo dựng bởi một chủ thể đơn lẻ mà cần sự phối hợp giữa bốn trụ cột: Nhà nước, doanh nghiệp, cơ sở đào tạo và các tổ chức trung gian - tư vấn.
Là hạt nhân của đổi mới sáng tạo, vai trò của cộng đồng doanh nghiệp không dừng lại ở đầu tư vốn mà còn nằm ở việc dẫn dắt quá trình nội địa hóa chuỗi cung ứng, nâng cấp năng lực cho các nhà cung cấp trong nước. Song song với đó, doanh nghiệp cũng là động lực phát triển nguồn nhân lực thông qua hợp tác đào tạo, chuyển giao công nghệ và tạo cơ hội thực hành cho sinh viên.
Trong bối cảnh nguồn nhân lực vừa là yếu tố được đặc biệt quan tâm, vừa là một trong những điểm nghẽn đáng lo ngại, mô hình “ba nhà”: Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp càng cần được cụ thể hóa bằng những cơ chế hợp tác thực chất tại Bắc Ninh.
Mối quan hệ ba bên cần được hiện thực hóa thông qua xây dựng các phòng thí nghiệm dùng chung, các chương trình đào tạo được thiết kế theo nhu cầu thực tế của doanh nghiệp và các trung tâm đổi mới sáng tạo gắn với khu công nghiệp.
Đồng thời, việc căn chỉnh chương trình đào tạo của các trường đại học với nhu cầu kỹ năng cụ thể của ngành là điều kiện then chốt để hiện thực hóa mục tiêu đào tạo 30.000 lao động cho ngành bán dẫn đến năm 2030.
Các ý kiến cũng cho rằng, những diễn đàn, hội thảo được tổ chức thường xuyên, thực chất tại địa phương có thể trở thành kênh đối thoại công - tư hiệu quả nhằm nâng cao chất lượng thực thi chính sách. Khi doanh nghiệp có thể phản ánh vướng mắc kịp thời và cơ quan quản lý có cơ sở điều chỉnh chính sách sát với thực tiễn, chính sách sẽ không còn là một văn bản tĩnh mà trở thành một quá trình liên tục được hoàn thiện.
Cần cơ chế hỗ trợ chuyên biệt cho dự án bán dẫn
Với những nền tảng đã được xây dựng trong nhiều năm qua, Bắc Ninh có cơ hội trở thành một trong những trung tâm sản xuất, đóng gói, kiểm thử và từng bước phát triển các hoạt động nghiên cứu, thiết kế bán dẫn quan trọng của Việt Nam và khu vực.
Để gia tăng các điều kiện đưa Bắc Ninh trở thành trung tâm sản xuất, đóng gói và kiểm thử chip bán dẫn của Việt Nam và khu vực, đại diện Deloitte cho rằng địa phương cần tiếp tục xây dựng môi trường đầu tư có tính ổn định, minh bạch và khả năng dự báo cao; chuyển trọng tâm từ thu hút từng dự án sang phát triển hệ sinh thái bán dẫn hoàn chỉnh; đồng thời gắn các điều kiện đầu tư với phát triển xanh.
Chuyên gia Deloitte cũng nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục tiên phong trong cải cách thủ tục hành chính và xây dựng cơ chế hỗ trợ chuyên biệt cho các dự án công nghệ cao và bán dẫn.
Theo ông Tuấn, trên thực tế, nhiều quyết định mở rộng đầu tư không đến từ việc có thêm một ưu đãi mới mà xuất phát từ niềm tin của nhà đầu tư vào khả năng phối hợp hiệu quả giữa các cơ quan tại địa phương.
Khi doanh nghiệp được đồng hành, các khó khăn, vướng mắc được tháo gỡ kịp thời trong suốt quá trình triển khai, niềm tin của nhà đầu tư sẽ được củng cố. Đây cũng là một trong những điều kiện quan trọng để doanh nghiệp không chỉ lựa chọn Bắc Ninh làm điểm đến đầu tư mà còn tiếp tục vận hành, mở rộng dự án đầu tư.
