Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) đề xuất bỏ quy định bắt buộc công chứng, chứng thực đối với hợp đồng và văn bản thực hiện các quyền của người sử dụng đất. Cùng với những thay đổi trong Luật Công chứng có hiệu lực từ năm 2027, đề xuất này được kỳ vọng sẽ góp phần đơn giản hóa thủ tục hành chính và giảm chi phí thực hiện giao dịch.
Dự thảo Luật Đất đai đề xuất bỏ quy định bắt buộc công chứng hợp đồng giao dịch đất đai
Một trong những nội dung đáng chú ý của Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) là đề xuất bãi bỏ quy định bắt buộc công chứng hoặc chứng thực đối với hợp đồng, văn bản thực hiện các quyền của người sử dụng đất.
Theo quy định tại Điều 27 của dự thảo, điều kiện để thực hiện các quyền chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê, cho thuê lại, thừa kế, tặng cho, thế chấp và góp vốn bằng quyền sử dụng đất không còn bao gồm yêu cầu hợp đồng hoặc văn bản giao dịch phải được công chứng hoặc chứng thực.
Thay vì quy định về hình thức công chứng, dự thảo Luật Đất đai tập trung vào các điều kiện pháp lý của quyền sử dụng đất trước khi thực hiện giao dịch.
Theo đó, người sử dụng đất phải có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ hồng); thửa đất không có tranh chấp hoặc tranh chấp đã được giải quyết theo quy định; quyền sử dụng đất không bị kê biên để bảo đảm thi hành án; đất vẫn còn thời hạn sử dụng và không thuộc trường hợp bị áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời.
Những điều kiện này được xem là cơ sở để bảo đảm tính hợp pháp của giao dịch thay vì yêu cầu bắt buộc về công chứng như trước.
Luật Công chứng cũng thu hẹp phạm vi giao dịch bắt buộc công chứng
Song song với Dự thảo Luật Đất đai, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng đã được Quốc hội thông qua và sẽ có hiệu lực từ ngày 1/1/2027.
Luật mới bãi bỏ quy định giao Chính phủ xác định các giao dịch bắt buộc phải công chứng, thay vào đó chỉ những trường hợp được quy định trực tiếp trong luật chuyên ngành mới thuộc diện bắt buộc thực hiện thủ tục này.
Theo quy định mới, 6 loại giao dịch không còn bắt buộc công chứng gồm:
Nhiều ý kiến cho rằng việc thu hẹp phạm vi các giao dịch bắt buộc công chứng sẽ góp phần cải cách thủ tục hành chính, giảm thời gian và chi phí cho người dân, doanh nghiệp.
Theo định hướng của dự thảo, chỉ những giao dịch có giá trị pháp lý đặc biệt quan trọng hoặc tiềm ẩn rủi ro cao mới cần bắt buộc công chứng và phải được quy định rõ trong các luật chuyên ngành, thay vì quy định phân tán tại các nghị định như trước.
Cách tiếp cận này được kỳ vọng sẽ tạo hành lang pháp lý minh bạch, đồng thời vẫn bảo đảm an toàn pháp lý đối với các giao dịch quan trọng.
Đề xuất bãi bỏ quy định bắt buộc công chứng đối với nhiều giao dịch về quyền sử dụng đất là một trong những điểm mới đáng chú ý của Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi). Nếu được thông qua, cùng với các quy định mới của Luật Công chứng có hiệu lực từ năm 2027, chính sách này sẽ góp phần đơn giản hóa thủ tục hành chính, giảm chi phí giao dịch và hoàn thiện khuôn khổ pháp lý theo hướng linh hoạt, minh bạch hơn.
