Bộ Xây dựng đề xuất sửa đổi Luật Nhà ở (sửa đổi)

Trong dự thảo Tờ trình Chính sách của Luật Nhà ở (sửa đổi), Bộ Xây dựng cho biết Luật Nhà ở năm 2023 đã được Quốc hội thông qua ngày 27/11/2023 và có hiệu lực từ ngày 1/8/2024, góp phần thúc đẩy phát triển nhà ở, bảo đảm công khai, minh bạch và đồng bộ với các luật liên quan như đầu tư, đất đai, quy hoạch. Tuy nhiên, cùng với yêu cầu mới về sắp xếp địa giới hành chính, tổ chức lại bộ máy hành chính theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp và việc sửa đổi các văn bản pháp luật liên quan, Bộ đề xuất nghiên cứu sửa đổi, bổ sung các quy định của Luật Nhà ở.

Sửa quy định về quyền và trách nhiệm của chủ sở hữu nhà ở là tài sản công

Về chính sách sở hữu nhà, Bộ Xây dựng đề xuất sửa đổi quy định về trách nhiệm và quyền hạn của đại diện chủ sở hữu nhà ở thuộc tài sản công nhằm phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Theo đó, việc phân cấp, phân quyền một hoặc một số quyền hạn được thực hiện theo hướng: UBND tỉnh được phân cấp ủy quyền cho UBND cấp huyện/quận để đại diện cho chủ sở hữu nhà ở thuộc tài sản công.

Đồng thời, Bộ đề xuất rà soát, sửa đổi quy định liên quan đến nhà ở mà tổ chức, cá nhân nước ngoài được sở hữu tại Việt Nam. Nội dung tập trung vào việc làm rõ số lượng nhà ở được sở hữu tại một khu vực cho phù hợp thực tế; rà soát, sửa đổi quy định về quyền, nghĩa vụ của chủ sở hữu là tổ chức, cá nhân nước ngoài, trong đó làm rõ quyền và nghĩa vụ của người nước ngoài kết hôn với công dân Việt Nam định cư ở nước ngoài.

Theo Bộ Xây dựng, mục tiêu của các đề xuất này là tăng cường hiệu quả quản lý, sử dụng đối với tài sản nhà ở thuộc tài sản công; đồng thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn liên quan đến sở hữu nhà ở của tổ chức, cá nhân nước ngoài khi thực hiện sáp nhập hoặc thay đổi địa giới hành chính.

Hoàn thiện chính sách phát triển nhà ở thương mại và nhà ở có mục đích lưu trú

Liên quan đến phát triển nhà ở, Bộ Xây dựng cho rằng việc sửa đổi là cần thiết để thể chế hóa chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước; phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp; và tháo gỡ khó khăn, vướng mắc thực tiễn liên quan đến phát triển các loại hình nhà ở, đồng thời thúc đẩy cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư.

Đối với phát triển nhà ở thương mại, dự kiến sửa đổi theo hướng làm rõ hình thức phát triển là dự án đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng khu nhà ở để chuyển nhượng, bảo đảm phù hợp với pháp luật đất đai.

Đối với nhà ở có mục đích lưu trú, Bộ đề xuất bổ sung mới các quy định nhằm giải quyết khó khăn liên quan đến phát triển loại hình này và đáp ứng nhu cầu thực tiễn.

Cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư: đề xuất bổ sung cơ chế BT và ưu đãi

Riêng đối với cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư, Bộ Xây dựng đề xuất bổ sung hình thức BT (build-transfer) phù hợp với luật PPP. Đồng thời, dự thảo nêu việc sửa đổi, bổ sung cơ chế ưu đãi để thực hiện dự án và làm rõ ưu đãi đối với phần diện tích được dùng cho mục đích thương mại.

Ngoài ra, Bộ đề xuất sửa đổi quy định về quyết định, chấp thuận chủ trương đầu tư nhằm đơn giản hóa thủ tục hành chính.

Luật hóa chính sách đã quy định tại nghị quyết thí điểm

Bên cạnh các nội dung nêu trên, chính sách nhà ở xã hội được đề xuất hoàn thiện bằng cách luật hóa một số chính sách đã quy định tại nghị quyết thí điểm của Quốc hội và nghị quyết của Chính phủ. Trọng tâm là làm rõ đối tượng được hưởng chính sách hỗ trợ; điều kiện về nhà ở để hưởng chính sách; và hình thức thực hiện chính sách.

Dự thảo cũng đề cập đến nguyên tắc thực hiện chính sách hỗ trợ về nhà ở xã hội; quỹ nhà ở; giao chủ đầu tư, chấp thuận chủ trương đầu tư; đồng thời giao chủ đầu tư không thông qua đấu thầu đối với dự án đầu tư xây dựng nhà ở xã hội, nhà ở cho lực lượng vũ trang không sử dụng vốn đầu tư công.

Về cơ chế tài chính, Bộ đề xuất xác định giá bán, giá thuê mua nhà ở xã hội; làm rõ loại nhà và tiêu chuẩn diện tích nhà ở xã hội; đồng thời xác định đối tượng thuê nhà lưu trú công nhân trong khu công nghiệp.

Theo Bộ Xây dựng, nếu giữ nguyên quy định hiện hành thì không bảo đảm việc thể chế hóa kịp thời chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về sửa đổi, bổ sung các văn bản pháp luật nhằm tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp khi tham gia đầu tư phát triển nhà ở xã hội và bảo đảm an sinh xã hội cho người dân.

Điều chỉnh chính sách tài chính để thúc đẩy nguồn cung nhà ở

Về mặt tài chính, chính sách tài chính cho phát triển nhà ở được định hướng điều chỉnh nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp huy động vốn, thúc đẩy nguồn cung nhà ở. Nội dung sửa đổi tập trung vào hoàn thiện nguyên tắc huy động và sử dụng vốn cho phát triển nhà ở; làm rõ điều kiện huy động vốn cho nhà ở và dự án, kể cả huy động vốn khi giao đất từng phần; và vốn phát triển cho các loại hình nhà ở để bảo đảm tính linh hoạt.