Bộ Xây dựng thúc đẩy hạ tầng giao thông xanh cho phương tiện điện

Số lượng phương tiện sử dụng điện tại Việt Nam đã đạt gần 375.000 chiếc tính đến hết tháng 5, cho thấy xu hướng chuyển đổi sang giao thông xanh đang diễn ra mạnh mẽ. Bộ Xây dựng cho biết sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách và hệ thống hạ tầng nhằm thúc đẩy phương tiện năng lượng sạch, giảm phát thải và cải thiện môi trường đô thị.

Thông tin được ông Trần Hữu Minh, Phó Vụ trưởng Vụ Vận tải và An toàn giao thông (Bộ Xây dựng), chia sẻ tại họp báo quý II của Bộ Xây dựng diễn ra chiều 18/6.

Theo Bộ Xây dựng, quá trình chuyển đổi phương tiện giao thông cơ giới đường bộ sang sử dụng năng lượng sạch trong những năm gần đây đã ghi nhận nhiều kết quả tích cực. Việc triển khai đồng bộ các giải pháp cùng sự tham gia của các bộ, ngành và địa phương đã góp phần thúc đẩy sự phát triển nhanh chóng của thị trường xe điện kể từ năm 2022.

Thống kê đến hết tháng 5 cho thấy cả nước có hơn 374.810 phương tiện điện đang lưu hành. Trong đó, số lượng ô tô con điện chiếm tỷ trọng lớn nhất với gần 369.850 xe. Ngoài ra, cả nước hiện có hơn 1.570 xe buýt điện và gần 3.400 xe tải điện.

Theo ông Trần Hữu Minh, sự gia tăng nhanh của phương tiện điện không chỉ phản ánh xu hướng tiêu dùng mới mà còn góp phần giảm phát thải khí nhà kính, cải thiện chất lượng không khí tại các đô thị lớn.

Hoàn thiện bộ tiêu chí hạ tầng giao thông xanh trước năm 2026

Để tiếp tục thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh trong lĩnh vực giao thông vận tải, Bộ Xây dựng xác định đường bộ và đường sắt là hai lĩnh vực trọng tâm trong giai đoạn từ nay đến năm 2030.

Theo kế hoạch, các đơn vị chuyên ngành sẽ được giao xây dựng hàng loạt bộ tiêu chí phục vụ phát triển hạ tầng xanh, bao gồm trạm dừng nghỉ xanh, nhà ga đường sắt xanh, cảng biển xanh, cảng đường thủy nội địa xanh và cảng hàng không xanh.

Bộ Xây dựng đồng thời nghiên cứu, đề xuất các cơ chế, chính sách nhằm thúc đẩy việc áp dụng những tiêu chuẩn này vào thực tế. Dự kiến toàn bộ hệ thống tiêu chí sẽ được hoàn thiện trong năm 2026, triển khai thí điểm và mở rộng áp dụng từ năm 2027.

Mặc dù số lượng phương tiện điện tăng mạnh, đại diện Bộ Xây dựng cho rằng hạ tầng phục vụ quá trình chuyển đổi vẫn còn nhiều hạn chế.

Theo ông Trần Hữu Minh, hệ thống trạm sạc hiện là một trong những rào cản lớn nhất đối với sự phát triển của phương tiện điện. Ngoài ra, thời gian sạc, chi phí đầu tư ban đầu cũng như chi phí khai thác phương tiện vẫn là những yếu tố được doanh nghiệp và người dân đặc biệt quan tâm.

Để tháo gỡ các vướng mắc này, Bộ Xây dựng sẽ nghiên cứu, rà soát và đề xuất sửa đổi Quyết định số 876/QĐ-TTg ngày 22/7/2022 của Thủ tướng Chính phủ liên quan đến lộ trình chuyển đổi năng lượng xanh trong giao thông vận tải.

Song song đó, Bộ sẽ phối hợp với các địa phương rà soát quy hoạch đô thị theo hướng ưu tiên phát triển hạ tầng giao thông xanh, trong đó có mạng lưới trạm sạc điện và các công trình phục vụ giao thông phi cơ giới.

Sau khi hoàn thiện bộ tiêu chí đô thị thông minh, Bộ Xây dựng cũng sẽ tiếp tục nghiên cứu xây dựng bộ tiêu chí đô thị xanh - thông minh nhằm tạo cơ sở cho các địa phương triển khai trong thời gian tới.

Liên quan đến hệ thống đường sắt đô thị, Bộ Xây dựng đang phối hợp với các địa phương rà soát quy hoạch theo quy định của Luật Đường sắt sửa đổi vừa được Quốc hội thông qua tại kỳ họp thứ 9 và Nghị quyết số 188/2025/QH15.

Theo định hướng mới, các tuyến đường sắt đô thị sẽ được phát triển theo mô hình TOD - mô hình phát triển đô thị lấy giao thông công cộng làm trung tâm, qua đó nâng cao hiệu quả sử dụng đất và giảm áp lực giao thông đường bộ.

Bộ Xây dựng cũng đang phối hợp thúc đẩy công tác chuẩn bị đầu tư và triển khai các dự án đường sắt đô thị tại Hà Nội và TP.HCM.

Bên cạnh đó, để từng bước tái cơ cấu ngành vận tải, cơ quan quản lý đang xây dựng Đề án "Chiến lược phát triển dịch vụ vận tải đến năm 2035, định hướng đến năm 2050". Đồng thời, Bộ cũng nghiên cứu Đề án nâng cao năng lực vận tải container trên tuyến đường thủy nội địa Hải Phòng - Việt Trì và phương án tối ưu hóa kết nối giao thông đối với các bến cảng thuộc nhóm cảng biển số 4.

Sự gia tăng nhanh chóng của số lượng phương tiện điện cho thấy thị trường Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển đổi năng lượng mạnh mẽ trong lĩnh vực giao thông vận tải. Tuy nhiên, kinh nghiệm từ nhiều quốc gia cho thấy sự phát triển bền vững của phương tiện điện phụ thuộc lớn vào tốc độ mở rộng hạ tầng sạc, nguồn điện ổn định và các chính sách hỗ trợ đồng bộ từ cơ quan quản lý.

Ở góc độ dài hạn, việc thúc đẩy vận tải đường sắt, đường thủy và hàng hải song song với phát triển phương tiện điện được xem là giải pháp quan trọng nhằm giảm sự phụ thuộc vào vận tải đường bộ. Điều này không chỉ góp phần giảm phát thải mà còn nâng cao hiệu quả logistics, giảm chi phí vận chuyển và tăng năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Với các kế hoạch đang được triển khai, Bộ Xây dựng kỳ vọng tạo nền tảng cho quá trình chuyển đổi giao thông xanh, hướng tới hệ thống vận tải hiện đại, thân thiện môi trường và phù hợp với mục tiêu phát triển bền vững trong những năm tới.