Giá cà phê xuất khẩu bình quân của Việt Nam giảm khoảng 20% trong 10 tháng năm 2026, khiến kim ngạch đi xuống dù sản lượng tăng. Cùng thời điểm, các quy định mới từ EU đặt ra thêm yêu cầu đối với doanh nghiệp về truy xuất nguồn gốc, môi trường và trách nhiệm chuỗi cung ứng.

Giá xuất khẩu giảm kéo kim ngạch đi xuống
Xuất khẩu cà phê Việt Nam trong 10 tháng năm 2026 ghi nhận mức tăng trưởng trái chiều giữa sản lượng và giá trị. Theo số liệu của Cục Hải quan Việt Nam, cả nước xuất khẩu khoảng 1,56 triệu tấn cà phê, thu về 7,08 tỷ USD, tăng 18,5% về lượng nhưng giảm 5,2% về kim ngạch so với cùng kỳ năm trước.
Diễn biến này chủ yếu xuất phát từ giá bán bình quân giảm mạnh. Trong tháng 10, giá xuất khẩu cà phê bình quân đạt 4.606 USD/tấn, tăng 1,9% so với tháng trước nhưng giảm 19,8% so với cùng kỳ năm 2025. Tính chung 10 tháng, mức giá bình quân giảm khoảng 20% so với tháng 9, làm suy giảm giá trị thu về dù lượng hàng xuất khẩu tăng đáng kể.
Trong đó, EU tiếp tục là thị trường xuất khẩu cà phê lớn nhất của Việt Nam. Trong 10 tháng, lượng cà phê xuất khẩu sang khu vực này đạt 681.800 tấn, trị giá 2,89 tỷ USD, chiếm 40,9% tổng kim ngạch toàn ngành. So với cùng kỳ năm ngoái, sản lượng tăng 25% nhưng giá trị giảm 3,9%.
Tại Hoa Kỳ, xuất khẩu cà phê đạt 109.800 tấn, tương ứng 471,1 triệu USD, tăng 47% về lượng và 15,7% về giá trị. Lượng hàng xuất khẩu sang Nga đạt 83.700 tấn, tăng 30,3%; Trung Quốc đạt 59.900 tấn, tăng 49% so với cùng kỳ.
Ngược lại, xuất khẩu sang một số thị trường như Thái Lan, Malaysia, Hàn Quốc, Mexico và Canada giảm. Trong đó, mức giảm tại Canada là 32,8%, Mexico giảm 31,2% và Hàn Quốc giảm 23,2%.
Ở thị trường trong nước, giá cà phê cũng liên tục đi xuống trong những tuần gần đây. Trong tháng 10, giá tại khu vực Tây Nguyên giảm 900–1.000 đồng/kg so với tháng trước. Đà giảm tiếp tục kéo dài trong nửa đầu tháng 11, đưa thị trường trải qua tuần giảm giá thứ sáu liên tiếp trong giai đoạn 8–15/11. Mặt bằng giá xuống mức thấp nhất trong khoảng 2,7 năm, kể từ cuối tháng 2/2024.
Khảo sát đến ngày 17/11 cho thấy giá cà phê tại các vùng trồng trọng điểm dao động từ 82.300–83.000 đồng/kg. Đắk Lắk và khu vực Đắk Nông (Lâm Đồng) cùng ghi nhận mức 83.000 đồng/kg, Gia Lai đạt 82.800 đồng/kg, trong khi Lâm Đồng ở mức 82.300 đồng/kg.
Áp lực lên giá xuất hiện trong bối cảnh Việt Nam chuẩn bị bước vào vụ thu hoạch mới, dự kiến bắt đầu từ cuối tháng 11. Theo Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam (Vicofa), khối lượng xuất khẩu cà phê cả năm 2026 có thể tăng khoảng 8–10% so với năm 2025 nhờ nguồn cung được cải thiện.
Sản lượng xuất khẩu tăng trong khi giá bán bình quân giảm đang đặt ra thách thức đối với tăng trưởng kim ngạch của ngành hàng. Diễn biến giá trong thời gian tới sẽ phụ thuộc vào tiến độ thu hoạch, lượng cà phê được đưa ra thị trường và nhu cầu thu mua của doanh nghiệp.
EU duy trì nhu cầu, doanh nghiệp đối mặt tiêu chuẩn mới
Dù giá xuất khẩu giảm, EU vẫn là thị trường quan trọng đối với cà phê Việt Nam. Phát biểu tại Hội nghị quốc tế ngành cà phê Việt Nam 2026, bà Eileen Gordon, Tổng thư ký Liên đoàn Cà phê châu Âu (ECF), cho biết Việt Nam hiện là nguồn cung cà phê xanh lớn thứ hai của thị trường châu Âu, chiếm khoảng 20% lượng nhập khẩu của khu vực này. Trong 9 tháng đầu năm 2026, lượng cà phê EU nhập khẩu từ Việt Nam tăng 26% so với cùng kỳ.
"Trong 5 năm qua, giá trị cà phê Việt Nam xuất khẩu sang EU đã tăng từ khoảng 1 tỉ USD lên 3 tỉ USD. Đức là thị trường nhập khẩu lớn nhất, chiếm 37% lượng cà phê nhập khẩu trực tiếp từ Việt Nam vào EU, tiếp theo là Pháp và Tây Ban Nha", bà Eileen thông tin.
Tuy nhiên, hoạt động xuất khẩu sang khu vực này đang phải chịu thêm sức ép từ các quy định về môi trường và trách nhiệm trong chuỗi cung ứng. Đáng chú ý là Quy định chống phá rừng của EU (EUDR), dự kiến áp dụng đối với cà phê từ cuối năm 2026 theo lộ trình dành cho doanh nghiệp lớn. Doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ có thêm 6 tháng để đáp ứng, trong khi cà phê hòa tan có thời hạn đến cuối tháng 12/2027.
Theo EUDR, doanh nghiệp phải cung cấp tọa độ địa lý vùng trồng, chứng minh sản phẩm không có nguồn gốc từ đất bị phá rừng sau ngày 30/12/2020 và tuân thủ các quy định pháp luật tại nước sản xuất. Việt Nam được EU xếp vào nhóm quốc gia có rủi ro thấp về phá rừng, với tỷ lệ kiểm tra dự kiến đối với cà phê nhập khẩu ở mức 1%. Dù thuộc nhóm rủi ro thấp, doanh nghiệp vẫn phải đáp ứng yêu cầu về dữ liệu và truy xuất nguồn gốc.
Bên cạnh EUDR, Quy định về bao bì và chất thải bao bì của EU (PPWR) bắt đầu được áp dụng từ tháng 8/2026. Các loại bao bì tiếp xúc với cà phê trong quá trình vận chuyển như bao đay, bao lớn và lớp lót container thuộc phạm vi điều chỉnh. Doanh nghiệp xuất khẩu cần có thông số kỹ thuật và tài liệu chứng minh sự phù hợp của vật liệu bao bì, trong đó có các yêu cầu liên quan đến hóa chất có nguy cơ tồn dư.

Quy định của EU về sản phẩm được sản xuất bằng lao động cưỡng bức cũng dự kiến có hiệu lực từ cuối tháng 12/2027. Theo đó, doanh nghiệp phải chứng minh sản phẩm không được tạo ra bằng lao động cưỡng bức, bao gồm lao động trẻ em. Việc kiểm soát thông tin vùng nguyên liệu và các khâu trong chuỗi cung ứng vì vậy trở thành yêu cầu cần được chuẩn bị từ sớm.
Ngoài việc đáp ứng quy định nhập khẩu, cơ cấu sản phẩm cũng là vấn đề được đặt ra đối với ngành cà phê Việt Nam. Theo ông Nguyễn Nam Hải, Chủ tịch Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam (VICOFA) cho biết trong niên vụ 2025–2026, Việt Nam xuất khẩu khoảng 1,8 triệu tấn cà phê, tăng 21% so với niên vụ trước, với kim ngạch hơn 8,6 tỷ USD. Dù sản lượng tăng mạnh, kim ngạch chỉ tăng gần 1%, trong khi giá xuất khẩu bình quân giảm khoảng 16,5%. Khoảng 90% lượng cà phê xuất khẩu vẫn là cà phê nhân.
Các số liệu cho thấy tăng sản lượng chưa bảo đảm kim ngạch tăng tương ứng khi giá bán bình quân đi xuống. Trong khi đó, những yêu cầu mới từ các thị trường nhập khẩu khiến doanh nghiệp phải chú trọng hơn đến chất lượng, truy xuất nguồn gốc và kiểm soát chuỗi cung ứng.
Đối với ngành cà phê Việt Nam, việc duy trì thị phần tại EU không chỉ phụ thuộc vào khả năng bảo đảm nguồn cung mà còn gắn với năng lực đáp ứng tiêu chuẩn nhập khẩu. Đầu tư chế biến sâu, nâng chất lượng sản phẩm và hoàn thiện hệ thống truy xuất nguồn gốc là những vấn đề có ý nghĩa trực tiếp đối với khả năng cạnh tranh và giá trị xuất khẩu trong thời gian tới.