Các nhà giao dịch tiền điện tử chịu phí 9,7 tỷ USD khi Bitcoin suy giảm

Các nhà giao dịch đã trả khoảng 9,7 tỷ USD phí on-chain trong nửa đầu năm 2025, tăng 41% so với cùng kỳ năm trước. Theo báo cáo của 1kx, đây là mức tổng phí cao thứ hai từng được ghi nhận. 1kx cũng dự báo phí trên chuỗi có thể vượt 32 tỷ USD vào năm 2026, được thúc đẩy bởi sự tăng trưởng của các ứng dụng tiền mã hóa. Tuy nhiên, báo cáo nhấn mạnh một đợt giảm giá Bitcoin có thể làm lộ mức độ “nhạy” của phí giao thức ở nhiều mảng.

Phí on-chain nhạy với biến động Bitcoin ở nhiều lĩnh vực

Theo 1kx, hầu hết các loại phí trên chuỗi có tương quan thuận với giá Bitcoin. Trong đó, phí staking thanh khoản và phí quản trị vault được mô tả là nhạy cảm nhất với diễn biến của Bitcoin: phí có xu hướng tăng khi thị trường đi lên và co lại mạnh khi thị trường suy thoái.

Nhóm phí staking thanh khoản và staking lại chịu ảnh hưởng bởi động lực lợi suất liên quan đến vốn vay và khẩu vị rủi ro. Các nhà quản trị vault ghi nhận dòng tiền đi vào khi giá có xu hướng tích cực, nhưng dòng tiền này có thể đảo chiều nhanh khi điều kiện thị trường xấu đi.

Với các nền tảng launchpad, hoạt động thường mạnh trong giai đoạn tăng giá do phụ thuộc vào tâm lý thị trường và có thể đình trệ khi niềm tin giảm. Các giao thức tự động hóa và DeFAI được hưởng lợi từ môi trường giao dịch năng động, nhưng cũng đối mặt với sự suy giảm khi khẩu vị rủi ro giảm.

Báo cáo cho rằng tính chất phản hồi của phí trong một số lĩnh vực có thể khuếch đại biến động giá Bitcoin. Các mảng như staking thanh khoản và quản trị vault có xu hướng tăng phí nhanh trong thị trường tăng giá và co hẹp đáng kể khi thị trường đi xuống. Hoạt động đầu cơ gắn với Bitcoin được xem là một yếu tố làm gia tăng mức độ nhạy của các ngành này.

Layer-1 và mức độ tương quan phí khác nhau giữa các chuỗi

Chuỗi khối Layer-1 chịu ảnh hưởng xu hướng thị trường thông qua biến động giá token và hoạt động ứng dụng. Tuy nhiên, các chuỗi khác nhau thể hiện mức nhạy phí khác nhau. Báo cáo nhấn mạnh rằng tương quan giữa từng chuỗi với Bitcoin đóng vai trò quan trọng trong động lực phí của chúng, khiến việc dự đoán hành vi phí giữa các ngành trở nên phức tạp hơn khi thị trường căng thẳng.

DePIN và một số mảng có tương quan thấp hơn với Bitcoin

Trong khung phân tích của 1kx, DePIN nổi bật là hạng mục có mức tương quan thấp nhất. Phí DePIN chủ yếu bị chi phối bởi giá trị của tính toán, băng thông và các dịch vụ lưu trữ, thay vì biến động giá Bitcoin trực tiếp. Báo cáo dự báo phí DePIN có thể vượt 450 triệu USD vào năm 2026 và duy trì đà tăng trưởng.

Đối với các nhà phát hành stablecoin và các giao thức tài sản thực tế, báo cáo ghi nhận mức tương quan với Bitcoin thấp hơn. Phí của các mảng này chịu ảnh hưởng bởi khối lượng phát hành, dự trữ và tài sản dưới quản lý. 1kx cho rằng DePIN và các doanh nghiệp liên kết phát hành tương tự có cấu trúc phí mạnh hơn do doanh thu ít bị ràng buộc bởi giao dịch đầu cơ, đồng thời phụ thuộc nhiều hơn vào tiện ích như tính toán và băng thông. Nhờ đó, các mảng này có thể duy trì nguồn thu trong giai đoạn downturn liên quan đến Bitcoin, tạo ra “phơi nhiễm doanh thu” khác biệt so với các ngành chịu tác động mạnh từ tâm lý thị trường.

DEX, lending và perpetual: bức tranh trộn lẫn

Đối với decentralized exchanges (DEX), lending protocols và perpetual platforms, báo cáo mô tả bức tranh không đồng nhất. Trading volume có thể được hưởng lợi từ biến động ngay cả trong thị trường giá xuống, nhưng fee-rate compression vẫn là rủi ro. Mức tương quan trung vị được nêu khoảng 0,33 đối với DEX và 0,3 đối với lending; trong khi derivatives có mức biến động cao hơn.

Tác động đến định giá: phí và rủi ro điều chỉnh

Báo cáo sử dụng các chỉ số giá trên phí (P/F) để đánh giá định giá theo ngành. Với chuỗi blockchain, P/F trung vị được ghi nhận ở mức 3,902x trong năm 2025. Con số này cao hơn đáng kể so với mức trung bình 17x cho DeFi và tài chính. Dù tạo ra phí đáng kể, DeFi và tài chính lại chiếm tỷ trọng nhỏ hơn trong tổng vốn hóa thị trường so với các chuỗi.

1kx cho rằng biến động phí trong các ngành này có xu hướng dẫn đến thay đổi định giá, đặc biệt trong DeFi và tài chính. Một đợt giảm Bitcoin có thể kích hoạt điều chỉnh định giá rộng hơn nếu các “lỗ hổng phí” bị bộc lộ. Theo báo cáo, các đợt giảm phí xảy ra trong lúc Bitcoin giảm giá có thể dẫn đến việc định giá lại nhanh chóng, buộc nhà đầu tư phải đánh giá lại chất lượng các mô hình kinh doanh phụ thuộc nhiều vào dòng phí nhạy với biến động giá Bitcoin.

Nếu điều kiện vĩ mô vẫn thuận lợi, Bitcoin có thể duy trì sức mạnh và các dòng phí có thể tiếp tục mở rộng, khiến rủi ro downside vẫn mang tính giả thuyết. Ngược lại, một đợt điều chỉnh thị trường—ví dụ mức sụt 14,1% của Bitcoin trong tháng Hai—được xem là phép thử cho tính bền vững của cấu trúc phí ở nhiều ngành. Các mảng có cấu trúc phí phản hồi mạnh như launchpads và vault curators có thể bị xem xét kỹ hơn về khả năng chịu áp lực thị trường.

Nhận định theo kịch bản 2026

Cam kết của 1kx về việc đạt hơn 32 tỷ USD phí on-chain trong năm 2026 được cho là phụ thuộc vào sự tăng trưởng liên tục của các ứng dụng trong lĩnh vực tiền mã hóa. Báo cáo nêu rằng tăng trưởng ứng dụng đã mạnh và góp phần thúc đẩy mức phí tăng. Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra là liệu đà tăng trưởng này có thể tiếp tục nếu Bitcoin bước vào giai đoạn suy giảm kéo dài.

Với DePIN, doanh thu được liên kết với nhu cầu sử dụng dịch vụ như tính toán và lưu trữ thay vì biến động giá tài sản trực tiếp. Sự khác biệt này được xem là có thể giúp DePIN “bền vững hơn” trong các đợt downturn đặc thù do Bitcoin gây ra, nhờ doanh thu ít phụ thuộc vào chu kỳ đầu cơ rộng của thị trường.

Báo cáo cũng chỉ ra rằng fee dynamics trong DEX, lending và perpetual vẫn phức tạp: các lĩnh vực này có thể hưởng lợi từ biến động, nhưng đồng thời đối mặt rủi ro đáng kể khi thị trường căng thẳng. Tính không ổn định của các dòng doanh thu trong kịch bản stress khiến chúng dễ thay đổi nhanh theo điều kiện thị trường.

Cuối cùng, tác động tiềm năng của thay đổi phí đến định giá được đánh giá là đáng kể, đặc biệt trong DeFi và tài chính. Valuations thường biến động cùng chiều với điều chỉnh phí ở các mảng này. Một đợt suy giảm của Bitcoin có thể phơi bày điểm yếu trong cấu trúc phí và buộc thị trường định giá lại nhanh trên nhiều lĩnh vực.