•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Trong phiên thảo luận về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước sáng 21/4, đại biểu Quốc hội thành phố Đà Nẵng Phan Duy Anh tiếp tục nêu vấn đề giải ngân vốn đầu tư công còn chậm, đồng thời đề nghị Chính phủ làm rõ nguyên nhân cụ thể và có chế tài nghiêm đối với các trường hợp trả lại vốn do nguyên nhân chủ quan.
Đại biểu Phan Duy Anh cho biết việc giải ngân vốn đầu tư công tiếp tục được đưa ra thảo luận do nhiều bộ, ngành và địa phương chậm triển khai, thậm chí có trường hợp trả lại vốn. Từ đó, đại biểu đề nghị Chính phủ chỉ đạo làm rõ nguyên nhân cụ thể của từng bộ, ngành, đơn vị có tỷ lệ giải ngân thấp.
Đồng thời, đại biểu kiến nghị nghiên cứu các biện pháp chế tài nghiêm đối với các trường hợp trả lại vốn do nguyên nhân chủ quan nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực nhà nước.
Về hiệu quả vốn đầu tư, đại biểu dẫn báo cáo của Chính phủ xác định mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trở lên trong 5 năm tới. Theo đó, hệ số ICOR được kỳ vọng giảm mạnh từ 6,43 (2021-2025) xuống 4,5-4,8; tích lũy vốn ở mức 35-36% GDP và tổng vốn đầu tư toàn xã hội khoảng 40% GDP.
Đại biểu đánh giá đây là các mục tiêu “đầy tham vọng”, thể hiện quyết tâm chính trị cao, nhưng để bảo đảm tính khả thi cần làm rõ nhiều vấn đề. Cụ thể, giai đoạn 2016-2020 ICOR đạt 6,77; giai đoạn 2021-2025 là 6,43, tức sau 5 năm chỉ giảm được 0,34 điểm. Trong khi mục tiêu giai đoạn 2026-2030 là 4,5-4,8, tương ứng phải giảm 1,6-1,9 điểm.
Đại biểu nêu rằng nếu không có giải pháp đột phá giải quyết các tồn tại căn bản như phân bổ vốn dàn trải, chất lượng chuẩn bị dự án chưa cao, giải phóng mặt bằng chậm, nguồn cung vật liệu xây dựng hạn chế thì mục tiêu giảm ICOR khó đạt được.
Do đó, đại biểu đề nghị Chính phủ làm rõ lộ trình cụ thể để giảm ICOR, chỉ rõ phần đóng góp của năng suất lao động, phần do ứng dụng khoa học công nghệ, và phần tái cơ cấu đầu tư công theo hướng tập trung thay vì dàn trải.
Về dự báo thu ngân sách và lập ngân sách, đại biểu cho biết năm 2025 thu ngân sách đạt 2.681.000 tỷ đồng, vượt 36,3% dự toán. Đại biểu nhận định đây cho thấy nỗ lực lớn của cả hệ thống, nhưng sau kết quả tích cực cần nhìn nhận thẳng thắn về công tác dự báo và lập dự toán chưa sát thực tế.
Đại biểu nhấn mạnh tình trạng lập dự toán chưa sát đã diễn ra nhiều năm gần đây và cho rằng dự toán sát thực tiễn không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà còn là cơ sở để phân bổ và quyết định chính sách tài khóa, phân bổ nguồn lực và kiểm soát bội chi, nợ công.
Vì vậy, đại biểu đề nghị Chính phủ sớm có giải pháp căn cơ để nâng cao chất lượng đánh giá, dự báo và lập dự toán; nghiên cứu đổi mới phương thức lập ngân sách phù hợp với thông lệ quốc tế, không coi chỉ tiêu thu là mục tiêu pháp lệnh mà điều chỉnh chi theo khả năng thu thực tế.
Về giải ngân vốn đầu tư công và kỷ luật tài chính, đại biểu cho rằng tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công đạt 98% kế hoạch Thủ tướng giao là kết quả đáng ghi nhận. Tuy nhiên, khi phân tích sâu vào cơ cấu, đại biểu cho biết có một số vấn đề cần làm rõ về chất lượng giải ngân không đồng đều.
Cụ thể, vốn ngân sách địa phương đạt 117,8% kế hoạch, trong khi vốn ngân sách trung ương chỉ đạt 76,1%. Đặc biệt, giải ngân vốn ngoài khu vực nhà nước chỉ đạt 44,5% kế hoạch và tình trạng này đã kéo dài nhiều năm.
Đại biểu cũng nêu thêm trong quý I/2026, tiến độ giải ngân mới đạt 10,4% dự toán, trong khi còn 48,3 nghìn tỷ đồng kế hoạch chưa được phân bổ tại 15 bộ, cơ quan trung ương và 24 địa phương.
Từ các số liệu trên, đại biểu đề nghị Chính phủ làm rõ nguyên nhân đối với từng bộ, cơ quan trung ương và địa phương có tỷ lệ giải ngân thấp; đồng thời nghiên cứu chế tài xử lý nghiêm đối với việc trả lại kế hoạch vốn do nguyên nhân chủ quan.
Đại biểu cũng đề cập kỷ luật tài chính trong chi cho khoa học và công nghệ. Theo đại biểu, việc bố trí 3% tổng chi ngân sách cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo theo Nghị quyết 57-NQ/TW là chủ trương đúng.
Tuy nhiên, báo cáo cho thấy đã phải hoãn chuyển nguồn 9.461 tỷ đồng sang năm 2026 do chưa giải ngân được. Đại biểu cho rằng điều này phản ánh cơ chế giải ngân còn vướng mắc và khả năng hấp thụ vốn còn hạn chế.
Do đó, đại biểu đề nghị Chính phủ rà soát và hoàn thiện cơ chế để đẩy nhanh tiến độ giải ngân, bảo đảm nguồn lực lớn của trung ương đi vào cuộc sống, tạo đột phá cho mô hình tăng trưởng mới.
Về khung thể chế cho trung tâm tài chính quốc tế, đại biểu cho biết sau khi Quốc hội ban hành Nghị quyết 222/2025/QH15, Chính phủ đã chỉ đạo ban hành 18 nghị định để thành lập và đưa trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam tại TP.HCM và Đà Nẵng đi vào hoạt động bước đầu.
Đại biểu lưu ý đây là lĩnh vực mới có ý nghĩa chiến lược, đòi hỏi lợi thế cạnh tranh thực sự so với các trung tâm tài chính khác trên thế giới, nên thời gian tới có thể phát sinh nhiều khó khăn, vướng mắc. Vì vậy, đại biểu đề nghị Chính phủ tiếp tục quan tâm, tháo gỡ kịp thời để trung tâm hoạt động hiệu quả, đúng mục tiêu.
Đại biểu cũng kiến nghị sớm ban hành quy chế hoạt động của hội đồng điều hành, cơ quan giám sát và các chính sách vượt trội để thu hút vốn, công nghệ và các định chế tài chính lớn trên thế giới.
Liên quan đến nội dung này, đại biểu Lê Hoàng Anh (đoàn Gia Lai) đề nghị Chính phủ sớm ban hành hướng dẫn hạch toán hiệu quả kinh tế - xã hội theo Kết luận 18-KL/TW về Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, tài chính quốc gia và vay, trả nợ công, đầu tư công trung hạn 2026-2030 gắn với mục tiêu phấn đấu tăng trưởng hai chữ số.
Đại biểu nhấn mạnh hạch toán phải phù hợp với bản chất từng loại dự án, không thể dùng một bộ tiêu chí cho mọi dự án, nếu không sẽ trở thành “nút thắt”.
Đại biểu cũng đề nghị chuyển đổi số quản trị đầu tư công theo thời gian thực, thiết lập bảng điều khiển theo dõi tiến độ, giải ngân, cảnh báo vượt dự toán, và chịu trách nhiệm từng khâu liên thông với chủ đầu tư, kho bạc và kiểm toán nhà nước.
Đại biểu Phan Duy Anh cho rằng mục tiêu tăng trưởng hai chữ số là khả thi, nhưng chỉ khi thực hiện cải cách đúng chỗ. Đại biểu nhấn mạnh không phải “bơm thêm tiền vào hệ thống cũ” hay ban hành thêm văn bản, mà cần thay đổi cơ chế phân bổ vốn để mọi hoạt động đầu tư chứng minh được giá trị của nó.
Trong ánh sáng mùa xuân ở Buôn Ma Thuột, những rẫy cà phê xanh thẳm trải dài trên đất bazan đỏ. Trên đồng, những người lao động Ê Đê cởi trần lặng lẽ làm việc, tích lũy tri thức qua nhiều thế hệ: nhìn lá biết sự sống, nhìn quả…
