Cao tốc Gia Nghĩa - Chơn Thành dự kiến tăng vốn lên 28.034 tỷ đồng và lùi thời điểm khai thác sang năm 2028. Hội đồng thẩm định nhà nước yêu cầu TP. Đồng Nai bổ sung căn cứ pháp lý, rà soát cơ cấu vốn và đánh giá lại hiệu quả tài chính trước khi tiếp tục thẩm định.
Chưa đủ cơ sở pháp lý để thông qua phương án tăng vốn
Theo Thông báo số 213/TB-HĐTĐNN về kết luận phiên họp ngày 9/10/2026, Hội đồng thẩm định nhà nước đề nghị UBND TP. Đồng Nai hoàn thiện hồ sơ điều chỉnh chủ trương đầu tư cao tốc Bắc - Nam phía Tây, đoạn Gia Nghĩa - Chơn Thành, trước khi triển khai các bước thẩm định tiếp theo.
Một trong những vấn đề cần làm rõ là cơ sở pháp lý của đề xuất điều chỉnh. UBND TP. Đồng Nai cho rằng biến động địa chính trị khiến giá nhiên liệu, vật liệu xây dựng, nhân công và chi phí vận chuyển tăng, làm phát sinh thêm chi phí thực hiện dự án. Tuy nhiên, Hội đồng thẩm định nhận định các căn cứ được đưa ra hiện chưa đủ cơ sở pháp lý để xem xét điều chỉnh chủ trương đầu tư theo quy định về đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP).
Theo yêu cầu của Hội đồng, địa phương cần bổ sung căn cứ pháp lý, kiểm tra lại các khoản chi phí phát sinh và cập nhật giá vật liệu, nhân công theo diễn biến thị trường. Đồng thời, phương án sau điều chỉnh phải được đánh giá lại về hiệu quả tài chính, khả năng hoàn vốn và dự báo lưu lượng phương tiện trên cơ sở dữ liệu đáng tin cậy.
Theo đề xuất của UBND TP. Đồng Nai, tổng mức đầu tư sơ bộ toàn dự án sẽ tăng từ 25.540 tỷ đồng lên 28.034 tỷ đồng, tương ứng tăng 2.494 tỷ đồng. Cùng với việc điều chỉnh tổng vốn, cơ cấu nguồn lực thực hiện cũng có sự thay đổi đáng kể.
Cụ thể, vốn ngân sách trung ương dự kiến tăng lên 18.994,5 tỷ đồng, trong khi ngân sách địa phương giữ nguyên ở mức 2.233,5 tỷ đồng. Phần vốn do nhà đầu tư thu xếp giảm từ 12.770 tỷ đồng xuống còn 6.806 tỷ đồng.
Đối với dự án thành phần 1 triển khai theo hình thức BOT, TP. Đồng Nai đề xuất nâng vốn nhà nước tham gia từ 6.842 tỷ đồng lên 15.300 tỷ đồng, tương đương 69,21% tổng mức đầu tư của dự án thành phần này.
Theo giải trình của địa phương, việc tăng tỷ trọng vốn ngân sách nhằm giảm áp lực huy động tín dụng, điều chỉnh phương án tài chính và cải thiện khả năng triển khai. Nếu giữ nguyên cơ cấu vốn trong hợp đồng BOT đã ký, thời gian hoàn vốn có thể kéo dài tới 34 năm 4 tháng. Dù vậy, đề xuất tăng vốn nhà nước vẫn cần được xem xét trên cơ sở pháp lý và kết quả thẩm định về tính khả thi của phương án đầu tư.
Điều chỉnh tiến độ, yêu cầu làm rõ nguyên nhân chậm trễ
Cao tốc Gia Nghĩa - Chơn Thành dài khoảng 128,8 km, được Quốc hội chấp thuận chủ trương đầu tư tại Nghị quyết số 138/2024/QH15 ngày 28/6/2024, với tổng vốn sơ bộ ban đầu 25.540 tỷ đồng. Dự án được chia thành 5 dự án thành phần, hướng tới tăng cường kết nối Tây Nguyên với Đông Nam Bộ và mở rộng liên kết giao thông với TP. HCM.
Theo kế hoạch ban đầu, công trình cơ bản hoàn thành trong năm 2026 và đưa vào khai thác từ năm 2027. Tuy nhiên, trong phương án điều chỉnh, UBND TP. Đồng Nai đề xuất chuyển thời điểm hoàn thành và khai thác sang năm 2028. Trước thay đổi này, Hội đồng thẩm định yêu cầu địa phương đánh giá toàn diện quá trình triển khai, xác định nguyên nhân chậm tiến độ, làm rõ trách nhiệm của các bên liên quan và nghiên cứu giải pháp rút ngắn thời gian thực hiện.
Sau quá trình sắp xếp đơn vị hành chính, khu vực dự án thuộc không gian phát triển của TP. Đồng Nai mới, hình thành trên cơ sở hợp nhất Bình Phước và Đồng Nai. Tuyến cao tốc được kỳ vọng tạo điều kiện kết nối các trung tâm kinh tế, phát triển công nghiệp, logistics và khai thác tiềm năng quỹ đất dọc tuyến. Vì vậy, việc bảo đảm tiến độ và hiệu quả đầu tư có ý nghĩa đối với khả năng liên kết kinh tế giữa Tây Nguyên và vùng Đông Nam Bộ.
Theo thông tin về dự án, tuyến Gia Nghĩa - Chơn Thành có chiều dài khoảng 124 km, trong đó đoạn qua tỉnh Lâm Đồng dài khoảng 23 km và qua TP. Đồng Nai khoảng 101 km. Riêng dự án thành phần 1, gồm hạng mục xây dựng đường cao tốc, do liên danh Vingroup - Công ty cổ phần Đầu tư và Phát triển hạ tầng Techtra thực hiện, có tổng vốn đầu tư gần 20.000 tỷ đồng.
Theo quy hoạch hoàn chỉnh, tuyến đường được thiết kế với 6 làn xe, nền đường rộng hơn 32 m, vận tốc thiết kế 120 km/h. Trong giai đoạn phân kỳ đầu tư, công trình được triển khai với quy mô 4 làn xe cao tốc hoàn chỉnh, mặt đường rộng 24,75 m. Thời gian chuẩn bị và thực hiện dự án dự kiến từ năm 2025 đến năm 2027.
Khi đưa vào khai thác, tuyến đường được kỳ vọng rút ngắn thời gian di chuyển giữa Tây Nguyên và Đông Nam Bộ, hỗ trợ vận chuyển hàng hóa và tăng khả năng kết nối giữa các địa phương. Tuy nhiên, để tiếp tục triển khai phương án điều chỉnh, TP. Đồng Nai cần hoàn thiện các nội dung về pháp lý, cơ cấu nguồn vốn, hiệu quả tài chính và tiến độ. Đây sẽ là cơ sở để cơ quan có thẩm quyền xem xét tính khả thi của phương án tăng vốn và quyết định các bước tiếp theo của dự án.
