Chi trả lãi ròng cho nợ công của Mỹ vượt chi tiêu quốc phòng, với dự báo khoảng cách ngày càng mở rộng đến năm 2036

Chi phí trả lãi đang chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong ngân sách của Mỹ khi nợ công tiếp tục tăng và chi phí vay đi lên. Theo dự báo của Văn phòng Ngân sách Quốc hội (CBO), khoản chi trả lãi có thể đạt khoảng 2,1 nghìn tỷ USD vào năm 2036, vượt xa chi tiêu quốc phòng.

So sánh chi trả lãi ròng và chi tiêu quốc phòng giai đoạn 1996-2036

Dựa trên dữ liệu từ Nhà Trắng và dự báo của CBO tính đến tháng 2/2026, xu hướng trong giai đoạn 1996-2036 cho thấy chi trả lãi ròng có xu hướng tăng nhanh hơn trong nhiều giai đoạn, trong khi chi tiêu quốc phòng tăng theo nhịp khác nhau.

Năm 2024, Chính phủ Mỹ trả lãi ròng 879,9 tỷ USD, cao hơn chi tiêu quốc phòng 850,7 tỷ USD. Các dự báo đến năm 2036 cho thấy khoảng cách này có thể tiếp tục mở rộng dù ngân sách quốc phòng tăng.

Diễn biến theo các giai đoạn

1996-2001: Chi tiêu quốc phòng cao hơn lãi trả nợ ròng

Trong giai đoạn 1996-2001, chi tiêu quốc phòng của Mỹ cao hơn chi trả lãi ròng khoảng 30%. Thời kỳ này lãi suất giảm và ngân sách liên bang thặng dư giúp chi phí trả lãi nợ được duy trì ở mức tương đối thấp.

2001-2011: Khoảng cách nới rộng sau 11/9

Sau vụ tấn công khủng bố ngày 11/9/2001, khoảng cách giữa hai khoản chi có xu hướng nới rộng. Chi tiêu quân sự tăng mạnh, trong thập kỷ sau đó lên 699 tỷ USD vào năm 2011. Trong khi đó, chi trả lãi tăng lên chậm hơn, lên 230 tỷ USD.

2010-2019: Lãi suất thấp hỗ trợ chi phí vay

Trong thập niên 2010, lãi suất thấp giúp Chính phủ Mỹ tiếp tục vay với chi phí rẻ. Dù nợ liên bang gần như tăng gấp đôi từ 9 nghìn tỷ USD năm 2010 lên 16,8 nghìn tỷ USD năm 2019, môi trường lãi suất thấp đã phần nào che mờ gánh nặng dài hạn của nợ công ngày càng phình to.

2020-2025: Chi phí phục vụ nợ tăng vọt

Sau đại dịch Covid-19, xu hướng đảo chiều. Nhu cầu vay nợ tăng mạnh, đi kèm lãi suất cao hơn khiến chi phí phục vụ nợ tăng vọt. Đến năm 2025, chi trả lãi ròng tăng gần ba lần lên 970 tỷ USD.

2026-2036: Lãi ròng tăng nhanh hơn quốc phòng

Năm 2026, chi trả lãi ròng được dự báo đạt 1 nghìn tỷ USD, trở thành một trong những khoản chi tiêu tăng nhanh nhất trong ngân sách liên bang. Đến năm 2036, khoản chi này được dự báo tăng gấp hơn hai lần lên 2,1 nghìn tỷ USD, trong khi chi tiêu quốc phòng ở mức 1,1 nghìn tỷ USD.

Tác động và hàm ý ngân sách

Nếu các dự báo này trở thành hiện thực, trong vòng một thập kỷ tới Mỹ sẽ phải dành nhiều chi cho lãi hơn cho quốc phòng. Điều này đặt ra bài toán ngân sách khó khăn trong việc cân bằng giữa ổn định kinh tế, an ninh quốc gia và tăng trưởng dài hạn.

Việc chi trả lãi tăng không chỉ mang tính biểu tượng mà còn phản ánh sự thay đổi trong phân bổ nguồn lực: khi ngày càng nhiều ngân sách dành cho trả lãi, các ưu tiên hiện tại có thể bị bỏ qua. Khi chi phí trả lãi tăng, phần lớn ngân sách liên bang trở nên gần như cố định, khiến Chính phủ Mỹ còn ít dư địa cho quốc phòng, hạ tầng và nghiên cứu.

Về lâu dài, gánh nặng lãi có thể ép chặt các khoản đầu tư mới và làm cho các nhà hoạch định chính sách khó ứng phó với suy thoái hay các thách thức mới. Nói ngắn gọn, chi trả lãi tăng vừa phản ánh quy mô nợ công, vừa thu hẹp khả năng chi tiêu trong tương lai.