China Eximbank đề xuất thu xếp khoản vay 6,5 tỷ USD cho tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, trong đó tính tới phương án sử dụng nhân dân tệ và huy động hợp vốn từ các ngân hàng Trung Quốc. Đằng sau đề xuất này là một trong những định chế tài chính chính sách lớn nhất Trung Quốc, với tổng tài sản hơn 6.000 tỷ nhân dân tệ.
Quy mô hơn 6.000 tỷ nhân dân tệ
Export-Import Bank of China (Ngân hàng Xuất nhập khẩu Trung Quốc), thường gọi là China Eximbank, là ngân hàng chính sách do Nhà nước Trung Quốc thành lập, trực thuộc Quốc vụ viện Trung Quốc. Ngân hàng có nhiệm vụ hỗ trợ thương mại đối ngoại, đầu tư ra nước ngoài, hợp tác kinh tế quốc tế của Trung Quốc.
Theo đề xuất mới nhất, China Eximbank mong muốn trở thành đầu mối thu xếp nguồn vốn vay cho tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng. Dự án có tổng mức đầu tư khoảng 10,8 tỷ USD, trong đó 4,3 tỷ USD vốn đối ứng và 6,5 tỷ USD vốn vay.
Bên cạnh đó, China Eximbank cho biết sẵn sàng làm đầu mối huy động hợp vốn từ các ngân hàng Trung Quốc cho phần vay thương mại.
Ngân hàng cũng đề xuất sử dụng nhân dân tệ (RMB) thay cho USD, với lập luận chi phí lãi suất có thể thấp hơn và giúp hạn chế rủi ro tỷ giá khi dự án sử dụng nhiều vật tư, thiết bị từ Trung Quốc.
China Eximbank được thành lập năm 1994, đặt trụ sở tại Bắc Kinh và là ngân hàng chính sách phục vụ thương mại và đầu tư đối ngoại của Trung Quốc. Hoạt động của ngân hàng tập trung vào hỗ trợ ngoại thương, đầu tư xuyên biên giới, hợp tác kinh tế quốc tế của Trung Quốc.
Quy mô của China Eximbank cho thấy đây không phải một định chế tài chính nhỏ chuyên xử lý các khoản vay xuất khẩu mà là một trong những ngân hàng chính sách lớn nhất Trung Quốc.
Theo báo cáo thường niên 2025 được công bố cuối tháng 4/2026, tổng tài sản của China Eximbank đạt 6,064 nghìn tỷ nhân dân tệ vào cuối năm 2025, tương đương khoảng 902 tỷ USD. Tổng nợ ở mức 5,668 nghìn tỷ nhân dân tệ.
Trong năm 2025, ngân hàng ghi nhận 61,11 tỷ nhân dân tệ doanh thu và 35,68 tỷ nhân dân tệ lợi nhuận ròng. So với năm 2024, lợi nhuận ròng tăng khoảng 21,9%, trong khi tổng tài sản giảm 6,24%.
Đáng chú ý hơn cả quy mô bảng cân đối là cơ cấu hoạt động. China Eximbank cho biết, các khoản tín dụng chính sách chiếm tỷ trọng rất lớn trong hoạt động của ngân hàng. Nguồn vốn được phân bổ vào các lĩnh vực mà Bắc Kinh xác định là có ý nghĩa đối với thương mại, công nghiệp, công nghệ và hợp tác quốc tế.
Năm 2025, China Eximbank giải ngân hơn 7.300 tỷ nhân dân tệ tín dụng cho lĩnh vực công nghệ. Đến cuối năm, dư nợ tín dụng công nghệ đạt 1.540 tỷ nhân dân tệ, tương đương gần một nửa dư nợ doanh nghiệp của ngân hàng. Khoản vay cho lĩnh vực này bao gồm các ngành như AI, giao diện não - máy tính, robot hình người và thiết bị công nghệ cao.
Qua đó, China Eximbank không chỉ đóng vai trò “ngân hàng tài trợ xuất khẩu”, mà ngày càng tham gia sâu vào việc cung cấp vốn cho những lĩnh vực được Trung Quốc ưu tiên phát triển.
Nguồn lực lớn cho tài trợ tín dụng quốc tế
Điểm đặc biệt nhất của China Eximbank nằm ở hoạt động tài trợ ra nước ngoài. Theo ngân hàng, trong giai đoạn thực hiện Kế hoạch 5 năm lần thứ 14, China Eximbank đã giải ngân hơn 9.000 tỷ nhân dân tệ tín dụng cho lĩnh vực ngoại thương, trong khi dư nợ ngoại thương tăng trưởng bình quân 11%/năm.
Đáng chú ý, ngân hàng không chỉ cho vay trực tiếp. Một trong những phương thức được sử dụng là syndicated loan - khoản vay hợp vốn, trong đó China Eximbank đứng ra thu xếp và huy động thêm các định chế tài chính khác tham gia.
Đây chính là mô hình mà ngân hàng đang đề xuất đối với phần vốn thương mại của dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.
Tại Việt Nam, China Eximbank không phải là một cái tên mới trong các dự án hạ tầng. Ngân hàng chính sách của Trung Quốc đã tham gia cung cấp vốn cho một số dự án giao thông quan trọng tại Việt Nam từ nhiều năm trước.
Năm 2007, Việt Nam và China Eximbank ký hiệp định tín dụng trị giá 500 triệu USD, trong đó khoảng 150 triệu USD được sử dụng cho dự án đường sắt đô thị Hà Nội - Hà Đông.
Ngân hàng này cũng từng cung cấp khoảng 300 triệu USD tín dụng ưu đãi cho dự án cao tốc Bắc Giang - Lạng Sơn và một khoản vay bổ sung 300 triệu nhân dân tệ để hiện đại hóa hệ thống tín hiệu trên các tuyến đường sắt Hà Nội - Đồng Đăng, Hà Nội - Thái Nguyên và Hà Nội - Lào Cai.
Đến năm 2026, vai trò của ngân hàng này tại Việt Nam tiếp tục được mở rộng khi China Eximbank đề xuất thu xếp khoản vay 6,5 tỷ USD cho tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.
Không dừng ở dự án đường sắt, phía Việt Nam cũng đang thúc đẩy China Eximbank tham gia tài trợ các dự án hạ tầng, năng lượng tái tạo, công nghệ số và công nghiệp chế biến trong thời gian tới.
Với quy mô tài sản hơn 6.000 tỷ nhân dân tệ và mạng lưới tài trợ trải rộng trên hơn 130 quốc gia, China Eximbank là một định chế tài chính gắn chặt với chiến lược thương mại, vốn, công nghệ và doanh nghiệp Trung Quốc ra thế giới.
