Bộ Công Thương cho biết cơ chế hỗ trợ hộ gia đình lắp đặt điện mặt trời mái nhà vẫn chưa được ban hành do còn vướng về nguồn ngân sách và cơ chế tín dụng. Trong khi chờ hoàn thiện chính sách, Chính phủ đã bổ sung một số quy định khuyến khích phát triển điện mặt trời mái nhà thông qua Nghị định 243.
Thông tin được ông Bùi Quốc Hùng, Phó Cục trưởng Cục Điện lực (Bộ Công Thương), đưa ra tại họp báo thường kỳ của Bộ Công Thương diễn ra chiều 7/7.
Theo ông Hùng, Bộ Công Thương được Chính phủ giao xây dựng quyết định về cơ chế, chính sách khuyến khích phát triển điện mặt trời mái nhà. Trong dự thảo, Bộ đề xuất hỗ trợ một phần kinh phí từ ngân sách nhà nước cho các hộ gia đình, đồng thời tạo điều kiện để người dân tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi đầu tư hệ thống điện mặt trời mái nhà.
Tuy nhiên, sau quá trình lấy ý kiến các bộ, ngành, Bộ Tài chính cho biết hiện chưa thể bố trí nguồn ngân sách để triển khai chính sách hỗ trợ. Đối với cơ chế tín dụng, các cơ quan vẫn còn có ý kiến khác nhau về đơn vị thực hiện cho vay, khiến quyết định đến nay chưa thể ban hành.
Dù cơ chế hỗ trợ trực tiếp chưa được thông qua, Chính phủ đã bổ sung một số chính sách khuyến khích phát triển điện mặt trời mái nhà tại Nghị định 243 ban hành ngày 26/6.
Theo lãnh đạo Cục Điện lực, Nghị định 243 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 57/2025 về cơ chế mua bán điện trực tiếp giữa đơn vị phát điện năng lượng tái tạo và khách hàng sử dụng điện lớn, đồng thời sửa đổi Nghị định số 58/2025 quy định chi tiết một số điều của Luật Điện lực liên quan đến phát triển điện năng lượng tái tạo và điện năng lượng mới.
Một trong những nội dung đáng chú ý của Nghị định 243 là quy định về sản lượng điện mặt trời mái nhà dư được phép mua bán theo thỏa thuận giữa các bên nhưng không vượt quá 50% sản lượng điện phát tại đầu ra của hệ thống theo cường độ bức xạ.
Đối với giai đoạn từ ngày nghị định có hiệu lực (26/6) đến hết ngày 31/12/2030, các bên được phép thỏa thuận mua bán sản lượng điện dư với tỷ lệ cao hơn 50% nếu lưới điện tại khu vực đấu nối đáp ứng khả năng tiếp nhận và việc mua bán bảo đảm an toàn vận hành hệ thống điện theo quy định.
Riêng đối với khu vực miền núi, biên giới và hải đảo chưa được cấp điện từ hệ thống điện quốc gia, sản lượng điện dư được mua bán sẽ không bị giới hạn. Toàn bộ điện năng phát lên lưới sẽ được thanh toán theo sản lượng đo đếm tại công tơ của bên mua điện dư.
Sau khi các khu vực này được kết nối với hệ thống điện quốc gia, việc mua bán điện dư sẽ thực hiện theo quy định chung, áp dụng giới hạn không vượt quá 50% hoặc được mua bán với tỷ lệ cao hơn trong các trường hợp đáp ứng điều kiện theo quy định tại từng thời điểm.
Trước đó, tại dự thảo lần 3 ngày 29/9/2025 về Quyết định của Thủ tướng Chính phủ quy định chính sách hỗ trợ hộ gia đình lắp đặt điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ và hệ thống lưu trữ điện, Bộ Công Thương đề xuất hỗ trợ từ 1 triệu đồng đến tối đa 1,5 triệu đồng đối với hộ gia đình lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà không kèm hệ thống lưu trữ điện.
Đối với trường hợp lắp đặt đồng bộ hệ thống lưu trữ điện, hộ gia đình được đề xuất hỗ trợ thêm từ 1 triệu đồng đến tối đa 1,5 triệu đồng.
Bên cạnh đó, dự thảo cũng đưa ra phương án hỗ trợ vay vốn tối đa 40 triệu đồng cho mỗi hộ gia đình, gồm 20 triệu đồng dành cho hệ thống pin mặt trời và 20 triệu đồng cho hệ thống lưu trữ điện. Mức lãi suất đề xuất là 8,4%/năm, lãi suất nợ quá hạn bằng 130% lãi suất cho vay và thời hạn vay tối đa 36 tháng.
Theo tính toán của Bộ Công Thương, để thực hiện mục tiêu 14 triệu hộ gia đình lắp đặt điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, tổng kinh phí hỗ trợ trực tiếp trong giai đoạn 2026-2030 có thể lên tới khoảng 42.000 tỷ đồng.
Ở góc độ chính sách, việc chậm ban hành cơ chế hỗ trợ cho thấy quá trình xây dựng chính sách cần cân đối giữa mục tiêu khuyến khích phát triển năng lượng tái tạo với khả năng cân đối ngân sách và nguồn lực tín dụng. Đây cũng là yếu tố có thể ảnh hưởng đến tốc độ phổ cập điện mặt trời mái nhà trong thời gian tới.
Trong bối cảnh nhu cầu sử dụng điện tiếp tục tăng, điện mặt trời mái nhà được đánh giá là một trong những giải pháp bổ sung nguồn cung và giảm áp lực cho hệ thống điện. Tuy nhiên, hiệu quả triển khai trên diện rộng sẽ phụ thuộc vào tính ổn định của cơ chế hỗ trợ, khả năng tiếp cận vốn và điều kiện hạ tầng lưới điện tại từng khu vực.
Theo Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và thị trường điện quốc gia (NSMO), điện mặt trời mái nhà đang ngày càng đóng vai trò quan trọng trong cơ cấu nguồn điện. Đơn vị cho biết, ngày 7/4, sản lượng điện từ nguồn này đạt khoảng 50,8 triệu kWh, chiếm 4,7% tổng nguồn điện phát và lần đầu vượt điện gió, điện sinh khối để trở thành nguồn cung điện lớn thứ 5 tại Việt Nam.
