Phó Thủ tướng đã ký quyết định quy định tiêu chí phân loại doanh nghiệp để cơ cấu lại vốn Nhà nước, qua đó không chỉ thúc đẩy quá trình thoái vốn mà còn hướng tới mục tiêu sử dụng hiệu quả nguồn lực, hạn chế tình trạng đầu tư dàn trải, thất thoát vốn.
Đầu phiên sáng 7/8, VN-Index chịu áp lực điều chỉnh do đà giảm của nhóm cổ phiếu Vingroup. Tuy nhiên, dòng tiền nhanh chóng dịch chuyển sang nhóm doanh nghiệp có vốn Nhà nước, giúp chỉ số thu hẹp đà giảm.
Nổi bật, GVR và BCM đồng loạt tăng kịch trần. Nhiều cổ phiếu vốn hóa lớn khác cũng bứt phá như GAS (+5,3%), VGI (+4,6%), BSR (+4,2%), PLX (+3,4%) và BID (+1,5%). Thanh khoản cải thiện mạnh cũng đưa BSR, GAS và GVR vào nhóm những cổ phiếu giao dịch sôi động nhất thị trường.
Động lực của dòng tiền đến sau khi Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng ký ban hành Quyết định số 40/2026/QĐ-TTg ngày 5/8, quy định chi tiết tiêu chí phân loại doanh nghiệp làm căn cứ thực hiện cơ cấu lại vốn Nhà nước.
Quyết định được đánh giá là bước đi quan trọng nhằm chuẩn hóa công tác quản lý vốn Nhà nước, xác định rõ những lĩnh vực cần tiếp tục nắm giữ chi phối cũng như các ngành, lĩnh vực sẽ thực hiện tái cơ cấu hoặc thoái vốn theo cơ chế thị trường.
Theo quy định mới, Nhà nước tiếp tục nắm giữ 100% vốn điều lệ tại các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực độc quyền tự nhiên, cung ứng sản phẩm, dịch vụ công ích thiết yếu hoặc trực tiếp đầu tư, xây dựng các công trình hạ tầng trọng điểm quốc gia về giao thông, năng lượng, thủy lợi và hạ tầng số. Ngoài ra, các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và công nghệ cao cũng thuộc nhóm Nhà nước nắm giữ toàn bộ vốn.
Đối với các lĩnh vực có ý nghĩa chiến lược nhưng có thể xã hội hóa một phần, Nhà nước định hướng duy trì tối thiểu 65% vốn điều lệ. Nhóm này bao gồm doanh nghiệp quản lý, khai thác cảng hàng không, cảng biển đặc biệt, khai thác khoáng sản quy mô lớn, tài chính - ngân hàng, cơ khí chế tạo, cấp thoát nước đô thị và nông thôn...
Trong khi đó, tỷ lệ sở hữu trên 50% đến dưới 65% vốn điều lệ được áp dụng đối với các doanh nghiệp đầu mối nhập khẩu xăng dầu chiếm từ 30% thị phần trở lên, doanh nghiệp cung cấp hạ tầng viễn thông quốc gia hoặc hoạt động trong lĩnh vực thăm dò, đánh giá trữ lượng khoáng sản.
Đối với các doanh nghiệp không thuộc nhóm phân loại trên, quyết định cũng bổ sung các tiêu chí định tính để xem xét duy trì vốn Nhà nước. Cụ thể, Nhà nước có thể tiếp tục nắm giữ tỷ lệ sở hữu phù hợp đối với doanh nghiệp sản xuất xi măng chiếm trên 30% thị phần tại địa bàn trọng yếu về quốc phòng, an ninh; doanh nghiệp cung cấp dịch vụ công ích có doanh thu từ hoạt động công ích chiếm tối thiểu 50% trong ba năm liên tiếp; hoặc các đơn vị sở hữu thương hiệu quốc gia, có giá trị lịch sử, văn hóa, kiến trúc hoặc thực hiện nhiệm vụ chính trị quan trọng của địa phương.
Đáng chú ý, quyết định cũng đưa ra lộ trình cụ thể đối với các doanh nghiệp không thuộc diện Nhà nước cần nắm giữ vốn. Theo đó, với những doanh nghiệp hoạt động ngoài các lĩnh vực ưu tiên, định hướng chung là Nhà nước sẽ không tiếp tục nắm giữ vốn. Đối với các doanh nghiệp mà Nhà nước đang sở hữu từ 50% vốn điều lệ trở xuống, quyền đại diện chủ sở hữu sẽ được chuyển giao về doanh nghiệp có chức năng đầu tư, kinh doanh vốn Nhà nước hoặc doanh nghiệp Nhà nước cùng ngành để thực hiện tái cơ cấu, bổ sung vốn hoặc thoái vốn theo quy định.
Theo Quyết định 40, việc cơ cấu lại vốn Nhà nước không chỉ nhằm thúc đẩy quá trình thoái vốn mà còn hướng tới mục tiêu sử dụng hiệu quả nguồn lực, hạn chế tình trạng đầu tư dàn trải, thất thoát vốn và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Nhà nước, qua đó bảo toàn và phát triển tài sản quốc gia trong giai đoạn mới.
