Kiểm toán viên cho rằng nợ ngắn hạn tại doanh nghiệp này đã vượt tài sản ngắn hạn hơn 1.000 tỷ đồng.
CTCP Đầu tư Thương mại SMC (mã chứng khoán SMC) vừa công bố BCTC hợp nhất bán niên 2026. Sau soát xét, một số chỉ tiêu được điều chỉnh so với BCTC quý II do doanh nghiệp tự lập, nhưng mức chênh lệch không lớn.
Cụ thể, doanh thu thuần 6 tháng sau soát xét đạt 2.386 tỷ đồng, tăng khoảng 4 tỷ đồng so với báo cáo tự lập nhưng vẫn giảm hơn 37% so với cùng kỳ.
Lợi nhuận sau thuế đạt hơn 45 tỷ đồng, tăng 3 tỷ đồng sau soát xét và cải thiện đáng kể so với khoản lỗ hơn 81 tỷ đồng trong nửa đầu năm 2025.
SMC liên tục 'bán con' và thanh lý tài sản
SMC cho biết sản lượng tiêu thụ thép các loại trong 6 tháng đầu năm 2026 giảm tới 43% so với cùng kỳ. Theo doanh nghiệp, thị trường thép vẫn chịu tác động từ chi phí nguyên vật liệu và logistics, trong khi nhu cầu nội địa dù từng bước phục hồi nhờ đầu tư công và bất động sản ấm lên nhưng còn thận trọng. Cạnh tranh giữa các doanh nghiệp trong ngành tiếp tục gay gắt.
Tuy nhiên, doanh thu và sản lượng giảm mạnh còn đến từ chính lựa chọn của SMC: Doanh nghiệp đang thực hiện tái cấu trúc toàn diện hoạt động kinh doanh, trong đó cắt giảm toàn bộ các hoạt động sản xuất thép kém hiệu quả và có lợi thế cạnh tranh thấp, gồm cán ép, tẩy mạ kẽm và sản xuất ống thép.
Nguồn lực được tập trung trở lại vào hai hoạt động mà SMC xác định có lợi thế là thương mại thép và trung tâm gia công thép.
Công ty đồng thời chuyển trọng tâm từ mục tiêu tăng sản lượng sang hiệu quả và an toàn vốn kinh doanh, mà từ những động thái tái cấu trúc, bán công ty con, thanh lý tài sản.
Trong 6 tháng đầu năm, doanh nghiệp tiếp tục thanh lý, chuyển nhượng các tài sản được đánh giá kém hiệu quả nhằm thu hồi vốn và giảm áp lực tài chính.
Danh sách này gồm cổ phiếu CTCP Tập đoàn Xây dựng Hòa Bình (HBC), nhà xưởng và máy móc thiết bị thuộc Công ty TNHH Thép SMC và tài sản tại liên doanh Ống thép Sendo.
Việc bán tài sản vừa tạo thêm nguồn thu nhập khác, vừa giúp SMC có nguồn lực giảm nợ vay.
Tại ngày 30/6/2026, vay và nợ thuê tài chính ngắn hạn còn khoảng 1.293 tỷ đồng, giảm mạnh so với mức hơn 2.013 tỷ đồng đầu năm. Như vậy, chỉ trong 6 tháng, khoản vay ngắn hạn đã giảm khoảng 720 tỷ đồng, tương đương hơn 35%.
Chi phí lãi vay nhờ đó giảm khoảng 23% so với cùng kỳ, trong bối cảnh doanh nghiệp cho biết mặt bằng lãi suất vay đang tạo thêm áp lực lên hoạt động.
Song song với bán tài sản, SMC cũng tiết giảm chi phí bán hàng, thu hẹp bộ máy phù hợp với quy mô doanh thu và tăng cường xử lý những khoản công nợ tồn đọng.
Việc rà soát khả năng thu hồi một số khoản phải thu chậm luân chuyển đã giúp doanh nghiệp có thể hoàn nhập một phần dự phòng từng trích lập.
Từ 'đại gia' ngành thép đến cuộc tái cấu trúc kéo dài
Những con số hiện tại càng đáng chú ý nếu đặt cạnh thời kỳ đỉnh cao của SMC.
SMC từng là một trong những tên tuổi lớn trong lĩnh vực thương mại và gia công thép tại Việt Nam. Ở giai đoạn thuận lợi, doanh thu SMC từng vượt 23.100 tỷ đồng, lợi nhuận có năm tiến sát 900 tỷ đồng.
Nhưng sau chu kỳ tăng trưởng mạnh, sự suy giảm của thị trường thép và bất động sản cùng áp lực công nợ, lãi vay đã kéo doanh nghiệp vào giai đoạn khó khăn.
SMC sau đó bước vào một quá trình tái cấu trúc kéo dài, từ thu hẹp hoạt động sản xuất, thoái vốn tại các đơn vị thành viên đến bán cổ phiếu, nhà xưởng và máy móc.
Quy mô bảng cân đối kế toán vì thế cũng đang co lại nhanh chóng.
Đến ngày 30/6/2026, tổng tài sản SMC còn hơn 3.600 tỷ đồng, giảm khoảng 853 tỷ đồng, tương đương 19% chỉ sau nửa năm.
Tổng nợ phải trả ở mức hơn 2.548 tỷ đồng, tương đương gần 71% tổng tài sản. Trong đó, tới hơn 2.509 tỷ đồng là nợ ngắn hạn.
Dù vậy, Công ty TNHH Kiểm toán và Dịch vụ Tin học Moore AISC nhấn mạnh rằng tại ngày 30/6/2026, nợ ngắn hạn của SMC đã vượt tài sản ngắn hạn 1.017 tỷ đồng.
Cụ thể, doanh nghiệp có khoảng 1.492 tỷ đồng tài sản ngắn hạn, trong khi nợ ngắn hạn lên tới 2.509 tỷ đồng.
Khoảng chênh lệch hơn 1.000 tỷ đồng cho thấy áp lực đáng kể đối với cấu trúc nguồn vốn của SMC.
Kiểm toán cho rằng tình trạng này cùng những vấn đề trọng yếu khác được trình bày trong BCTC cho thấy tồn tại yếu tố không chắc chắn trọng yếu có thể dẫn tới nghi ngờ đáng kể về khả năng hoạt động liên tục của tập đoàn.
Kiểm toán lưu ý người đọc về mối quan hệ với hệ sinh thái Novaland
Ngoài ra, kiểm toán còn đặc biệt lưu ý tới một vấn đề khác liên quan các khoản công nợ với nhóm doanh nghiệp thuộc Novaland (NVL).
Ngày 10/7/2026, tức sau thời điểm khóa sổ BCTC bán niên, SMC và các công ty thành viên trong Novaland Group đã ký thỏa thuận chỉ định thanh toán và cấn trừ, cùng phụ lục hợp đồng bảo đảm thực hiện nghĩa vụ thanh toán.
Các giao dịch này phát sinh sau ngày 30/6 nhưng được Ban Tổng Giám đốc SMC xác định là sự kiện cung cấp thêm bằng chứng về những điều kiện đã tồn tại trong kỳ tài chính.
Trên cơ sở đó, doanh nghiệp đã rà soát lại khả năng thu hồi và điều chỉnh mức trích lập dự phòng đối với các khoản phải thu tại ngày 30/6.
SMC hiện ghi nhận khoảng 115 tỷ đồng chi phí xây dựng cơ bản dở dang liên quan bất động sản tại NovaWorld Hồ Tràm và khoảng 235 tỷ đồng tại các dự án khác theo các hợp đồng với Công ty TNHH Thành phố Aqua, Công ty TNHH BĐS Đà Lạt Valley và CTCP Địa ốc Ngân Hiệp.
Song song, SMC ghi nhận khoản "phải trả cho người bán" đối với CTCP Novareal lên đến 632 tỷ đồng, tăng 517 tỷ đồng so với đầu năm; cùng khoản phải trả cho người bán với CTCP Kinh doanh nhà Nova hơn 30 tỷ đồng.
Việc xử lý các khoản phải thu với nhóm Novaland thực tế đã nằm trong kế hoạch của SMC từ trước. Trong báo cáo thường niên 2025, doanh nghiệp đặt mục tiêu hoàn tất các hợp đồng mua bán, cấn trừ công nợ với các công ty trong hệ sinh thái Novaland trong năm 2026, hoàn thành thủ tục cấn trừ, nhận hóa đơn tài sản trong nửa đầu năm và tiến hành bàn giao tài sản trong giai đoạn 2026-2027.
