Bộ Xây dựng đề xuất mở rộng 18 đoạn tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông với tổng chiều dài hơn 1.100 km, nâng quy mô từ 4 làn xe hạn chế lên 6 làn xe. Dự án dự kiến huy động vốn theo phương thức PPP, trong đó 15 đoạn tuyến được đề xuất triển khai không cần ngân sách Nhà nước hỗ trợ.
Bộ Xây dựng vừa báo cáo Thủ tướng Chính phủ phương án đầu tư mở rộng các đoạn tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông theo phương thức đối tác công - tư (PPP), với tổng mức đầu tư sơ bộ gần 180.000 tỷ đồng. Phương án hướng đến hoàn thiện tuyến cao tốc từ Hà Nội đến TP.HCM, đồng thời tăng quy mô khai thác trên các đoạn tuyến đã đưa vào sử dụng.
Theo đề xuất, dự án gồm 18 đoạn tuyến với tổng chiều dài hơn 1.100 km, được mở rộng từ quy mô 4 làn xe hạn chế lên 6 làn xe cao tốc theo quy hoạch. Riêng đoạn Phan Thiết - Dầu Giây hiện có 4 làn xe hoàn chỉnh, sẽ được mở rộng lên 6 làn để bảo đảm đồng bộ với các đoạn tuyến liền kề. Hai đoạn Mỹ Thuận - Cần Thơ và Cần Thơ - Cà Mau sẽ được nghiên cứu đầu tư theo các dự án riêng.
Để triển khai phương án này, Bộ Xây dựng dự kiến phân chia các đoạn tuyến thành hai nhóm, căn cứ vào tình trạng đầu tư và phương án huy động vốn. Trong đó, ba đoạn Diễn Châu - Bãi Vọt, Nha Trang - Cam Lâm và Cam Lâm - Vĩnh Hảo đang do nhà đầu tư tổ chức thu giá dịch vụ sử dụng đường bộ sẽ được nghiên cứu thành ba dự án độc lập.
Ba đoạn tuyến này có tổng chiều dài khoảng 178 km, với tổng mức đầu tư mở rộng sơ bộ gần 28.000 tỷ đồng. Việc xác định hình thức và mức vốn ngân sách Nhà nước hỗ trợ sẽ phụ thuộc vào các hợp đồng PPP đã ký, lưu lượng giao thông thực tế và kết quả phân tích tài chính chi tiết của từng dự án.
Đối với 15 đoạn tuyến còn lại đã được đầu tư bằng vốn đầu tư công và đang được Nhà nước tổ chức thu phí, Bộ Xây dựng đề xuất gom thành hai dự án PPP, không sử dụng vốn ngân sách Nhà nước hỗ trợ.
Cụ thể, dự án phía Bắc kéo dài từ Mai Sơn đến Cam Lộ, có chiều dài khoảng 415 km, tổng mức đầu tư sơ bộ hơn 72.100 tỷ đồng. Thời gian hoàn vốn dự kiến khoảng 20 năm.
Dự án phía Nam, từ Quảng Ngãi đến Dầu Giây, dài hơn 550 km, có tổng mức đầu tư sơ bộ hơn 78.200 tỷ đồng và thời gian hoàn vốn ước tính khoảng 15 năm. Sau khi báo cáo nghiên cứu khả thi được phê duyệt, Bộ Xây dựng sẽ tổ chức lựa chọn nhà đầu tư theo quy định.
Từ phương án nghiên cứu trên, Bộ Xây dựng kiến nghị Thủ tướng Chính phủ xem xét, trình Quốc hội giao Chính phủ tiếp tục nghiên cứu đầu tư mở rộng các đoạn tuyến theo những hình thức phù hợp, bao gồm PPP, đầu tư công hoặc các phương thức khác theo quy định pháp luật.
Trường hợp huy động được nguồn vốn ngoài ngân sách Nhà nước, nhà đầu tư sẽ được tổ chức thu phí theo quy định sau khi hoàn thành việc mở rộng từng đoạn tuyến. Theo Bộ Xây dựng, hiện đã có một số nhà đầu tư quan tâm và đề xuất tham gia mở rộng cao tốc Bắc - Nam phía Đông theo phương thức PPP mà không cần ngân sách Nhà nước hỗ trợ.
Nếu được triển khai theo phương án đề xuất, dự án sẽ góp phần tăng năng lực khai thác của trục cao tốc Bắc - Nam phía Đông, đồng thời mở rộng khả năng huy động nguồn lực tư nhân cho hạ tầng giao thông. Tuy nhiên, phương án đầu tư, cơ cấu vốn và khả năng hoàn vốn của từng dự án sẽ cần được làm rõ trong quá trình nghiên cứu, phê duyệt và lựa chọn nhà đầu tư.
