Đề xuất mới đối với tuyến đường sắt đô thị kết nối Thủ Dầu Một với TP.HCM

TP.HCM đang đẩy nhanh quá trình rà soát và hoàn thiện quy hoạch mạng lưới đường sắt đô thị khi đồng thời điều chỉnh phạm vi nghiên cứu của hai tuyến metro quan trọng. Trong đó, tuyến Thủ Dầu Một – TP.HCM được kéo dài thêm 15,6 km đến ga Tao Đàn, trong khi tuyến Metro số 3 Tao Đàn – An Hạ được tinh gọn quy mô nhằm phù hợp hơn với định hướng phát triển giao thông công cộng trong giai đoạn mới.

Theo văn bản vừa được UBND TP.HCM ban hành, thành phố đã chấp thuận chủ trương điều chỉnh phạm vi nghiên cứu đối với tuyến đường sắt đô thị Thủ Dầu Một – TP.HCM và tuyến đường sắt đô thị số 3 Tao Đàn – An Hạ theo đề xuất của Ban Quản lý đường sắt đô thị cùng Sở Xây dựng.

Đáng chú ý, tuyến Thủ Dầu Một – TP.HCM được điều chỉnh theo hướng mở rộng đáng kể phạm vi kết nối. Tuyến có điểm đầu giao với tuyến đường sắt đô thị Thành phố mới Bình Dương – Suối Tiên và điểm cuối tại ga Tao Đàn, với tổng chiều dài khoảng 38,9 km.

So với quy hoạch trước đây, chiều dài tuyến tăng thêm khoảng 15,6 km. Theo phương án cũ, tuyến chỉ dài 23,3 km, bắt đầu từ khu vực ga S5 thuộc phường Phú Mỹ (TP Thủ Dầu Một cũ) và kết thúc tại phường Vĩnh Phú (TP Thuận An cũ), kết nối với depot Hiệp Bình Phước của tuyến Metro số 3.

Trong khi đó, tuyến đường sắt đô thị số 3 Tao Đàn – An Hạ được nghiên cứu điều chỉnh theo hướng rút ngắn. Tuyến có điểm đầu tại ga Tao Đàn và điểm cuối tại An Hạ, với chiều dài khoảng 32,5 km.

Con số này thấp hơn đáng kể so với quy hoạch trước đây dài 45,8 km. Việc điều chỉnh được xem là một phần trong quá trình rà soát tổng thể mạng lưới metro nhằm bảo đảm tính khả thi về quy hoạch và đầu tư.

Để triển khai các bước tiếp theo, UBND TP.HCM giao Sở Tài chính nghiên cứu, tham mưu Chủ tịch UBND TP xem xét điều chỉnh quyết định giao nhiệm vụ chủ đầu tư đối với hai dự án metro nêu trên.

Sở Tài chính cũng được giao phối hợp với Ban Quản lý đường sắt đô thị tham mưu UBND TP báo cáo HĐND TP về việc bổ sung kế hoạch vốn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026–2030 cũng như kế hoạch vốn hằng năm. Việc bố trí nguồn lực tài chính sẽ được thực hiện theo tiến độ đầu tư của từng dự án nhằm bảo đảm hiệu quả sử dụng vốn.

Song song đó, Sở Xây dựng được giao chủ trì phối hợp với Sở Quy hoạch - Kiến trúc, Ban Quản lý đường sắt đô thị, Viện Nghiên cứu phát triển TP và các đơn vị tư vấn khẩn trương hoàn thiện báo cáo rà soát quy hoạch mạng lưới đường sắt đô thị thành phố trong quý II/2026.

Kết quả rà soát sẽ là cơ sở quan trọng để cập nhật vào Quy hoạch tổng thể TP.HCM trước khi trình các cơ quan có thẩm quyền xem xét, thẩm định và phê duyệt.

Ngoài ra, Sở Xây dựng sẽ phối hợp với các đơn vị liên quan tổng hợp nội dung, tham mưu UBND TP báo cáo Ban Chỉ đạo Phát triển hệ thống mạng lưới đường sắt đô thị tại phiên họp gần nhất đối với các vấn đề liên quan đến hai tuyến metro này.

Việc kéo dài tuyến Thủ Dầu Một – TP.HCM đến khu vực ga Tao Đàn cho thấy xu hướng đẩy mạnh kết nối giao thông công cộng giữa TP.HCM và các địa phương trong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Trong bối cảnh lưu lượng di chuyển giữa Bình Dương và TP.HCM liên tục gia tăng, hệ thống metro liên vùng được kỳ vọng sẽ góp phần giảm áp lực cho các tuyến quốc lộ và trục giao thông cửa ngõ.

Khi được kết nối trực tiếp với khu vực trung tâm thành phố, tuyến metro này có thể tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc đi lại của người lao động, chuyên gia và cư dân sinh sống tại các khu công nghiệp, khu đô thị lớn dọc hành lang phát triển giữa hai địa phương.

Việc rút ngắn tuyến Metro số 3 Tao Đàn – An Hạ phản ánh xu hướng điều chỉnh quy hoạch nhằm nâng cao tính khả thi của các dự án đường sắt đô thị. Với đặc thù vốn đầu tư lớn, thời gian thực hiện kéo dài và yêu cầu kỹ thuật phức tạp, việc tối ưu hướng tuyến và quy mô đầu tư được xem là bước cần thiết trước khi triển khai.

Nhiều đô thị lớn trên thế giới cũng thường xuyên cập nhật quy hoạch metro theo tốc độ phát triển dân cư, nhu cầu đi lại và khả năng huy động nguồn lực. Quá trình rà soát hiện nay của TP.HCM được kỳ vọng sẽ giúp hình thành mạng lưới đường sắt đô thị đồng bộ và hiệu quả hơn trong dài hạn.

Việc điều chỉnh phạm vi nghiên cứu hai tuyến metro Thủ Dầu Một – TP.HCM và Tao Đàn – An Hạ cho thấy TP.HCM đang từng bước hoàn thiện chiến lược phát triển hệ thống giao thông công cộng quy mô lớn. Khi công tác quy hoạch, phân bổ vốn và xác định chủ đầu tư được triển khai đồng bộ, các dự án này sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng lực kết nối liên vùng và thúc đẩy quá trình phát triển đô thị bền vững trong tương lai.