Đồng Nai sẽ trở thành thành phố trực thuộc Trung ương từ ngày 30-4-2026

Chiều 14-4, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) xem xét nhiều nội dung quan trọng liên quan việc tổ chức lại đơn vị hành chính tại Đồng Nai, gồm thành lập 10 phường; cho ý kiến về Đề án thành lập TP Đồng Nai trực thuộc Trung ương; và thông qua về nguyên tắc việc thành lập Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân TP Đồng Nai.

Quy mô sau sắp xếp và cơ sở pháp lý

Theo tờ trình của Chính phủ, sau sắp xếp, thành phố Đồng Nai sẽ có 95 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 33 phường và 62 xã; tỉ lệ đô thị hóa đạt 54,10%.

Chính phủ nêu việc thành lập 10 phường thuộc tỉnh Đồng Nai và thành lập TP Đồng Nai trực thuộc Trung ương có đầy đủ cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn. Bộ Chính trị đã đồng ý chủ trương thành lập TP Đồng Nai; Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV cũng thống nhất chủ trương trình Quốc hội xem xét, quyết định tại Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI.

Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025 và các nghị quyết của UBTVQH về tiêu chuẩn đơn vị hành chính, phân loại đô thị có quy định cho phép xem xét trường hợp đặc biệt nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và tạo động lực liên kết với các trung tâm kinh tế lớn của quốc gia.

Điều kiện đáp ứng tiêu chuẩn phường và phân loại đô thị

Chính phủ khẳng định tỉnh Đồng Nai và 10 xã dự kiến thành lập phường bảo đảm các điều kiện theo luật định; trong đó 10 xã đều đạt 5/5 tiêu chuẩn của phường.

Đối với TP Đồng Nai, địa phương đã đạt và vượt 5/7 tiêu chuẩn. Hai tiêu chuẩn còn lại gồm tỉ lệ số phường trực thuộc và phân loại đô thị loại I dự kiến sẽ hoàn thành sau khi UBTVQH quyết định thành lập 10 phường và cho phép áp dụng cơ chế đặc thù trong phân loại đô thị.

Liên quan phân loại đô thị, Chính phủ kiến nghị UBTVQH xem xét cho phép phân loại đô thị đối với tỉnh Đồng Nai mà không phải áp dụng quy định tại điểm a khoản 2 Điều 2 Nghị quyết số 111/2025/UBTVQH15, nhằm kịp công nhận đô thị loại I trước khi trình Quốc hội xem xét, quyết định Đề án thành lập TP Đồng Nai. Sau khi có ý kiến của UBTVQH, Chính phủ sẽ chỉ đạo ban hành quyết định công nhận đô thị loại I đối với tỉnh Đồng Nai.

Tổ chức bộ máy và nhân sự

Về tổ chức bộ máy và nhân sự, Chính phủ nêu trước mắt sẽ cơ bản giữ nguyên trạng trụ sở, tổ chức bộ máy, đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức hiện có. Đồng thời, tỉnh Đồng Nai đã xây dựng phương án và lộ trình sắp xếp, kiện toàn nhân sự phù hợp với mô hình chính quyền đô thị.

Thẩm tra và quan điểm của cơ quan thẩm tra

Thẩm tra nội dung này, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành với sự cần thiết thành lập 10 phường và thành lập TP Đồng Nai trực thuộc Trung ương trên cơ sở nguyên trạng diện tích tự nhiên, quy mô dân số của các đơn vị hành chính liên quan.

Cơ quan thẩm tra cho biết việc thành lập TP Đồng Nai đã được Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị xem xét, đồng ý về chủ trương; trình tự, thủ tục lập đề án đáp ứng quy định của Luật Tổ chức chính quyền địa phương và Nghị quyết số 112/2025/UBTVQH15.

Đồng thời, các đề án đã được lấy ý kiến cử tri và ý kiến của HĐND ở các đơn vị hành chính chịu ảnh hưởng trực tiếp, với tỉ lệ tán thành cao; hồ sơ bảo đảm đầy đủ, đúng quy định, đủ điều kiện trình UBTVQH xem xét, quyết định theo thẩm quyền.

Thành lập Tòa án nhân dân và Viện kiểm sát nhân dân TP Đồng Nai

Về tổ chức bộ máy tư pháp, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành với đề xuất của Tòa án nhân dân tối cao và Viện kiểm sát nhân dân tối cao về việc thành lập Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân TP Đồng Nai trên cơ sở kế thừa Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Đồng Nai.

Cơ quan thẩm tra nhấn mạnh việc thành lập 10 phường và thành lập TP Đồng Nai không ảnh hưởng đến tên gọi cũng như phạm vi thẩm quyền theo lãnh thổ của các Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân khu vực hiện có trên địa bàn.

Kiến nghị thông qua và thời điểm có hiệu lực

Trên cơ sở thẩm tra, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp kiến nghị UBTVQH thông qua Nghị quyết về việc thành lập 10 phường thuộc tỉnh Đồng Nai; tán thành với đề nghị thành lập TP Đồng Nai để trình Quốc hội xem xét, quyết định; đồng thời thông qua về mặt nguyên tắc Nghị quyết về việc thành lập Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân TP Đồng Nai mà không cần tổ chức họp để xem xét lại.

Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị các nghị quyết có hiệu lực từ ngày 30-4-2026 theo nguyện vọng và quyết tâm của cấp ủy, chính quyền tỉnh Đồng Nai.