Hai dự án đường sắt trọng điểm quốc gia gồm đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam và tuyến Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng mới giải ngân khoảng 2-2,5% kế hoạch vốn năm 2026. Với tổng vốn được giao khoảng 101.000 tỷ đồng, tiến độ của hai dự án đang tác động đáng kể đến tỷ lệ giải ngân đầu tư công của Bộ Xây dựng.
Theo Bộ Tài chính, đến hết tháng 6, các dự án giao thông trọng điểm đã giải ngân 59.288,6 tỷ đồng, tương đương 24,2% kế hoạch vốn đã được phân bổ (245.053,2 tỷ đồng).
Đáng chú ý, hai dự án đường sắt trọng điểm quốc gia được giao tổng kế hoạch vốn khoảng 101.000 tỷ đồng, chiếm 75,6% kế hoạch vốn năm 2026 của Bộ Xây dựng nhưng tiến độ giải ngân vẫn ở mức thấp.
Trong đó, Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam đã giải ngân 1.068,8 tỷ đồng, đạt 2% kế hoạch vốn được giao (56.846,1 tỷ đồng). Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng giải ngân 1.193,4 tỷ đồng, tương đương 2,5% kế hoạch (48.103,8 tỷ đồng).
Theo báo cáo của Bộ Tài chính, đến hết tháng 6, cả nước giải ngân 356.935,1 tỷ đồng vốn đầu tư công, đạt 35,5% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. So với cùng kỳ năm 2025, giá trị giải ngân tăng 38.361,9 tỷ đồng nhưng tỷ lệ thực hiện thấp hơn 0,5%.
Nếu không tính 32.511,3 tỷ đồng, tương đương 5% kế hoạch vốn đầu tư công của ngân sách địa phương được tiết kiệm để dự kiến đầu tư tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, tỷ lệ giải ngân cả nước đạt 36,7% trên tổng kế hoạch vốn 972.074,7 tỷ đồng do Thủ tướng giao.
Tiến độ giải ngân của các dự án đường sắt quy mô lớn được xem là yếu tố quan trọng đối với hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công trong năm 2026. Khi hai dự án chiếm tỷ trọng lớn trong kế hoạch vốn của Bộ Xây dựng, việc đẩy nhanh các thủ tục và khối lượng thực hiện sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả giải ngân chung.
Bộ Tài chính cho biết tiến độ còn chậm do nhiều nguyên nhân như thiếu nguồn cung vật liệu xây dựng, giá xăng dầu và chi phí vận chuyển biến động, cùng những vướng mắc trong giải phóng mặt bằng, đặc biệt là xác định nguồn gốc đất, đơn giá và phương án bồi thường. Bên cạnh đó, năng lực của một bộ phận chủ đầu tư, ban quản lý dự án và nhà thầu còn hạn chế, công tác chuẩn bị đầu tư chưa sát thực tế, dẫn đến phải điều chỉnh dự án hoặc hoàn trả kế hoạch vốn.
Trong thời gian tới, các bộ, ngành và địa phương được yêu cầu nâng cao trách nhiệm người đứng đầu, đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, bảo đảm nguồn cung vật liệu xây dựng theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ. Bộ Xây dựng sẽ theo dõi sát thị trường vật liệu, điều phối nguồn cung giữa các vùng và phối hợp với địa phương thúc đẩy tiến độ các dự án giao thông trọng điểm, phấn đấu nâng tỷ lệ giải ngân trong quý III lên cao hơn mức bình quân của cả nước. Đồng thời, các cơ quan chức năng sẽ tăng cường kỷ luật, xử lý nghiêm các trường hợp gây chậm tiến độ và bố trí đủ nhân lực phục vụ công tác quản lý, triển khai dự án.
