Dự thảo Luật Đất đai sửa đổi mở rộng các trường hợp không được bồi thường khi thu hồi đất

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang lấy ý kiến đối với dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi), trong đó đề xuất mở rộng số trường hợp không được bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi từ 4 lên 9 nhóm. Việc bổ sung nhằm hoàn thiện cơ sở pháp lý, bảo đảm áp dụng thống nhất trong quá trình thu hồi đất và giải quyết quyền lợi của người sử dụng đất.

Theo dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi), Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất nâng số nhóm trường hợp không được bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi từ 4 lên 9.

Đề xuất này được xây dựng nhằm phân loại rõ từng trường hợp, tạo cơ sở pháp lý cụ thể hơn cho công tác bồi thường, hỗ trợ và thu hồi đất.

Dự thảo quy định 9 nhóm trường hợp không được bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi, gồm:

• Đất được Nhà nước giao không thu tiền sử dụng đất, trừ đất nông nghiệp của hộ gia đình, cá nhân vẫn được bồi thường theo quy định.
• Đất được Nhà nước giao cho tổ chức thuộc diện phải nộp tiền sử dụng đất nhưng được miễn nghĩa vụ tài chính.
• Đất được Nhà nước cho thuê trả tiền thuê đất hằng năm; hoặc thuê trả tiền một lần cho cả thời gian thuê nhưng được miễn tiền thuê đất, ngoại trừ trường hợp hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất phi nông nghiệp không phải đất ở.
• Đất thuộc quỹ đất nông nghiệp sử dụng vào mục đích công ích do UBND cấp xã cho thuê.
• Đất nhận khoán để sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản hoặc làm muối.
• Phần diện tích đất nông nghiệp được Nhà nước giao vượt hạn mức theo quy định.
• Đất do cơ quan, tổ chức của Nhà nước quản lý.
• Đất bị thu hồi do vi phạm pháp luật về đất đai; do chấm dứt việc sử dụng đất theo quy định; hoặc do người sử dụng đất không còn nhu cầu và tự nguyện trả lại đất.
• Các trường hợp khác do Chính phủ quy định nếu phát sinh trong quá trình thực thi pháp luật.

Theo cơ quan soạn thảo, việc bổ sung và phân loại chi tiết các trường hợp không được bồi thường sẽ giúp quá trình áp dụng pháp luật minh bạch và thống nhất hơn.

Đồng thời, quy định mới cũng tạo cơ sở pháp lý rõ ràng cho các cơ quan quản lý trong quá trình thu hồi đất, hạn chế những cách hiểu khác nhau khi thực hiện.

Theo Luật Đất đai 2024 đang có hiệu lực, hiện có 4 nhóm trường hợp không được bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi.

Bao gồm:

• Các trường hợp không được bồi thường về đất nhưng được bồi thường chi phí đầu tư vào đất còn lại.
• Đất do cơ quan, tổ chức của Nhà nước quản lý.
• Đất bị thu hồi do vi phạm pháp luật về đất đai; do chấm dứt việc sử dụng đất theo quy định; hoặc do người sử dụng đất tự nguyện trả lại đất.
• Trường hợp không đủ điều kiện được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất theo quy định. Riêng đất nông nghiệp đã sử dụng trước ngày 1/7/2004 của hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp nhưng chưa đủ điều kiện cấp giấy chứng nhận thì việc bồi thường vẫn được thực hiện theo quy định của Chính phủ.

Việc bổ sung thêm các trường hợp không được bồi thường được kỳ vọng sẽ giúp hệ thống pháp luật về đất đai đầy đủ và chặt chẽ hơn, đồng thời tạo sự thống nhất trong quá trình áp dụng tại các địa phương.

Dự thảo hiện đang được Bộ Nông nghiệp và Môi trường lấy ý kiến trước khi hoàn thiện và trình cấp có thẩm quyền xem xét.

Nếu được thông qua, dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) sẽ mở rộng số trường hợp không được bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất từ 4 lên 9 nhóm, đồng thời bổ sung quy định mở để Chính phủ xử lý các tình huống phát sinh trong thực tế. Những thay đổi này được kỳ vọng sẽ hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cao tính minh bạch và thống nhất trong công tác thu hồi, bồi thường và quản lý đất đai.