Sau hơn 3 năm triển khai, dự án đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô - đoạn qua Hà Nội đang bước vào giai đoạn nước rút. Hệ thống đường song hành đã đạt hơn 90% sản lượng; tuyến cao tốc đang được tập trung thi công các cầu lớn, cầu cạn và nút giao, hướng tới mục tiêu hoàn thành, đưa toàn tuyến vào khai thác trong năm 2027.
Đẩy nhanh tiến độ triển khai dự án
Theo đại diện Ban Quản lý dự án Đầu tư xây dựng công trình giao thông thành phố Hà Nội, dự án có tổng chiều dài khoảng 113,52km, đi qua Hà Nội, Hưng Yên và Bắc Ninh. Riêng đoạn tuyến qua Hà Nội dài khoảng 57,52km, tính đến đầu tháng 9-2026, Dự án thành phần 2.1 - xây dựng đường song hành trên địa bàn Hà Nội đã đạt trên 90% sản lượng, còn tuyến cao tốc đạt trên 34%. Những phần việc còn lại chủ yếu là thảm bê tông nhựa, hoàn thiện nền đường, thoát nước, chiếu sáng, an toàn giao thông và một số hạng mục kỹ thuật.
Mặc dù gặp nhiều khó khăn, vướng mắc như việc di dời hạ tầng kỹ thuật, một số vấn đề liên quan đến thiết kế và điều chỉnh giải pháp kỹ thuậtnhưng về cơ bản, thành phố đã hoàn thành các hạng mục của dự án thành phần sớm hơn 3 tháng so với yêu cầu chung.
Đối với Hà Nội, đường Vành đai 4 được xác định là vành đai kinh tế và đô thị động lực quan trọng trong Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm. Trong đó, việc phát triển các đô thị vệ tinh, khu vực đô thị mới và các trung tâm kinh tế - dịch vụ gắn với năng lực hạ tầng thực tế là yêu cầu được quan tâm hàng đầu.
Đặc biệt, các nút giao giữa Vành đai 4 với những tuyến đường hướng tâm được xem là những điểm tổ chức không gian phát triển. Đây có thể trở thành các đầu mối kết nối giữa khu vực nội đô với các cực tăng trưởng bên ngoài, tạo điều kiện phân bố lại các hoạt động kinh tế - xã hội và từng bước giảm sự phụ thuộc vào khu vực lõi đô thị.
Không để tình trạng đô thị phát triển tự phát
Theo KTS Phạm Thanh Tùng, Chánh Văn phòng Hội KTS Việt Nam, để Vành đai 4 thực sự trở thành động lực phát triển, bài toán đặt ra với Hà Nội là phải đồng bộ nhiều yếu tố, trong đó giao thông, quy hoạch đô thị và đất đai cần được triển khai cùng một chiến lược. Trước hết, cần hoàn thiện hệ thống đường kết nối (đường gom, đường hướng tâm, các cầu vượt, nút giao và mạng lưới giao thông công cộng) từ Vành đai 4 vào các khu vực đô thị, khu công nghiệp, trung tâm logistics và các đầu mối giao thông... để phát huy hiệu quả của tuyến vành đai có năng lực lớn.
KTS Phạm Thanh Tùng cho rằng, việc phát triển giao thông công cộng kết nối với Vành đai 4 cũng cần được tính toán chi tiết trong quá trình triển khai quy hoạch. Khi các cực đô thị mới hình thành, nhu cầu đi lại giữa các khu vực sẽ gia tăng, nếu quá trình phát triển phụ thuộc chủ yếu vào phương tiện cá nhân, áp lực giao thông có thể chuyển từ khu vực nội đô ra các khu vực ven đô.
“Một vấn đề khác có ý nghĩa quyết định là khai thác quỹ đất hợp lý. Việc đầu tư Vành đai 4 làm gia tăng khả năng tiếp cận của nhiều khu vực, qua đó tạo điều kiện hình thành giá trị mới từ đất đai. Nếu được quy hoạch và quản lý hiệu quả, nguồn lực này có thể trở thành một phần quan trọng để tái đầu tư cho hạ tầng, chỉnh trang đô thị và phát triển các công trình công cộng. Ngược lại, nếu thiếu kiểm soát, sự gia tăng giá trị đất có thể kéo theo tình trạng đầu cơ, phát triển dự án manh mún hoặc hình thành các khu dân cư thiếu đồng bộ”, KTS Phạm Thanh Tùng nhấn mạnh.
Cùng quan điểm, KTS Trần Ngọc Chính, Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam cho rằng, hiệu quả của Vành đai 4 cần được nhìn trong mối quan hệ giữa ba yếu tố: Giao thông, không gian đô thị và thị trường đất đai. Khi đó, Vành đai 4 không chỉ giúp phương tiện lưu thông thuận lợi hơn mà còn góp phần tái cấu trúc không gian kinh tế của cả vùng Thủ đô.
Một vấn đề khác cần được lưu ý là kiểm soát quá trình đô thị hóa dọc Vành đai 4. Đây là khu vực có quỹ đất lớn, đồng thời đang thu hút sự quan tâm của doanh nghiệp bất động sản, công nghiệp và logistics. Vì vậy, ngoài việc xác định rõ chức năng từng khu vực, cần kiểm soát mật độ xây dựng và dành quỹ đất phù hợp cho trường học, bệnh viện, công viên, bãi đỗ xe, giao thông công cộng. Đặc biệt, cần hạn chế tình trạng phát triển các dự án nhà ở đơn lẻ, thiếu kết nối với hệ thống hạ tầng chung.
“Hiệu quả của dự án là khả năng tạo ra những không gian phát triển mới, phân bổ hợp lý dân cư và hoạt động kinh tế, đồng thời nâng cao chất lượng sống. Trong quá trình này, Hà Nội cần tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các địa phương trong Vùng Thủ đô để thống nhất quy hoạch, kết nối hạ tầng và phân bổ chức năng phát triển. Việc quản lý tốt công tác quy hoạch, đất đai và hạ tầng, sẽ giúp Vành đai 4 có điều kiện phát huy vai trò là trục liên kết các cực tăng trưởng, mở rộng không gian phát triển của Thủ đô”, KTS Trần Ngọc Chính đánh giá.
