Chi phí đất đai, xây dựng, vốn và các nghĩa vụ tài chính đang tác động trực tiếp đến giá bán bất động sản. Trong bối cảnh thanh khoản thị trường suy giảm, doanh nghiệp phải cân đối giữa khả năng điều chỉnh giá, hiệu quả đầu tư và việc phát triển sản phẩm phù hợp hơn với nhu cầu thực.

Thị trường nhà ở đang đứng trước bài toán cân bằng giữa giá bán và khả năng chi trả của người mua. Dữ liệu từ Bộ Xây dựng cho thấy trong quý III, lượng giao dịch bất động sản thành công giảm 8% so với quý trước và hơn 32% so với cùng kỳ năm ngoái. Riêng giao dịch căn hộ giảm hơn 14%. Trong khi đó, nghiên cứu của Savills ghi nhận lượng giao dịch bất động sản giảm 66% so với cùng kỳ.
Diễn biến này khiến việc điều chỉnh giá trở thành một trong những vấn đề được quan tâm của thị trường. Tuy nhiên, giá bán một căn nhà không chỉ được quyết định bởi lợi nhuận kỳ vọng của chủ đầu tư mà còn phụ thuộc vào tổng chi phí hình thành dự án, từ khâu chuẩn bị quỹ đất đến xây dựng và hoàn thiện sản phẩm.
Chi phí đầu vào quyết định dư địa điều chỉnh giá nhà

Theo ông Nguyễn Xuân Quang, Chủ tịch HĐQT Nam Long Group, giá đất có ảnh hưởng lớn đến chi phí phát triển bất động sản. Khi giá đất tăng, tổng vốn đầu tư dự án cũng chịu tác động, bên cạnh các khoản tiền sử dụng đất, xây dựng hạ tầng kỹ thuật và xã hội, vật liệu, nhân công cùng chi phí tài chính.
Đặc điểm của dự án bất động sản là các khoản đầu tư được thực hiện trong thời gian dài. Vì vậy, giá thành sản phẩm không chỉ phản ánh chi phí tại thời điểm xây dựng mà còn bao gồm những khoản đã phát sinh trong quá trình chuẩn bị và triển khai trước đó.
Tiến độ dự án cũng ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả tài chính. Nếu thời gian thực hiện kéo dài, doanh nghiệp phải duy trì nguồn vốn lâu hơn, đồng thời phát sinh thêm chi phí quản lý và các nghĩa vụ liên quan. Những yếu tố này cuối cùng được tính toán trong phương án giá bán.
Ông Quang cho rằng thời gian triển khai càng dài, chi phí doanh nghiệp phải gánh càng lớn. Đây cũng là lý do giá bán của một dự án không thể chỉ được đánh giá dựa trên giá đất hoặc chi phí xây dựng tại thời điểm sản phẩm được đưa ra thị trường.
Bà Cao Thị Thanh Hương, Phó giám đốc thị trường Savills TP HCM, nhận định mặt bằng chi phí phát triển dự án đã thay đổi đáng kể so với vài năm trước. Theo bà, ngay cả khi giữ nguyên thiết kế và cách thức triển khai một dự án cũ, chi phí xây dựng cho dự án mới vẫn có thể tăng khoảng 30%, chưa kể tiền đất.
Mức tăng này cho thấy việc phát triển dự án mới đang đòi hỏi doanh nghiệp tính toán kỹ hơn về tổng mức đầu tư, cơ cấu sản phẩm và giá bán. Nếu điều chỉnh giá thông qua giảm lợi nhuận, doanh nghiệp chỉ có thể tác động đến một phần cấu thành giá thành. Còn việc tiết giảm chi phí xây dựng cần được thực hiện theo hướng tối ưu thiết kế và phương án triển khai, tránh ảnh hưởng đến chất lượng công trình hoặc giá trị sử dụng của sản phẩm.
Quy hoạch và cơ cấu sản phẩm là hướng tối ưu chi phí
Theo chuyên gia kinh tế Cấn Văn Lực, mặt bằng giá nhà còn chịu ảnh hưởng từ tình trạng nguồn cung hợp lý hạn chế, thủ tục pháp lý kéo dài, phương pháp xác định giá đất, chi phí tín dụng, thuế phí và việc thiếu dữ liệu thị trường. Những yếu tố này khiến doanh nghiệp khó xác định chính xác chi phí đầu tư ngay từ giai đoạn đầu.
Ngoài các yếu tố khách quan, chiến lược kinh doanh của chủ đầu tư cũng có ảnh hưởng đến giá bán. Ông Lực cho rằng việc tập trung quá nhiều vào phân khúc cao cấp, đầu tư dàn trải hoặc kiểm soát chi phí chưa hiệu quả có thể góp phần làm giá nhà tăng. Do đó, doanh nghiệp cần chủ động hơn trong lựa chọn phân khúc, tổ chức đầu tư và xây dựng mức lợi nhuận phù hợp.

Ở góc độ phát triển dự án, ông Nguyễn Xuân Quang cho rằng quy hoạch và thiết kế là những khâu có thể tạo ra dư địa tiết giảm chi phí. Việc tổ chức không gian hợp lý trên cùng một quỹ đất có thể cải thiện hiệu quả sử dụng, giảm chi phí đầu tư và vận hành mà không nhất thiết phải làm giảm chất lượng sống.
Thay vì gia tăng tiện ích một cách dàn trải, chủ đầu tư có thể tập trung vào những hạng mục đáp ứng nhu cầu thực tế. Cơ cấu diện tích căn hộ, phương án thi công và mức độ đầu tư tiện ích cũng có thể được điều chỉnh để phù hợp với nhóm khách hàng mục tiêu.
Bà Cao Thị Thanh Hương cũng đề xuất mở rộng phát triển dự án tại các khu vực vùng ven, nơi chi phí đất thấp hơn. Đây là một trong những hướng có thể giúp doanh nghiệp xây dựng sản phẩm với mức giá phù hợp hơn với khả năng tài chính của người mua.
Tuy nhiên, việc tối ưu từ nội bộ doanh nghiệp vẫn cần được đặt trong giới hạn của chất lượng sản phẩm và hiệu quả dài hạn. Khi giá đất, nghĩa vụ tài chính và các chi phí đầu vào tăng, khả năng điều chỉnh giá bán thông qua những giải pháp riêng của chủ đầu tư sẽ phụ thuộc đáng kể vào tổng mức đầu tư của từng dự án.
Chính sách và tín dụng cần đồng hành với doanh nghiệp

Để mở rộng nguồn cung nhà ở có mức giá phù hợp, các giải pháp từ phía doanh nghiệp cần đi cùng cải thiện về quy hoạch, thủ tục và chính sách tài chính.
Ông Nguyễn Xuân Quang cho rằng việc quy hoạch hợp lý, rút ngắn thời gian xử lý pháp lý và duy trì sự ổn định trong chính sách đất đai, nghĩa vụ tài chính sẽ giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong kế hoạch đầu tư. Bên cạnh đó, người mua cần được tiếp cận nguồn tín dụng dài hạn với chi phí hợp lý để cải thiện khả năng sở hữu nhà.
"Muốn có nhà thương mại giá vừa túi tiền, doanh nghiệp không thể tự làm", ông nhấn mạnh.
Chuyên gia kinh tế Cấn Văn Lực cũng cho rằng Nhà nước cần giữ vai trò đầu tàu trong tháo gỡ các vướng mắc liên quan đến pháp lý, đất đai, tín dụng và nguồn cung. Trong khi đó, doanh nghiệp cần tái cấu trúc hoạt động, tiết giảm chi phí và đa dạng hóa sản phẩm theo nhu cầu thực tế của thị trường.
Việc phối hợp giữa cải thiện chính sách, nâng cao hiệu quả đầu tư và phát triển các phân khúc phù hợp với khả năng chi trả được xem là hướng đi quan trọng để tạo thêm dư địa cho thị trường nhà ở. Thay vì chỉ tập trung vào việc giảm lợi nhuận, bài toán giá nhà cần được giải quyết từ toàn bộ quá trình hình thành dự án, bao gồm chi phí đất, pháp lý, vốn, thiết kế, xây dựng và khả năng tiếp cận tài chính của người mua.