Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm định hướng Hà Nội phát triển theo mô hình đa trung tâm, đa cực với mạng lưới 14 đô thị trải rộng trên toàn địa bàn. Đến năm 2065, diện tích đất đô thị dự kiến đạt hơn 201.000 ha, tương đương gần 60% diện tích tự nhiên, tạo nền tảng mở rộng không gian phát triển và phân bổ lại các cực tăng trưởng của Thủ đô.
Theo định hướng trong Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm, Hà Nội sẽ phát triển theo cấu trúc đa trung tâm thay cho mô hình đô thị tập trung như trước đây. Hệ thống gồm 14 đô thị được quy hoạch với chức năng riêng, góp phần mở rộng không gian phát triển, phân bố lại dân cư và hình thành các động lực tăng trưởng mới trên toàn thành phố.
Đến năm 2045, mạng lưới 14 đô thị sẽ có tổng diện tích khoảng 176.708 ha, tương đương hơn 52% diện tích tự nhiên của Hà Nội. Đến năm 2065, quy mô này dự kiến tăng lên khoảng 201.060 ha, chiếm gần 60% diện tích toàn thành phố.
Việc mở rộng hệ thống đô thị được định hướng nhằm giảm áp lực cho khu vực nội đô lịch sử thông qua việc phân bổ lại dân cư, việc làm và các hoạt động kinh tế sang những khu vực phát triển mới.
Trong quy hoạch, khu vực phía Tây được xác định là một trong những động lực phát triển quan trọng với 6 đô thị gồm Hòa Lạc; Xuân Mai; Sơn Tây - Tây Đằng - Tản Viên Sơn; đô thị dọc quốc lộ 32 và trục Tây Thăng Long; đô thị dọc đại lộ Thăng Long; đô thị dọc quốc lộ 6.
Trong số này, Hòa Lạc được quy hoạch trở thành trung tâm khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của Thủ đô. Đô thị có diện tích khoảng 10.099 ha và dự kiến đạt quy mô dân số khoảng 800.000 người vào năm 2045.
Ở phía Nam, Hà Nội định hướng phát triển 4 đô thị gồm Khu đô thị thể thao quốc tế Hà Nội (Khu đô thị thể thao Olympic), Thường Tín - Phú Xuyên, Vân Đình - Đại Nghĩa và đô thị dọc quốc lộ 1A.
Các đô thị này được quy hoạch gắn với hệ thống logistics, đường sắt tốc độ cao, các tuyến giao thông huyết mạch và định hướng nghiên cứu sân bay quốc tế thứ hai của Vùng Thủ đô.
Đáng chú ý, Khu đô thị thể thao Olympic có quy mô gần 14.000 ha và được phát triển theo mô hình TOD (phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng). Theo định hướng, các công trình cao tầng sẽ tập trung quanh các đầu mối giao thông công cộng, đồng thời dành nhiều không gian cho cây xanh, quảng trường và các khu vực sinh hoạt cộng đồng.
Để hỗ trợ mô hình phát triển này, Hà Nội dự kiến đầu tư mạng lưới đường sắt đô thị dài khoảng 979 km, tạo điều kiện kết nối các khu đô thị mới và mở rộng không gian phát triển của thành phố trong dài hạn.
Nội đô tiếp tục giữ vai trò trung tâm
Mặc dù không gian đô thị được mở rộng về phía Tây và phía Nam, khu vực hữu ngạn sông Hồng vẫn được xác định là trung tâm chính trị, hành chính, văn hóa và tài chính của Thủ đô.
Theo quy hoạch, đến năm 2065, khu vực đô thị trung tâm sẽ duy trì diện tích khoảng 45.300 ha. Nội đô lịch sử tiếp tục được bảo tồn, cải tạo và tái thiết, đồng thời nghiên cứu phát triển khu tài chính tập trung theo các cơ chế đặc thù.
Song song với đó, không gian hai bên sông Hồng được quy hoạch trở thành trục cảnh quan, văn hóa và sinh thái của thành phố.
Đến năm 2045, khu vực này có diện tích khoảng 11.425 ha và dự kiến tăng lên khoảng 15.488 ha vào năm 2065. Quy mô dân số tối đa được xác định khoảng 1,2 triệu người.
Theo định hướng quy hoạch, khu vực ven sông sẽ ưu tiên phát triển hệ thống công viên, quảng trường, không gian công cộng cùng các công trình văn hóa, dịch vụ du lịch và giải trí, đồng thời bảo tồn những giá trị lịch sử gắn với dòng sông Hồng.
Dành quỹ đất dự phòng cho các dự án quy mô lớn
Bên cạnh việc phát triển các đô thị mới, Hà Nội cũng quy hoạch khoảng 3.000 ha quỹ đất dự phòng tại 10 vị trí chiến lược nhằm phục vụ các dự án quy mô lớn trong tương lai.
Các khu vực được bố trí quỹ đất gồm cầu Thăng Long, Nhật Tân, Tứ Liên và các nút giao giữa Vành đai 4, Vành đai 5 với đại lộ Thăng Long và cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ.
Ngoài quỹ đất dự phòng này, thành phố còn quy hoạch khoảng 17.000 ha đất dự trữ phát triển đô thị tại 6 khu vực thuộc phía Tây, phía Nam và Mê Linh để đáp ứng nhu cầu mở rộng trong các giai đoạn tiếp theo.
Theo Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm, mạng lưới 14 đô thị sẽ là nền tảng cho quá trình mở rộng không gian phát triển của Hà Nội trong nhiều thập kỷ tới. Định hướng này không chỉ tăng quỹ đất đô thị mà còn từng bước hình thành cấu trúc đa trung tâm, đa cực, gắn với hệ thống giao thông công cộng và các khu vực động lực mới trên địa bàn thành phố.
