Cục Đường sắt Việt Nam vừa trình Bộ Xây dựng xem xét, phê duyệt hồ sơ Quy hoạch các tuyến, ga đường sắt khu vực đầu mối thành phố Hà Nội. Đáng chú ý, phương án quy hoạch định hướng xây dựng 6 tuyến đường sắt quốc gia mới, đồng thời duy trì, nâng cấp 5 tuyến hiện hữu để hoàn thiện mạng lưới đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050.
Theo Cục Đường sắt Việt Nam, Quy hoạch các tuyến, ga đường sắt khu vực đầu mối thành phố Hà Nội được lập nhằm cụ thể hóa quy hoạch mạng lưới đường sắt tại khu vực.
Đây cũng sẽ là cơ sở để quản lý, phát triển không gian và triển khai các dự án đầu tư, đồng thời xây dựng kế hoạch phát triển, danh mục dự án, giải pháp huy động và bố trí nguồn lực đầu tư hệ thống đường sắt quốc gia trong khu vực đầu mối.
Mục tiêu quy hoạch được xác định với lộ trình đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050.
Theo dự thảo, 5 tuyến đường sắt hiện có qua khu vực Hà Nội tiếp tục được duy trì, đồng thời nâng cấp, cải tạo hoặc điều chỉnh phù hợp với định hướng phát triển mạng lưới.
Cụ thể, tuyến Hà Nội - Hải Phòng được định hướng nâng cấp, cải tạo, bảo đảm an toàn chạy tàu trên đường đơn, khổ 1.000mm hiện tại.
Với tuyến Hà Nội - Lạng Sơn, dự thảo đề xuất chuyển đoạn từ ga Hà Nội đến ga Gia Lâm hiện tại thành đường sắt đô thị. Đoạn từ ga Gia Lâm đến ga Bắc Ninh sẽ được nâng cấp từ đường đơn, khổ lồng 1.000mm và 1.435mm hiện tại thành đường đôi, khổ 1.435mm.
Tuyến Hà Nội - Thái Nguyên được đề xuất nâng cấp đoạn Đông Anh - Lưu Xá từ đường đơn, khổ lồng 1.000mm và 1.435mm hiện tại thành đường khổ 1.435mm.
Đoạn Lưu Xá - Quán Triều hiện là đường đơn, khổ 1.000mm, được quy hoạch nâng cấp thành đường khổ 1.435mm nhằm thống nhất toàn tuyến.
Đối với tuyến Hà Nội - Lào Cai, định hướng là nâng cấp, cải tạo và bảo đảm an toàn chạy tàu trên đường đơn, khổ 1.000mm hiện tại.
Trong khi đó, tuyến Hà Nội - TP Hồ Chí Minh hiện là đường đơn, khổ 1.000mm. Dự thảo đề xuất chuyển đoạn từ ga Hà Nội đến Tổ hợp Ngọc Hồi thành đường sắt đô thị sau khi tuyến vành đai phía Đông được đưa vào khai thác.
Đồng thời, tuyến đường sắt hiện hữu từ Ngọc Hồi đến Phú Xuyên, dài khoảng 26,5km, sẽ được cải dịch và đi cùng hành lang tuyến đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam.
Song song với việc duy trì và nâng cấp các tuyến hiện hữu, dự thảo quy hoạch định hướng xây dựng 6 tuyến đường sắt quốc gia mới.
Điểm đáng chú ý là cả 6 tuyến đều được định hướng đường đôi, khổ 1.435mm.
Tuyến thứ nhất là đường sắt vành đai phía Đông (Ngọc Hồi - Thường Tín - Kim Sơn), có chiều dài tuyến chính khoảng 31km.
Tuyến gồm đoạn Ngọc Hồi - Thường Tín - Kim Sơn và hai nhánh. Nhánh 1 từ Thường Tín về Lạc Đạo mới, trong khi nhánh 2 từ Thường Tín về Kim Sơn.
Tuyến thứ hai là đường sắt vành đai phía Tây (Thạch Lỗi - Tây Hà Nội - Ngọc Hồi, Thường Tín), có chiều dài toàn tuyến khoảng 56km.
Tuyến thứ ba là đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam.
Trong phạm vi nghiên cứu của quy hoạch khu vực đầu mối Hà Nội, tuyến có chiều dài khoảng 64km, kéo dài từ ga Ngọc Hồi đến hết địa phận tỉnh Hà Nam cũ.
Tuyến thứ tư là đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, có chiều dài trong phạm vi nghiên cứu khoảng 70km.
Tuyến được xác định từ ga Vĩnh Phúc Bắc đến hết địa phận tỉnh Hưng Yên.
Tuyến thứ năm là đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh, có chiều dài trong phạm vi nghiên cứu khoảng 48km.
Điểm đầu được xác định tại ga Xuân Canh, kéo dài đến hết địa phận tỉnh Bắc Ninh.
Tuyến thứ sáu là đường sắt Hà Nội - Đồng Đăng (mới), có chiều dài trong phạm vi nghiên cứu khoảng 29km, từ ga Gia Lâm đến ranh giới giữa hai tỉnh Bắc Ninh cũ và Bắc Giang cũ.
Đáng chú ý, đoạn kết nối ga Gia Lâm - ga Yên Viên dài khoảng 6km sẽ được xây dựng đường đôi, khổ 1.435mm.
Đoạn tuyến này đi cùng hành lang nhưng khác hạ tầng với tuyến đường sắt đô thị số 1 Hà Nội, qua đó nhằm tăng tính thuận lợi cho hành khách.
Theo phương án đang được trình, mạng lưới đường sắt khu vực đầu mối Hà Nội sẽ được tổ chức theo hướng vừa duy trì các tuyến hiện hữu, vừa bổ sung các tuyến mới và từng bước chuyển đổi một số đoạn sang đường sắt đô thị.
Đáng chú ý, nhiều tuyến mới được định hướng sử dụng đường đôi, khổ 1.435mm, trong khi một số tuyến hiện hữu được nâng cấp để thống nhất khổ đường.
Quy hoạch cũng đặt các tuyến đường sắt mới trong mối liên kết với mạng lưới đường sắt tốc độ cao và các tuyến vành đai, tạo thêm các hướng kết nối từ Hà Nội tới Hải Phòng, Lào Cai, Đồng Đăng, Quảng Ninh và hành lang Bắc - Nam.
Nếu được triển khai theo định hướng, hệ thống này sẽ tạo nền tảng để phát triển mạng lưới đường sắt khu vực đầu mối Hà Nội theo mục tiêu đến 2030, tầm nhìn 2050.
