Hà Nội đang xây dựng quy hoạch tổng thể có tầm nhìn dài nhất từ trước tới nay, hướng đến giai đoạn sau năm 2065 với mục tiêu trở thành thành phố toàn cầu, sở hữu mạng lưới metro gần 1.000 km, phát triển đô thị đa tầng và nằm trong nhóm 10 thủ đô hạnh phúc nhất thế giới.
Hà Nội đang bước vào giai đoạn quy hoạch dài hạn chưa từng có với tầm nhìn vượt mốc năm 2065, hướng tới trở thành đô thị toàn cầu, trung tâm đổi mới sáng tạo và một trong những thủ đô đáng sống hàng đầu thế giới.
Theo định hướng mới, Luật Thủ đô 2026, Quy hoạch tổng thể Thủ đô cùng các nghị quyết chiến lược của Trung ương sẽ tạo nền tảng thể chế cho quá trình phát triển của thành phố trong nhiều thập kỷ tới.
Quy hoạch xác định con người, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo là động lực trung tâm của tăng trưởng.
Đến năm 2035, Hà Nội đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP bình quân trên 11% mỗi năm, quy mô nền kinh tế đạt khoảng 200 tỷ USD, GRDP bình quân đầu người vượt 18.800 USD.
Đến năm 2045, Thủ đô hướng tới trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo có sức cạnh tranh toàn cầu với quy mô kinh tế khoảng 640 tỷ USD và thu nhập bình quân đầu người khoảng 42.000 USD. Xa hơn, vào năm 2065, Hà Nội kỳ vọng đạt quy mô GRDP khoảng 1.920 tỷ USD, thu nhập bình quân đầu người trên 95.000 USD và nằm trong nhóm 10 thủ đô hạnh phúc nhất thế giới.
Quy mô dân số sau năm 2065 được kiểm soát dưới 20 triệu người, trong khi hạ tầng được tính toán để phục vụ từ 22-25 triệu người.
Đồ án quy hoạch xác định bốn nhóm đột phá gồm hoàn thiện thể chế, tăng cường phân quyền để Hà Nội chủ động điều phối vùng Thủ đô. Khoa học công nghệ, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo sẽ trở thành động lực tăng trưởng mới, với Khu công nghệ cao Hòa Lạc giữ vai trò hạt nhân.
Bên cạnh đó, thành phố ưu tiên phát triển hệ thống hạ tầng giao thông đa tầng, đa phương thức nhằm thay đổi cấu trúc đô thị. Đột phá thứ tư là khôi phục các dòng sông theo mô hình hạ tầng tích hợp đa chức năng, kết hợp chống ngập, cải thiện môi trường và phát triển không gian công cộng.
Hà Nội sẽ phát triển theo mô hình đa cực, liên kết với các địa phương lân cận như Bắc Ninh, Hưng Yên, Ninh Bình, Phú Thọ, Thái Nguyên và Hải Phòng.
Các địa phương này được định hướng trở thành những cực phát triển chuyên biệt về công nghiệp, logistics, y tế, giáo dục, du lịch và công nghệ cao, tạo nên vùng phát triển thống nhất của khu vực phía Bắc.
Toàn vùng dự kiến hình thành 9 cực tăng trưởng, 9 trung tâm đa chức năng và 9 trục động lực kết nối bằng hệ thống cao tốc và vành đai.
Một điểm mới của quy hoạch là mô hình đô thị phát triển đồng thời trên mặt đất, dưới lòng đất và trên không. Không gian ngầm sẽ được khai thác theo bốn lớp chức năng, với mục tiêu đến năm 2065 diện tích xây dựng ngầm đạt trên 40% khu vực trung tâm.
Trên mặt đất, thành phố ưu tiên cây xanh, quảng trường và các công trình văn hóa công cộng. Không gian trên cao sẽ được dành cho các tổ hợp đô thị mật độ lớn quanh nhà ga metro, đồng thời nghiên cứu hạ tầng cho taxi bay, eVTOL và phương tiện không người lái.
Khu vực hồ Hoàn Kiếm tiếp tục ưu tiên người đi bộ, phố cổ được bảo tồn gắn với phát triển không gian ngầm, còn khu phố cũ được định hướng trở thành trung tâm tài chính hiện đại.
Giao thông được xem là trụ cột quan trọng nhất của quy hoạch. Theo đó, Hà Nội sẽ phát triển khoảng 1.200 km đường sắt, trong đó hệ thống metro dài 979 km. Thành phố đặt mục tiêu hoàn thành khoảng 500 km đường sắt đô thị vào năm 2035 và hoàn thiện toàn bộ mạng lưới vào năm 2045.
Năm tuyến metro mới với tổng chiều dài hơn 300 km được ưu tiên đầu tư gồm:
Các khu đô thị mới sẽ phát triển theo mô hình TOD, lấy nhà ga metro làm trung tâm để hình thành không gian sống, thương mại và dịch vụ.
Theo quy hoạch, sân bay Nội Bài sẽ được nâng công suất lên 50 triệu lượt khách mỗi năm. Hà Nội cũng nghiên cứu xây dựng sân bay quốc tế thứ hai ở khu vực phía nam với quy mô khoảng 1.500 ha. Song song với phát triển hạ tầng, thành phố hướng tới xây dựng đô thị thông minh vận hành trên nền tảng dữ liệu thời gian thực, bản sao số 3D và trí tuệ nhân tạo.
Trong lĩnh vực y tế và giáo dục, nhiều bệnh viện quy mô lớn sẽ được bố trí tại các cửa ngõ. Các trường đại học sẽ từng bước di dời về Hòa Lạc và Xuân Mai, tạo thêm quỹ đất cho trường học, công viên và không gian công cộng trong nội đô.
Quy hoạch cũng đặt mục tiêu phát triển nông thôn theo mô hình "làng trong phố, phố trong làng", xây dựng các vùng nông nghiệp xanh, làng nghề sáng tạo và tăng tỷ lệ che phủ rừng lên trên 6,2%.
Với tầm nhìn kéo dài hơn 100 năm, Hà Nội kỳ vọng hình thành một đô thị hiện đại, xanh, thông minh và có sức cạnh tranh toàn cầu, trở thành động lực tăng trưởng mới của cả nước trong nhiều thập kỷ tới.
