Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam qua Hà Tĩnh đang được tập trung giải phóng mặt bằng. Dự kiến khoảng 764,12ha đất được thu hồi, ảnh hưởng khoảng 1.800 hộ dân và khoảng 4.000 ngôi mộ.
Theo Sở Xây dựng Hà Tĩnh, tuyến đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam qua địa bàn tỉnh là dự án hạ tầng trọng điểm quốc gia, có phạm vi ảnh hưởng lớn và khối lượng giải phóng mặt bằng (GPMB) đáng kể.
Qua rà soát sơ bộ, dự án dự kiến thu hồi khoảng 764,12ha đất, ảnh hưởng khoảng 1.800 hộ dân. Trong số này, hơn 1.300 hộ phải di dời, tái định cư; khoảng 4.000 ngôi mộ cần di dời và 35 khu tái định cư được xây dựng.
Đến nay, 35/35 khu tái định cư đã được chấp thuận quy hoạch. Một khu đã hoàn thành thi công, các khu còn lại đang tiếp tục thực hiện thủ tục chuẩn bị đầu tư theo quy định. Đối với các khu nghĩa trang dự kiến xây dựng mới, mở rộng, 7/9 khu đã hoàn thành thủ tục quy hoạch.
Nhu cầu đăng ký nguồn vốn ngân sách trung ương giai đoạn 2026-2030 là 6.404 tỷ đồng. Trong đó, năm 2027 dự kiến hơn 1.509 tỷ đồng và năm 2028 khoảng 4.895 tỷ đồng; năm 2026 chưa đăng ký nhu cầu nguồn vốn.
Ông Hoàng Thanh Tùng, Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Tĩnh, cho biết hướng tuyến dự án vẫn đang được rà soát trong quá trình chuẩn bị báo cáo nghiên cứu khả thi. Vì vậy, một số vị trí còn kiến nghị điều chỉnh và chưa có mốc GPMB chính thức ngoài thực địa.
Tỉnh đang tiếp tục cập nhật phương án phân chia theo hướng tuyến và phạm vi GPMB thực tế, nhằm bảo đảm đồng bộ và hạn chế phát sinh điều chỉnh trong quá trình triển khai.
Sở Xây dựng Hà Tĩnh đồng thời giữ vai trò cơ quan thường trực, theo dõi, đôn đốc, tổng hợp tình hình và tham mưu các nội dung liên quan đến công tác GPMB.
Nhiều công trình hạ tầng lớn nằm trên hướng tuyến
Tại các địa phương có tuyến đường đi qua, công tác chuẩn bị GPMB được triển khai song song với tuyên truyền, vận động người dân, rà soát hiện trạng sử dụng đất, thống kê tài sản và chuẩn bị quỹ đất tái định cư.
Phường Hà Huy Tập là địa phương được quy hoạch 3 khu tái định cư phục vụ dự án. Chính quyền địa phương đang phối hợp với các cơ quan chuyên môn để hoàn thiện các điều kiện cần thiết, sẵn sàng triển khai khi được bàn giao mốc giới chính thức.
Theo ông Dương Thành Trung, Chủ tịch UBND phường Hà Huy Tập, khu tái định cư tại tổ dân phố Liên Vinh có diện tích khoảng 3,8ha, tổng mức đầu tư 37 tỷ đồng và đã hoàn thiện toàn bộ hạ tầng. Khu vực này sẵn sàng để người dân xây dựng nhà ở khi thực hiện di dời.
Ông Nguyễn Văn Thiên, một hộ dân tại phường Hà Huy Tập thuộc diện bị ảnh hưởng, cho biết gia đình đồng thuận với chủ trương của Nhà nước. Người dân quan tâm đến việc chế độ bồi thường, hỗ trợ và bố trí tái định cư được thực hiện công khai, minh bạch, bảo đảm quyền lợi chính đáng.
Theo Sở Xây dựng Hà Tĩnh, thách thức lớn trong quá trình GPMB là tuyến đường sắt đi qua nhiều công trình hạ tầng kỹ thuật lớn như Nhà máy nước Cẩm Xuyên, Trạm biến áp 110 kV Hồng Lĩnh, các tuyến điện 220 kV, 500 kV và nhiều công trình khác.
Đáng chú ý, phạm vi GPMB sơ bộ còn chồng lấn một phần Trạm dừng nghỉ xã Cẩm Hưng và một phần phạm vi dự án đường bộ cao tốc tại khu vực tiếp giáp giữa xã Cẩm Hưng và xã Cẩm Xuyên.
Sở Xây dựng Hà Tĩnh cho rằng cần sớm thống nhất phương án xử lý, di dời các công trình hạ tầng kỹ thuật lớn, thiết yếu trong quá trình lập báo cáo nghiên cứu khả thi. Đồng thời, các vị trí chồng lấn, giao cắt với công trình, dự án hiện hữu cũng cần được xử lý để có cơ sở chuẩn bị phương án di dời, hoàn trả.
Siết quản lý đất đai trong phạm vi hướng tuyến
Để đẩy nhanh xây dựng khu tái định cư, GPMB, giải ngân và phục vụ thi công, Sở Xây dựng Hà Tĩnh đã có văn bản số 5759/SXD-HĐXD đề nghị UBND các xã, phường có dự án đi qua tăng cường quản lý đất đai, tài sản và trật tự xây dựng trong phạm vi hướng tuyến, GPMB dự kiến.
Đối với những địa phương chưa thực hiện bay chụp hiện trạng, Sở đề nghị khẩn trương triển khai, lập và lưu trữ hồ sơ.
Các địa phương cũng phải thường xuyên kiểm tra, phát hiện và ngăn chặn, xử lý nghiêm những trường hợp xây dựng, cơi nới công trình, chuyển mục đích sử dụng đất hoặc tạo lập tài sản trái quy định.
Với sự vào cuộc của các cơ quan, đơn vị cùng sự đồng thuận của người dân, Hà Tĩnh đặt mục tiêu sớm hoàn thành nhiệm vụ được giao, tạo điều kiện để dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam triển khai theo tiến độ Chính phủ yêu cầu.
