Hà Tĩnh phát triển mạnh mẽ với hàng loạt dự án giao thông, công nghiệp, đô thị, cảng biển... Đằng sau những công trình lớn ấy là câu chuyện an cư của người dân nhường đất cho dự án, cùng bài toán phát triển được chính quyền giải quyết đồng bộ.
Chính sách hỗ trợ sinh kế và chuyển đổi nghề
Nhường đất nông nghiệp, đất ở cho các dự án đồng nghĩa với việc người dân phải thay đổi hoàn toàn phương thức mưu sinh cũ. Nhận thức rõ điều này, theo tinh thần Luật Đất đai năm 2024 và các văn bản hướng dẫn mới, Hà Tĩnh đang áp dụng đồng bộ chiến lược "ly nông bất ly hương" thông qua các chương trình hành động cụ thể.
Với mỗi gia đình bị ảnh hưởng về chỗ ở khi triển khai các dự án hạ tầng, điều họ cần trước hết là được bồi thường thỏa đáng. Nhưng tiền bồi thường không phải là tất cả. Điều người dân quan tâm còn nhiều hơn thế: Sau khi rời nơi ở cũ, gia đình sẽ sống ở đâu, con cái học hành ra sao, đi làm bằng cách nào và cuộc sống nơi ở mới có bằng nơi ở cũ hay không.
Thấu hiểu những trăn trở đó, đồng thời nhằm đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng các dự án, Hà Tĩnh xác định bảo đảm tái định cư cho người dân là một phần quan trọng trong chính sách phát triển đô thị.
Phó chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Hà Tĩnh, Trần Báu Hà cho rằng: “Cần đẩy nhanh xây dựng các khu tái định cư, rà soát nhu cầu của từng dự án, từng địa phương; trên cơ sở đó cân đối quỹ đất, tiến độ đầu tư hạ tầng và khả năng bố trí thực tế.
Không để xảy ra tình trạng người dân đã bị thu hồi đất nhưng chưa biết tái định cư ở đâu; hoặc khu tái định cư đã có nhưng hạ tầng chưa hoàn thiện, người dân chưa thể chuyển đến sinh sống”.
Bên cạnh đó, khi thu hồi đất, UBND các cấp phải xây dựng phương án đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm căn cứ theo nhu cầu thực tế của từng hộ gia đình. Mức hỗ trợ tài chính bằng tiền mặt phục vụ chuyển đổi nghề được tính bằng từ 2 đến tối đa 5 lần giá trị đất nông nghiệp bị thu hồi tùy vị trí.
Đặc biệt, trong đề án Đổi mới, nâng cao chất lượng đào tạo nghề nông thôn đến năm 2030, tỉnh ưu tiên đặc biệt cho nhóm đối tượng bị thu hồi đất.
Người dân được hỗ trợ 100% học phí học nghề phi nông nghiệp (cơ khí, điện công nghiệp, dịch vụ du lịch hoặc tiểu thủ công nghiệp). Chương trình áp dụng mạnh mẽ trên các nền tảng trực tuyến để người lao động có thể vừa đi làm vừa học thêm kỹ năng mới.
Bảo đảm việc làm tại chỗ cho các đối tượng lao động thuộc diện hộ gia đình nhường đất. Các cơ sở giáo dục nghề nghiệp phối hợp chặt chẽ với các doanh nghiệp lớn tại KCN Vũng Áng và KCN VSIP để đào tạo "đúng địa chỉ".
Doanh nghiệp nhận đất dự án có cam kết ưu tiên tuyển dụng tối thiểu 30 - 50% lao động thuộc diện hộ gia đình nhường đất vào làm các công việc từ phổ thông đến kỹ thuật.
Bài toán “hạ tầng lòng dân”
Nằm trong số 35 khu tái định cư phục vụ siêu dự án đường sắt tốc độ cao, khu tái định cư tại tổ dân phố Liên Vinh (phường Hà Huy Tập, Hà Tĩnh) đã trở thành điểm sáng tiêu biểu. Với quy mô 3,8ha cùng tổng mức đầu tư 37 tỷ đồng, nơi đây được quy hoạch đồng bộ như một khu đô thị mini gồm 57 lô đất ở.
Toàn bộ mạng lưới đường nội khu được thảm nhựa rộng rãi, đi kèm trạm biến áp độc lập, đèn chiếu sáng thông minh và hệ thống thoát nước ngầm hiện đại.
Có mặt tại đây, chúng tôi mới cảm nhận hết không khí phấn khởi của một “cuộc cách mạng cuộc sống”. Nhiều ngôi nhà cao tầng kiên cố đang mọc lên thay thế cho những nếp nhà cũ chật chội.
Trò chuyện với chúng tôi, một người dân thuộc diện di dời chia sẻ: “Rời bỏ mảnh đất gắn bó lâu năm ai cũng có chút tiếc nuối, nhưng khi thấy khu tái định cư được Nhà nước xây dựng bài bản, đường sá rộng rãi, đèn điện sáng choang và có sẵn hạ tầng kỹ thuật đồng bộ, bà con chúng tôi an tâm hẳn”.
Để có được sự đồng thuận tuyệt đối của hàng nghìn hộ dân, chính quyền cấp cơ sở đã phải dốc toàn lực thực hiện phương châm “gần dân, sát dân”. Sự vào cuộc bài bản của chính quyền chính là chất xúc tác biến những chủ trương lớn thành niềm tin trong dân.
Trao đổi về chiến lược này, ông Dương Thành Trung, Chủ tịch UBND phường Hà Huy Tập cho biết: “Xác định nhiệm vụ giải phóng mặt bằng cho siêu dự án quốc gia là vô cùng trọng đại, ngay từ đầu, địa phương đã quyết liệt thực hiện các bước lập quy hoạch và lấy ý kiến cộng đồng dân cư một cách minh bạch.
Chúng tôi cam kết hạ tầng tái định cư phải tốt hơn hoặc bằng nơi ở cũ. Nhờ làm tốt công tác đối thoại, người dân đồng thuận rất cao với các vị trí quy hoạch, tạo điều kiện thuận lợi để bàn giao mặt bằng đúng tiến độ”.
Không chỉ dừng lại ở đất đai hay hạ tầng kỹ thuật, bài toán sinh kế hậu tái định cư mới là điều chính quyền tỉnh đau đáu. Để người dân thực sự an vui trên vùng đất mới, Hà Tĩnh đã kích hoạt đồng bộ các gói giải pháp an sinh xã hội.
Chia sẻ với phóng viên Báo Xây dựng, ông Nguyễn Quốc Hà, Phó giám đốc Sở Xây dựng cho biết: “Xây dựng đô thị tại Hà Tĩnh không chỉ dừng lại ở những con số tăng trưởng công nghiệp ấn tượng hay những trục đường nghìn tỷ mới mở.
Sự đồng hành sát sao của chính quyền trong việc tạo lập không gian sống chất lượng cao, đào tạo nghề thực chất và quyết liệt gỡ khó về tín dụng cho người thu nhập thấp chính là chiếc chìa khóa vàng để đô thị phát triển bền vững từ gốc, lấy cuộc sống bình an của người dân làm thước đo giá trị”.
