HĐND TP Hà Nội kiến nghị nghiên cứu cơ chế hỗ trợ tài chính mới nhằm giúp người thu nhập thấp dễ tiếp cận nhà ở xã hội hơn, trong đó có việc nới điều kiện vay vốn và triển khai các gói tín dụng ưu đãi dài hạn. Cùng với đó, thành phố được đề xuất cắt giảm nhiều thủ tục hành chính và tháo gỡ các vướng mắc trong quá trình đầu tư, triển khai dự án.
Hà Nội đề xuất nới điều kiện vay vốn mua nhà ở xã hội
Ban Đô thị HĐND TP Hà Nội vừa công bố Báo cáo kết quả giám sát về nhà ở xã hội và nhà tái định cư phục vụ công tác giải phóng mặt bằng từ ngày 1/8/2024 đến nay. Báo cáo chỉ ra nhiều khó khăn trong quá trình phát triển nhà ở xã hội, đồng thời đề xuất nghiên cứu cơ chế hỗ trợ tài chính nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân tiếp cận loại hình nhà ở này.
Theo kết quả giám sát, điều kiện vay vốn và thủ tục chuẩn bị đầu tư dự án hiện là hai trong những rào cản lớn nhất đối với việc phát triển nhà ở xã hội.
Báo cáo cho thấy vẫn tồn tại tình trạng người có điều kiện kinh tế và thu nhập cao vẫn có thể mua được nhà ở xã hội, trong khi nhiều người thu nhập thấp lại không đáp ứng yêu cầu do thiếu giấy tờ chứng minh.
Các chương trình vay ưu đãi cũng được đánh giá giải ngân chậm vì điều kiện tiếp cận còn khắt khe, áp dụng cho cả chủ đầu tư và người mua nhà.
Một trong những vướng mắc được chỉ ra là quy định yêu cầu người dân phải xin xác nhận về thực trạng nhà ở và điều kiện thu nhập tại UBND hoặc Công an cấp xã. Theo báo cáo, quá trình xác nhận gặp nhiều khó khăn do cơ quan có thẩm quyền thiếu dữ liệu đối chiếu, dẫn đến tình trạng né tránh hoặc chậm xác nhận.
Trên cơ sở đó, Đoàn giám sát đề nghị UBND TP Hà Nội nghiên cứu, kiến nghị các bộ, ngành tham mưu Chính phủ ban hành cơ chế hỗ trợ tài chính cho doanh nghiệp và người dân.
Trong đó, nội dung trọng tâm là nghiên cứu điều chỉnh điều kiện vay vốn để người thu nhập thấp dễ tiếp cận hơn, đồng thời xây dựng các gói tín dụng ưu đãi ổn định và dài hạn dành cho doanh nghiệp đầu tư cũng như người có nhu cầu mua hoặc thuê nhà ở xã hội.
Nhiều dự án chậm triển khai, thủ tục kéo dài
Báo cáo giám sát cũng cho thấy số lượng dự án nhà ở xã hội đang triển khai thi công vẫn chiếm tỷ lệ thấp so với tổng số dự án đã được chấp thuận đầu tư.
Theo Ban Đô thị HĐND TP Hà Nội, một số chủ đầu tư do chịu áp lực về tiến độ hoặc nhằm tạo hình ảnh với khách hàng đã tổ chức khởi công khi chưa đáp ứng đầy đủ các điều kiện cần thiết.
Có những dự án đủ điều kiện khởi công trên hồ sơ nhưng thực tế mới chỉ hoàn thành khoảng 70-80% công tác giải phóng mặt bằng, dẫn đến tình trạng triển khai theo kiểu "xôi đỗ".
Ngoài ra, quy trình phê duyệt đầu tư và lựa chọn chủ đầu tư cũng được đánh giá còn kéo dài, thông thường mất từ một đến hai năm mới hoàn tất.
Đối với nhà ở tái định cư, báo cáo cho biết một số địa phương chưa chủ động chuẩn bị quỹ nhà theo nhu cầu giải phóng mặt bằng thực tế.
Việc bố trí nhà tái định cư cũng gặp nhiều khó khăn do quy định yêu cầu Nhà nước phải hoàn thành xây dựng hoặc bàn giao nhà trước khi ban hành quyết định thu hồi đất.
Để tháo gỡ các vướng mắc, Đoàn giám sát đề nghị UBND TP Hà Nội rà soát quỹ đất, chủ động giải phóng mặt bằng phục vụ phát triển nhà ở, đồng thời nghiên cứu cắt bỏ thủ tục thẩm định và ban hành quyết định miễn tiền sử dụng đất.
Thành phố cũng được đề nghị nghiên cứu cơ chế chuyển đổi linh hoạt giữa quỹ nhà ở xã hội, nhà tái định cư và các quỹ nhà khác nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực.
Bên cạnh đó, Sở Xây dựng được giao nghiên cứu cắt giảm hoặc bãi bỏ một số thủ tục hành chính như thủ tục chấp thuận bán nhà ở hình thành trong tương lai và thủ tục cấp phép xây dựng đối với nhà ở xã hội.
Nhu cầu nhà ở xã hội tiếp tục ở mức cao
Theo kết quả điều tra thống kê giai đoạn 2026-2030, Hà Nội dự báo có nhu cầu khoảng 375.000 căn nhà ở xã hội.
Trong Kế hoạch phát triển nhà ở đến năm 2030, thành phố đặt mục tiêu cấp độ 1 hoàn thành tối thiểu 120.000 căn.
Đến nay, Hà Nội đã hoàn thành khoảng 85% chỉ tiêu với 101.300 căn nhà ở xã hội.
Những kiến nghị của HĐND TP Hà Nội tập trung vào việc tháo gỡ các rào cản về tín dụng, thủ tục đầu tư và hành chính nhằm đẩy nhanh tiến độ phát triển nhà ở xã hội. Việc nghiên cứu nới điều kiện vay vốn, triển khai các gói tín dụng ưu đãi dài hạn và đơn giản hóa quy trình được kỳ vọng sẽ giúp người thu nhập thấp tiếp cận nhà ở thuận lợi hơn, đồng thời tạo điều kiện để các dự án được triển khai hiệu quả trong thời gian tới.
