Hà Nội vừa thông qua chủ trương đầu tư dự án cải tạo và phát huy giá trị Hồ Tây với tổng mức đầu tư sơ bộ hơn 30.151 tỷ đồng. Dự án hướng tới chỉnh trang hạ tầng, cải thiện môi trường, mở rộng không gian đi bộ và tăng diện tích mảng xanh ven hồ.
Hồ Tây từ lâu được xem là một trong những không gian sinh thái, văn hóa đặc trưng của Hà Nội. Tuy nhiên, quá trình đô thị hóa nhanh cùng sự gia tăng dân số và phương tiện cá nhân đang tạo sức ép lên giao thông, môi trường và khả năng tiếp cận không gian công cộng quanh hồ.
Tại nhiều tuyến đường như Trích Sài, Nguyễn Đình Thi, Vệ Hồ, tình trạng hàng quán lấn chiếm vỉa hè, xe máy tập trung và ùn ứ giao thông khiến không gian dành cho người đi bộ bị thu hẹp.
Theo số liệu từ Công an phường Tây Hồ, trong 6 tháng đầu năm 2026, lực lượng chức năng trên địa bàn đã lập hồ sơ xử phạt 1.700 trường hợp vi phạm trật tự đô thị và an toàn giao thông, thu nộp ngân sách nhà nước hơn 1,17 tỷ đồng. Trong đó, các vi phạm liên quan dải ven Hồ Tây chiếm tới một nửa.
Môi trường nước cũng đang chịu nhiều áp lực. Theo bà Nguyễn Thị Thiên Phương, Phó Cục trưởng Cục Môi trường, hệ sinh thái Hồ Tây đang đối mặt với những thách thức lớn từ nước thải, rác thải sinh hoạt, đặc biệt là rác thải nhựa và vỏ bao bì. Áp lực này xuất phát từ tốc độ đô thị hóa cùng các hoạt động dịch vụ, vui chơi quanh hồ.
Trong bối cảnh đó, dự án cải tạo và phát huy giá trị Hồ Tây được Hội đồng Nhân dân Thành phố Hà Nội thông qua chủ trương đầu tư với tổng mức sơ bộ hơn 30.151 tỷ đồng. Dự án được triển khai theo phương thức đối tác công tư (PPP), loại hợp đồng xây dựng - chuyển giao (BT).
Mục tiêu được đặt ra là cải thiện đồng bộ hạ tầng, cảnh quan và môi trường, đồng thời tạo thêm không gian công cộng để người dân có thể tiếp cận và thụ hưởng giá trị của Hồ Tây.
Mở rộng đường nhưng tăng diện tích cây xanh
Một trong những nội dung đáng chú ý của dự án là định hướng tổ chức lại không gian ven hồ theo hướng ưu tiên cộng đồng.
Theo phương án, diện tích mảng xanh ven Hồ Tây sẽ được tăng từ 120% đến 150% so với hiện trạng. Phần diện tích mở rộng chủ yếu được bố trí cho dải phân cách trồng cây và vỉa hè dành cho người đi bộ.
Vỉa hè ven hồ được thiết kế với chiều rộng lên tới 3m, 5m, thậm chí 6,8m, kết hợp với các làn đường dành riêng cho xe đạp. Tại một số trục chính, mặt đường cũng được mở rộng, chẳng hạn từ 5,5m lên 14m.
Theo phương án thiết kế, việc mở rộng này nhằm hình thành thêm không gian đệm cho hoạt động đi bộ, giao lưu văn hóa và tổ chức các sự kiện, lễ hội cộng đồng.
Mặt đường mới được tổ chức với các dải phân cách xanh rộng khoảng 2m. Các dải cây xanh vừa tạo khoảng cách giữa các luồng giao thông, vừa góp phần lọc bụi, giảm tiếng ồn và tạo bóng mát cho người đi bộ.
Đáng chú ý, dự án cũng đưa ra giải pháp mở rộng không gian ven hồ nhưng hạn chế tác động tới các công viên, vườn hoa hiện hữu. Theo đó, một số kết cấu sàn và cầu đi bộ lắp ghép sẽ được thiết kế bám sát và vươn ra hồ theo dạng dầm consol.
Cách làm này tạo thêm các sàn ngắm cảnh và không gian tiếp cận mặt nước mà không phải xén gọt các khu vực cây xanh trên bờ. Đồng thời, thiết kế hướng tới việc giữ lại đường cong tự nhiên của bờ Hồ Tây.
Nhà nghiên cứu Nguyễn Ngọc Tiến kỳ vọng dự án có thể đồng thời giải quyết ba vấn đề gồm hoàn thiện hạ tầng, cải thiện kết nối và giảm áp lực giao thông; chỉnh trang cảnh quan, nâng cao chất lượng môi trường và bảo vệ hệ sinh thái; đồng thời kết nối các giá trị lịch sử, văn hóa và cảnh quan để phát triển các sản phẩm du lịch.
Đánh thức giá trị văn hóa, du lịch của Hồ Tây
Bên cạnh mục tiêu cải thiện hạ tầng và môi trường, dự án còn được đặt trong định hướng phát huy giá trị văn hóa, lịch sử và du lịch của Hồ Tây.
Ông Phạm Hải Quỳnh, Viện trưởng Viện Phát triển Du lịch Châu Á, Chủ tịch Hội Du lịch Cộng đồng Việt Nam, cho rằng nhu cầu của du khách đang chuyển dịch theo hướng quan tâm nhiều hơn tới trải nghiệm, văn hóa - di sản và các hoạt động kinh tế đêm.
Theo ông, nếu không có sự thay đổi phù hợp, Hà Nội có thể bỏ lỡ nguồn thu từ nhóm du khách chất lượng cao. Việc cải tạo Hồ Tây vì thế không chỉ dừng ở chỉnh trang cảnh quan mà cần hướng tới hình thành một điểm đến gắn với các giá trị văn hóa và sinh thái.
Ông Phạm Hải Quỳnh nhận định, cải tạo và phát huy giá trị Hồ Tây không đơn thuần là làm đẹp hồ nước hay xây dựng thêm một số tuyến đường. Đây cần là dự án định hình lại tâm điểm văn hóa - sinh thái của Hà Nội, kết nối di sản với đời sống hiện đại.
Ở góc độ quy hoạch, TS.KTS Trương Văn Quảng, Phó Tổng thư ký Hội Quy hoạch và Phát triển Việt Nam, cho rằng việc chỉnh trang, cải tạo Hồ Tây là cần thiết trong tầm nhìn phát triển Hà Nội trong 100 năm tới.
Theo ông, trước khi triển khai cần rà soát và đánh giá đầy đủ hệ giá trị của Hồ Tây, từ lịch sử, văn hóa, cảnh quan đến kinh tế. Những giá trị này cần được xem xét trong mối quan hệ với không gian phát triển chung của Hà Nội để lựa chọn phương án cải tạo phù hợp với định hướng dài hạn.
Dự án hơn 30.151 tỷ đồng vì vậy được đặt trong mục tiêu vừa cải thiện hạ tầng và môi trường, vừa mở rộng không gian công cộng, bảo tồn các giá trị hiện hữu và phát huy tiềm năng văn hóa - du lịch của Hồ Tây
