Dự án cải tạo tuyến đường sắt Hà Nội - TP.HCM giai đoạn 1 dự kiến xử lý các đoạn đường cong bán kính nhỏ, nâng cấp đường ray, cải tạo nhà ga và gia cố nền đường tại những vị trí có nguy cơ ngập lụt.
Tập đoàn Đường sắt quốc gia Việt Nam vừa phê duyệt nhiệm vụ khảo sát, thiết kế và dự toán lập Báo cáo nghiên cứu khả thi Dự án cải tạo, nâng cao năng lực tuyến đường sắt Hà Nội - TP.HCM, giai đoạn 1. Tổng kinh phí cho các công việc này là hơn 26 tỷ đồng, đã bao gồm thuế giá trị gia tăng.
Phạm vi khảo sát kéo dài từ ga Tân Ấp tại Km408+670, thuộc xã Tuyên Sơn, tỉnh Quảng Trị, đến ga Sóng Thần tại Km1710+560, thuộc phường Dĩ An, TP.HCM. Tuyến đi qua 9 tỉnh, thành phố gồm Quảng Trị, Huế, Quảng Ngãi, Gia Lai, Đắk Lắk, Khánh Hòa, Lâm Đồng, Đồng Nai và TP.HCM.
Nhiệm vụ khảo sát nhằm thu thập dữ liệu về địa hình, địa chất, hiện trạng hạ tầng và các điều kiện kỹ thuật để xây dựng phương án đầu tư. Trên cơ sở đó, đơn vị tư vấn sẽ lập Báo cáo nghiên cứu khả thi, đồng thời nghiên cứu phương án giải phóng mặt bằng và tái định cư nếu cần thiết.
Một trong những nội dung đáng chú ý là điều chỉnh bình diện đường cong bán kính nhỏ tại 4 khu gian, với tổng chiều dài khoảng 12 km. Việc xử lý các đoạn tuyến có điều kiện hình học bất lợi được kỳ vọng giúp cải thiện khả năng chạy tàu, tăng hiệu quả khai thác và bảo đảm an toàn vận hành.
Hệ thống đường ray cũng nằm trong phạm vi nâng cấp. Dự án dự kiến thay kiến trúc tầng trên tại 6 khu gian, tổng chiều dài khoảng 63 km; thực hiện hàn dài ray khoảng 26 km và thay ghi chính tuyến tại 15 ga. Các hạng mục này hướng đến cải thiện chất lượng kết cấu hạ tầng, tạo điều kiện nâng cao tốc độ chạy tàu và hiệu quả vận tải.
Đối với hệ thống nhà ga, phương án thiết kế gồm mở mới ga Xuân Lập, kéo dài đường tại ga Hòa Vinh Tây và ga Thủy Thạch, đồng thời cải tạo, sửa chữa ga đầu mối hàng hóa Sóng Thần. Việc điều chỉnh hạ tầng tại các vị trí này nhằm nâng cao khả năng tổ chức chạy tàu, tiếp nhận và vận chuyển hàng hóa trên tuyến hiện hữu.
Bên cạnh nâng cấp đường ray và nhà ga, dự án dự kiến cải tạo nền đường chống ngập tại 2 khu gian, tổng chiều dài khoảng 5,33 km. Hạng mục này nhằm giảm ảnh hưởng của mưa lũ và biến đổi khí hậu đến hoạt động vận tải đường sắt.
Các giải pháp cải tạo sẽ được nghiên cứu đồng bộ với hệ thống thông tin tín hiệu, cấp điện tại ga mở mới, điện chiếu sáng nhà ga và những công trình phụ trợ liên quan. Công tác khảo sát địa chất tập trung tại các vị trí dự kiến cải tạo tuyến, xây dựng hoặc sửa chữa nhà ga, cầu và cống. Đơn vị tư vấn sẽ thực hiện khoan thăm dò, lấy mẫu và thí nghiệm để xác định đặc điểm nền đất, làm cơ sở tính toán và thiết kế công trình.
Đối với hệ thống thông tin tín hiệu, việc khảo sát bao gồm đường truyền dẫn, thiết bị thông tin tại các ga, hệ thống tín hiệu phòng vệ đường ngang và những công trình liên quan. Phương án cấp điện cho các hạng mục xây mới hoặc cải tạo cũng sẽ được xem xét trong quá trình lập hồ sơ dự án.
Theo dự toán được phê duyệt, tổng kinh phí khảo sát, thiết kế và lập Báo cáo nghiên cứu khả thi là 26.047.201.000 đồng. Trong đó, chi phí khảo sát khoảng 15,836 tỷ đồng, chi phí thí nghiệm chuyên ngành khoảng 2,273 tỷ đồng và chi phí lập Báo cáo nghiên cứu khả thi khoảng 4,082 tỷ đồng.
Trước đó, tại Quyết định số 1639/QĐ-BXD ngày 17/9/2026, Bộ Xây dựng đã phê duyệt chủ trương đầu tư Dự án cải tạo, nâng cao năng lực tuyến đường sắt Hà Nội - TP.HCM, giai đoạn 1, với sơ bộ tổng mức đầu tư 2.900 tỷ đồng từ ngân sách trung ương. Tập đoàn Đường sắt quốc gia Việt Nam được giao làm chủ đầu tư ở bước lập Báo cáo nghiên cứu khả thi.
Dự án thuộc nhóm B, tập trung cải thiện chất lượng hạ tầng, bảo đảm an toàn giao thông và hạn chế tác động của biến đổi khí hậu. Việc nâng cấp tuyến đường sắt hiện hữu cũng nhằm tăng năng lực thông qua, năng lực chuyên chở và chất lượng dịch vụ, tạo điều kiện thu hút thêm hành khách và hàng hóa.
Theo kế hoạch vốn, khoảng 2.600 tỷ đồng sẽ được bố trí trong giai đoạn 2026 - 2030 để cơ bản hoàn thành dự án. Khoảng 300 tỷ đồng còn lại dự kiến được phân bổ trong kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2031 - 2035 để quyết toán.
Dự án dự kiến khởi công trong quý IV/2027 và phấn đấu cơ bản hoàn thành trong năm 2030. Sau khi triển khai, các hạng mục cải tạo được kỳ vọng khắc phục một số hạn chế của hạ tầng hiện hữu, góp phần nâng cao năng lực khai thác và chất lượng vận tải trên tuyến đường sắt Hà Nội - TP.HCM.
