Cảng HKQT Long Thành đang bước vào giai đoạn nước rút trước khi vận hành thử nghiệm, với hàng loạt công việc từ hoàn thiện hạ tầng, kiểm tra hệ thống kỹ thuật đến xây dựng và diễn tập các phương án khai thác, cứu nạn, cứu hộ.
IATA đánh giá tích cực, đề nghị tăng cường chia sẻ thông tin
Trao đổi về quá trình phát triển hạ tầng hàng không Việt Nam, ông Sheldon Hee, Phó Chủ tịch khu vực châu Á - Thái Bình Dương của Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA), cho rằng Việt Nam đang đi đúng hướng khi đầu tư nâng cao năng lực sân bay.
Theo ông Sheldon Hee, khi Cảng HKQT Long Thành đi vào khai thác vào cuối năm nay, sân bay sẽ bổ sung năng lực cần thiết cho hệ thống hàng không và góp phần nâng cao trải nghiệm hành khách tại Việt Nam.
IATA cũng đánh giá kế hoạch phát triển sân bay thứ hai phục vụ khu vực Hà Nội là bước đi tích cực. Tuy nhiên, để các hãng hàng không chủ động chuẩn bị cho việc khai trương và chuyển đổi khai thác, Việt Nam cần cung cấp thường xuyên hơn các thông tin về tiến độ dự án, quyết định quan trọng và những giả định trong công tác quy hoạch.
Theo ông Sheldon Hee, việc chia sẻ thông tin sớm sẽ giúp các hãng hàng không chuẩn bị tốt hơn cho quá trình khai trương cũng như chuyển đổi hoạt động khai thác.
Long Thành tăng tốc kiểm tra, diễn tập trước vận hành thử
Những ngày cuối tháng 9, công trường Cảng HKQT Long Thành bước vào giai đoạn cao điểm. Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) cùng các nhà thầu huy động nhân lực, thiết bị và tổ chức thi công ngày đêm để hoàn thiện các hạng mục, phục vụ kế hoạch vận hành thử.
Theo kế hoạch, Long Thành sẽ trải qua giai đoạn vận hành thử trước khi khai thác thương mại. Cục Hàng không Việt Nam trước đó cho biết ACV dự kiến triển khai vận hành thử trong các tháng 9-11/2026 nhằm kiểm tra khả năng vận hành đồng bộ của khu bay, nhà ga, hệ thống kỹ thuật và các quy trình khai thác.
.jpg)
Việc hoàn thành xây dựng mới chỉ là một phần của quá trình đưa sân bay quy mô lớn vào hoạt động. Các hệ thống sau khi lắp đặt còn phải được kiểm tra, chạy thử, hiệu chuẩn và đánh giá trong điều kiện khai thác thực tế để phát hiện, khắc phục tồn tại trước khi nghiệm thu, cấp phép và chứng nhận khai thác.
Công tác an toàn tại công trường cũng được tăng cường. Ngày 25/9, Ban Quản lý dự án Cảng HKQT Long Thành phối hợp với Phòng Cảnh sát PCCC và CNCH - Công an TP Đồng Nai kiểm tra trực tiếp công tác phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ.
Các đơn vị rà soát hồ sơ, tài liệu, tình trạng hoạt động của hệ thống và trang thiết bị PCCC, CNCH, nguồn điện, nguồn nước cùng các điều kiện an toàn tại hiện trường. Hệ thống biển báo, biển cấm và biển chỉ dẫn cũng được yêu cầu kiểm tra, bổ sung theo quy định.
Trong ngày 29-30/9, các đơn vị tiếp tục trao đổi kế hoạch và diễn tập thảo luận theo tình huống (tabletop), tập trung vào các kịch bản xử lý sự cố tràn dầu và cấp cứu hành khách tại hiện trường.
Hoạt động này nhằm rà soát quy trình, phân công trách nhiệm và khả năng phối hợp giữa các lực lượng, qua đó hoàn thiện phương án xử lý sự cố trước khi sân bay bước vào vận hành thử nghiệm.
Bài toán chuyển đổi khai thác và quy hoạch dài hạn
Song song với hạ tầng và công tác an toàn, các điều kiện phục vụ hành khách cũng được hoàn thiện. Theo Quyết định số 1679/QĐ-BXD, mức giá dịch vụ phục vụ hành khách tại Cảng HKQT Long Thành, chưa bao gồm thuế giá trị gia tăng, là 90.909 đồng/hành khách đối với chuyến bay quốc nội và 25 USD đối với chuyến bay quốc tế.
Mức giá áp dụng đối với vé xuất bán từ 0h ngày 1/10/2026, tính theo giờ địa phương nơi xuất vé.
Trường hợp hành khách mua vé với điểm xuất phát tại Cảng HKQT Tân Sơn Nhất nhưng sau đó chuyến bay được chuyển sang Long Thành, nếu việc chuyển đổi nhằm phát triển thị trường vận tải hàng không thì mức giá dịch vụ tại Tân Sơn Nhất tại thời điểm xuất vé vẫn được áp dụng.
Hành khách không phải nộp thêm phần chênh lệch nếu mức giá tại Long Thành cao hơn. Ngược lại, nếu mức giá tại Long Thành thấp hơn thì cũng không được hoàn trả phần chênh lệch.
Theo phương án Cục Hàng không Việt Nam báo cáo, quá trình chuyển đổi khai thác giữa Tân Sơn Nhất và Long Thành sẽ được thực hiện từng bước, bám sát mùa lịch bay quốc tế nhằm hạn chế xáo trộn và bảo đảm hoạt động vận tải liên tục.
Trong dài hạn, ông Sheldon Hee cho rằng việc đưa Long Thành vào khai thác cần nằm trong chiến lược phát triển hạ tầng hàng không tổng thể. Việt Nam cần quy hoạch dài hạn và xây dựng lộ trình theo từng giai đoạn để cân bằng năng lực khai thác với nhu cầu thị trường.
.jpg)
Theo IATA, các hãng hàng không cũng cần được tham gia vào quá trình hoạch định để bảo đảm đầu tư hạ tầng phù hợp với nhu cầu khai thác và kế hoạch tăng trưởng của ngành.
Bên cạnh mở rộng hạ tầng, năng lực hệ thống còn có thể được cải thiện thông qua các công cụ và quy trình hiện đại như quản lý luồng không lưu (ATFM), cơ chế ra quyết định phối hợp tại sân bay (A-CDM) và số hóa quy trình vận hành.
Khi Long Thành tiến gần thời điểm vận hành thử nghiệm, yêu cầu đặt ra không chỉ là hoàn thiện nhà ga, đường cất hạ cánh và hệ thống kỹ thuật. Khả năng phối hợp giữa sân bay, hãng hàng không, doanh nghiệp phục vụ mặt đất và cơ quan quản lý, cùng việc chia sẻ thông tin, sẽ là những yếu tố quan trọng trong quá trình tổ chức khai thác.
Với công suất lớn và vai trò được kỳ vọng trong mạng lưới hàng không quốc gia, Long Thành được đặt trong một bài toán rộng hơn: vừa hoàn thiện một dự án hạ tầng trọng điểm, vừa từng bước thay đổi cách tổ chức và quy hoạch năng lực hàng không Việt Nam trong dài hạn.
