Lộ diện 2 phương án mở rộng trục cao tốc Bắc - Nam phía Đông

Bộ Giao thông vận tải đang thúc đẩy kế hoạch nâng cấp, mở rộng tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông nhằm đáp ứng nhu cầu vận tải ngày càng tăng, nâng cao năng lực kết nối liên vùng và hoàn thiện trục giao thông huyết mạch quốc gia. Theo phương án được nghiên cứu, hơn 1.100 km cao tốc có thể được mở rộng lên quy mô 6 làn xe hoàn chỉnh.

Tại cuộc họp về phương án đầu tư mở rộng tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông, Bộ trưởng Trần Hồng Minh yêu cầu việc nâng cấp các đoạn tuyến đã được đầu tư phân kỳ từ Mai Sơn đến TP.HCM phải được nghiên cứu theo hướng đồng bộ, bảo đảm hiệu quả khai thác lâu dài.

Bộ trưởng đề nghị các đơn vị tư vấn và quản lý dự án tiếp tục hoàn thiện báo cáo nghiên cứu, đồng thời xây dựng bức tranh tổng thể về tình hình đầu tư và chuẩn bị đầu tư toàn tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông từ Cao Bằng đến Cà Mau.

Theo chỉ đạo, quá trình nghiên cứu cần làm rõ nhu cầu vận tải hiện tại, dự báo tăng trưởng lưu lượng trong tương lai cũng như đánh giá tác động khi các tuyến cao tốc Đông - Tây kết nối với trục Bắc - Nam được đưa vào khai thác.

Bộ trưởng Trần Hồng Minh nhấn mạnh việc mở rộng tuyến đường cần được đánh giá đầy đủ về tác động đối với sự phát triển kinh tế khu vực và cả nước, qua đó tạo cơ sở thuyết phục cho việc đề xuất phương án đầu tư.

Trước đó, báo cáo tại cuộc họp, ông Đinh Công Minh, Giám đốc Ban Quản lý dự án Thăng Long, đơn vị được giao thực hiện bước chuẩn bị đầu tư, cho biết quá trình rà soát hiện trạng tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông từ Lạng Sơn đến Cà Mau đã đưa ra hai phương án nghiên cứu.

Phương án thứ nhất tập trung mở rộng những đoạn tuyến có lưu lượng giao thông cao và nhu cầu vận tải cấp thiết nhằm bảo đảm tính liên tục trên hành lang vận tải. Các đoạn được đề xuất mở rộng gồm Mai Sơn - Bãi Vọt và Nha Trang - Dầu Giây với tổng chiều dài khoảng 534 km.

Theo tính toán sơ bộ, tổng mức đầu tư của phương án này khoảng 63.411 tỷ đồng. Trong đó, phần mở rộng của 5 dự án thành phần đầu tư công gồm Mai Sơn - Quốc lộ 45, Quốc lộ 45 - Nghi Sơn, Nghi Sơn - Diễn Châu, Vĩnh Hảo - Phan Thiết và Phan Thiết - Dầu Giây cần khoảng 38.158 tỷ đồng.

Đối với 3 dự án thành phần đầu tư theo phương thức PPP, tổng kinh phí mở rộng dự kiến khoảng 25.253 tỷ đồng, bao gồm chi phí lãi vay.

Theo phương án này, các đoạn tuyến còn lại sẽ tiếp tục được nghiên cứu đầu tư mở rộng sau năm 2030.

Trong khi đó, phương án thứ hai có quy mô lớn hơn, đề xuất mở rộng toàn bộ các đoạn từ Mai Sơn đến Cam Lộ và từ Quảng Ngãi đến Dầu Giây với tổng chiều dài khoảng 1.144 km.

Mục tiêu là hình thành tuyến cao tốc 6 làn xe liên tục từ Hà Nội đến TP.HCM, đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật đường cao tốc hiện đại, phát huy tối đa vai trò của tuyến giao thông xương sống trên hành lang kinh tế Bắc - Nam.

Theo tính toán sơ bộ, tổng mức đầu tư của phương án này khoảng 154.246 tỷ đồng. Trong đó, phần mở rộng đối với 15 dự án thành phần đầu tư công khoảng 128.994 tỷ đồng, còn phần mở rộng của 3 dự án PPP khoảng 25.253 tỷ đồng, bao gồm lãi vay.

Nếu được triển khai, toàn bộ các đoạn tuyến thuộc phạm vi nghiên cứu sẽ được nâng cấp lên quy mô 6 làn xe hoàn chỉnh theo quy hoạch với tốc độ thiết kế từ 100 - 120 km/h.

Về hình thức đầu tư, Tổng công ty Tư vấn thiết kế GTVT (TEDI) đề xuất tiếp tục áp dụng đầu tư công đối với 15 dự án thành phần đã được triển khai bằng vốn đầu tư công trước đây.

Đối với nhóm dự án PPP, TEDI kiến nghị tiếp tục thực hiện theo phương thức PPP có sự tham gia hỗ trợ của vốn ngân sách nhà nước nhằm bảo đảm hiệu quả tài chính. Theo đánh giá, với sự hỗ trợ của ngân sách, thời gian thu phí hoàn vốn có thể duy trì dưới 24 năm.

Ngược lại, nếu không có nguồn vốn hỗ trợ từ Nhà nước, thời gian hoàn vốn của các dự án có thể kéo dài từ 28 đến 40 năm, làm giảm tính khả thi trong quá trình triển khai.

Thống nhất định hướng nghiên cứu mở rộng 15 đoạn tuyến từ Mai Sơn đến Cam Lộ và từ Quảng Ngãi đến Dầu Giây theo hình thức đầu tư công, Bộ trưởng Trần Hồng Minh yêu cầu các đơn vị liên quan khẩn trương hoàn thiện hồ sơ để trình Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ xem xét báo cáo Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư.

Theo kế hoạch, các dự án thành phần thuộc giai đoạn 2017 - 2020 đã hết thời hạn bảo hành công trình sẽ được ưu tiên triển khai mở rộng ngay từ đầu năm 2027 sau khi hoàn tất các thủ tục cần thiết.

Đối với các dự án khác, công tác chuẩn bị đầu tư cần được triển khai sớm để có thể lựa chọn nhà thầu và khởi công ngay sau khi kết thúc thời gian bảo hành theo quy định.

Riêng 3 dự án thành phần được đầu tư theo phương thức PPP trong giai đoạn 2017 - 2020, Bộ trưởng yêu cầu trước mắt ưu tiên để nhà đầu tư hiện hữu nghiên cứu phương án huy động nguồn lực thực hiện. Trường hợp không đáp ứng được yêu cầu, cơ quan quản lý sẽ xem xét phương án đầu tư công và điều chỉnh các thông số tài chính phù hợp.

Mục tiêu được Bộ Giao thông vận tải đặt ra là hoàn thành công tác mở rộng tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông vào cuối năm 2030.

Việc nâng cấp quy mô các đoạn cao tốc được đánh giá là bước đi quan trọng trong bối cảnh lưu lượng phương tiện trên trục Bắc - Nam liên tục gia tăng những năm gần đây. Nhiều đoạn tuyến hiện khai thác với quy mô phân kỳ đang dần xuất hiện áp lực về năng lực thông hành, đặc biệt tại các khu vực có tốc độ phát triển kinh tế và đô thị hóa cao.

Bên cạnh việc nâng cao năng lực vận tải, mở rộng tuyến cao tốc Bắc - Nam còn được kỳ vọng tạo dư địa phát triển mới cho các địa phương dọc hành lang kinh tế trọng điểm của cả nước. Khi mạng lưới giao thông được hoàn thiện đồng bộ với các tuyến cao tốc Đông - Tây, khả năng kết nối liên vùng, lưu thông hàng hóa và thu hút đầu tư sẽ tiếp tục được cải thiện trong dài hạn.

Nếu được Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư, đây sẽ là một trong những chương trình nâng cấp hạ tầng giao thông quy mô lớn nhất giai đoạn tới, góp phần hoàn thiện tuyến giao thông huyết mạch quốc gia và đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong nhiều thập kỷ tới.