Khởi đầu là một đứa trẻ mồ côi cả cha lẫn mẹ tại vùng quê nghèo, Vương Truyền Phúc đã gặt hái thành công khi đưa BYD trở thành một trong những tập đoàn sản xuất xe điện hàng đầu thế giới.
Vương Truyền Phúc sinh năm 1966 tại tỉnh An Huy, Trung Quốc, trong một gia đình nông dân đông con. Gia cảnh thiếu thiếu khiến việc học của các con gặp nhiều rào cản. Năm ông 13 tuổi, cha qua đời vì ung thư gan. Hai năm sau, mẹ ông cũng qua đời. Mất đi đấng sinh thành khi chưa đến tuổi trưởng thành, ông vượt qua giai đoạn này nhờ sự hỗ trợ của người anh trai. Khi nhận được học bổng trong quá trình đi học, ông chỉ giữ lại một phần nhỏ chi tiêu và gửi phần lớn về cho gia đình.
Nỗ lực học tập đã đưa ông đến Đại học Công nghệ Trung Nam để nghiên cứu về luyện kim, vật lý và hóa học. Đến năm 1990, ông hoàn thành chương trình thạc sĩ tại Viện Nghiên cứu Kim loại màu Bắc Kinh, bắt đầu công việc nghiên cứu chuyên sâu về vật liệu, pin và công nghệ. Toàn bộ nền tảng kiến thức này tạo tiền đề cho hoạt động kinh doanh sau đó.
Năm 1995, ở tuổi 29, ông thành lập BYD tại Thâm Quyến. Ban đầu, doanh nghiệp chọn sản xuất pin sạc cho điện thoại di động, phân khúc lúc bấy giờ do các công ty Nhật Bản nắm giữ phần lớn thị phần. Không có vốn lớn, BYD chọn cạnh tranh bằng chi phí tối ưu, quy trình sản xuất linh hoạt và việc tự chủ công nghệ.
Năm 2003, doanh nghiệp mở rộng sang ngành chế tạo ô tô. Quyết định này từng nhận về nhiều nghi ngại, nhưng ông cho rằng không cần chờ điều kiện hoàn hảo mới bắt đầu.
Tuyên bố “Lúc đó chỉ có một mục tiêu, chính là sống sót” của ông xuất phát từ thực tế nhiều năm đầu tư kéo dài mà chưa thu về kết quả rõ rệt. Khi công ty tập trung vào xe điện, giá cổ phiếu từng giảm tới 40% đi kèm nhiều luồng ý kiến hoài nghi. Mặc dù vậy, doanh nghiệp vẫn giữ vững định hướng. Tại Diễn đàn Doanh nhân Trung Quốc năm 2021, ông chia sẻ: “Tôi cho rằng kiên trì là một phẩm chất rất quan trọng của một doanh nhân”.
Bước ngoặt đến vào năm 2008 khi tập đoàn Berkshire Hathaway của Warren Buffett đầu tư khoảng 230 triệu USD để sở hữu gần 10% cổ phần BYD. Dù nhận được sự chú ý từ thị trường tài chính quốc tế, quá trình phát triển của công ty vẫn gặp không ít thách thức.
Nói về chặng đường đã qua, ông từng phát biểu: “Ước mơ đương nhiên rất đẹp, nhưng con đường thực hiện ước mơ vô cùng quanh co, sẽ gặp vô số khó khăn”. Ông cho rằng ở mỗi giai đoạn khủng hoảng, người điều hành đều đối mặt với lựa chọn từ bỏ hay tiếp tục, và câu trả lời luôn là kiên trì giải quyết từng bài toán.
Triết lý này thể hiện rõ qua cách BYD đầu tư công nghệ. Đối với lĩnh vực chất bán dẫn, doanh nghiệp từng chấp nhận thua lỗ nhiều năm khi rót vốn vào công nghệ IGBT sử dụng cho xe điện. Ông từng khẳng định: “Không sao, chúng tôi vẫn đầu tư”.
Tư duy chấp nhận đi trước thời điểm cũng là điểm khác biệt của tập đoàn. Ngay từ năm 2008, doanh nghiệp đã đề ra chiến lược phát triển ba mảng gồm năng lượng mặt trời, hệ thống lưu trữ năng lượng và xe điện. Ông nhớ lại: “Lúc đó nói về xe điện, trạm lưu trữ năng lượng, mọi người đều lắc đầu, nhưng đó chính là tầm nhìn của BYD”. Định hướng sớm này giúp doanh nghiệp có lợi thế sẵn sàng khi nhu cầu thị trường bùng nổ.
Bên cạnh đó, ông coi trọng việc tự chủ chuỗi cung ứng và tập trung vào hành động thực tế. Năm 2019, ông nhận định doanh nhân cần “cắm đầu làm việc, làm nhiều hơn nói”. BYD dần tự làm chủ các công đoạn sản xuất chính từ pin đến linh kiện, thay vì phụ thuộc vào bên ngoài.
Trong một cuộc phỏng vấn năm 2011, Giám đốc điều hành Tesla, Elon Musk, từng đánh giá thấp ô tô của BYD khi phát biểu: “Tôi không cho rằng đây là một sản phẩm tiềm năng”. Tuy nhiên, đến tháng 2/2024, BYD đã vượt Tesla để trở thành nhà sản xuất xe điện lớn nhất thế giới. Sau đó, Elon Musk đã thay đổi nhận định: “Chuyện đó cách đây nhiều năm rồi. Sản phẩm của họ giờ đáng gờm lắm”.
Hiện nay, BYD phát triển thành hệ sinh thái toàn diện gồm ô tô, pin, phương tiện thương mại và công nghệ năng lượng mới. Tạp chí Forbes ước tính khối tài sản hiện tại của Vương Truyền Phúc đạt khoảng 23 tỷ USD, thuộc nhóm những người giàu nhất Trung Quốc.
Ông vẫn dành 60-70% thời gian làm việc cho hoạt động nghiên cứu công nghệ và phát triển sản phẩm. Nhìn lại toàn bộ quá trình, tư duy không chờ hoàn cảnh thuận lợi cùng định hướng kiên trì đã giúp người sáng lập BYD đưa doanh nghiệp từ một xưởng sản xuất nhỏ trở thành tập đoàn công nghệ quy mô toàn cầu.
