Làn sóng trí tuệ nhân tạo đang tái cấu trúc bản đồ tài sản toàn cầu, đưa những tên tuổi công nghệ vượt qua các tài phiệt truyền thống.
Mới đây, nhà sáng lập ByteDance - ông Trương Nhất Minh - đã chính thức vượt qua tỷ phú Ấn Độ Gautam Adani để trở thành người giàu nhất châu Á, đồng thời vươn lên vị trí thứ 18 trong danh sách những người giàu nhất thế giới do Bloomberg xếp hạng. Ở tuổi 43, ông Trương hiện nắm giữ khối tài sản ước tính đạt 105,5 tỷ USD.
Sự thăng tiến về tài chính của nhà sáng lập TikTok diễn ra với tốc độ kinh ngạc. Thời điểm Bloomberg bắt đầu định giá tài sản của ông vào tháng 3 năm 2019, con số này mới dừng ở mức 13 tỷ USD. Như vậy, chỉ sau 7 năm, tài sản của ông đã tăng hơn 8 lần. Riêng trong tháng này, giá trị tài sản ròng của ông Trương nhảy vọt thêm hơn 12 tỷ USD, xuất phát từ việc các quỹ đầu tư lớn như BlackRock, Fidelity Investments và T. Rowe Price Group điều chỉnh tăng mức định giá đối với ByteDance. Hiện tại, chỉ số Bloomberg Billionaires Index vẫn duy trì mức chiết khấu rủi ro 10% cho ByteDance do doanh nghiệp chưa niêm yết trên thị trường chứng khoán.
Trước khi đạt ngôi vị số một châu Á, ông Trương Nhất Minh đã vươn lên trở thành người giàu nhất Trung Quốc vào năm ngoái. Thành công này gắn liền với sự bành trướng toàn cầu của ByteDance thông qua nền tảng TikTok cùng hàng loạt ứng dụng kỹ thuật số khác.
Giai đoạn gần đây, ByteDance chuyển dịch mạnh mẽ trọng tâm sang lĩnh vực trí tuệ nhân tạo. Công ty liên tục trình làng các sản phẩm AI chiến lược, tiêu biểu là công cụ trò chuyện tự động Doubao và mô hình tạo video Seedance.
Lian Jye Su, Chuyên gia phân tích trưởng tại tổ chức nghiên cứu Omdia, đánh giá ByteDance đã duy trì định hướng đầu tư nhất quán vào công nghệ AI bất chấp những áp lực pháp lý khốc liệt mà TikTok phải đối mặt tại thị trường Mỹ. Ngay cả trong giai đoạn Giám đốc điều hành TikTok Shou Chew chịu các phiên điều tra tại Quốc hội Mỹ vào năm 2023, ByteDance vẫn không ngừng mở rộng năng lực hạ tầng AI. Việc sở hữu nguồn dữ liệu mạng xã hội khổng lồ tạo điều kiện cho doanh nghiệp huấn luyện các mô hình AI tiên tiến, đưa mảng dịch vụ này trở thành động lực tăng trưởng cốt lõi tiếp theo của tập đoàn.
Việc gia tăng tài sản của ông Trương diễn ra trong bối cảnh đối thủ Gautam Adani chịu nhiều biến động. Tài sản của vị tỷ phú Ấn Độ giảm từ mốc đỉnh 120 tỷ USD thiết lập vào tháng 6 do chịu ảnh hưởng từ đợt tái cơ cấu danh mục của chỉ số MSCI, kết hợp với đà suy giảm chung của thị trường chứng khoán dưới áp lực từ giá dầu và lợi suất trái phiếu.
Nhìn lại chặng đường phát triển, Trương Nhất Minh sinh ngày 1 tháng 4 năm 1983 tại Vĩnh Định, tỉnh Phúc Kiến. Năm 2001, ông nhập học ngành Công nghệ phần mềm tại Đại học Nam Khai (Thiên Tân). Sau khi tốt nghiệp năm 2005, ông trải qua nhiều vị trí công việc và dự án khác nhau: tham gia dự án phần mềm quản lý văn phòng, làm kỹ sư tại Kuxun, làm việc thời gian ngắn tại Microsoft, hợp tác phát triển mạng xã hội Fanfou cùng Vương Hưng, và vận hành nền tảng bất động sản Cửu Cửu Phòng.
Tháng 3 năm 2012, ông Trương thành lập ByteDance. Doanh nghiệp tạo bước ngoặt lớn khi ra mắt nền tảng tin tức Toutiao, ứng dụng thuật toán để tự động phân phối nội dung dựa trên hành vi truy cập của độc giả. Tiếp nối đà phát triển, ByteDance phát triển ứng dụng video ngắn Douyin vào năm 2016 và mở rộng ra thị trường quốc tế với phiên bản TikTok.
Trong quá trình vận hành ByteDance, tập đoàn từng đối mặt với nhiều biến cố lớn. Tháng 4 năm 2018, ứng dụng Nội hàm đoạn tử (Neihan Duanzi) bị cấm hoạt động vĩnh viễn, buộc ông Trương phải công khai nhận trách nhiệm về khâu kiểm duyệt nội dung. Đến tháng 5 năm 2018, ByteDance rơi vào đợt tranh chấp pháp lý và cạnh tranh lưu lượng gay gắt với tập đoàn Tencent của Mã Hóa Đằng.
Trên trường quốc tế, TikTok chịu sức ép địa chính trị lớn tại Mỹ cũng như các lệnh cấm ở Ấn Độ. Đầu năm nay, một phần hoạt động của TikTok tại thị trường Mỹ đã được chuyển giao cho các nhà đầu tư nội địa quản lý nhằm giảm thiểu các rủi ro pháp lý.
Về phong cách quản trị, ông Trương Nhất Minh áp dụng mô hình vận hành phẳng tại ByteDance, hạn chế việc sử dụng các danh xưng quản lý truyền thống trong nội bộ. Tháng 5 năm 2021, ông quyết định rời ghế Giám đốc Điều hành ByteDance và bàn giao lại vị trí này cho Lương Nhữ Ba – người bạn học cùng phòng thời đại học và là đối tác lâu năm của ông. Khi công bố quyết định chuyển giao, ông Trương chia sẻ bản thân không thuộc nhóm người quá hướng ngoại, đồng thời muốn dành thời gian cho các hoạt động đọc sách, nghiên cứu công nghệ mới, AI và hoạch định chiến lược dài hạn.
