Nhà sáng lập Bitcoin bị phanh phui? Các cuộc điều tra mới cho thấy danh tính thực sự của Satoshi Nakamoto

Một nhà báo của The New York Times vừa công bố kết quả điều tra kéo dài, cho rằng sau hơn một năm nghiên cứu, ông đã xác định được danh tính thật của người sáng lập Bitcoin, được biết đến với bí danh Satoshi Nakamoto.

Ứng viên được nêu tên: Adam Back

Bài viết của John Carreyrou (phóng viên điều tra của NYT, từng nhận hai giải Pulitzer) cho rằng người sáng lập Bitcoin là Adam Back, 55 tuổi, nhà cryptographer người Anh, CEO của Blockstream, đồng thời là người sáng lập Hashcash và là cựu Cypherpunk.

Carreyrou cũng cho biết đây là lần đầu một tờ báo lớn của Mỹ nêu thẳng tên một ứng viên cụ thể cho vai trò Satoshi Nakamoto. Trước đó, nhiều giả thuyết đã được đưa ra trong suốt khoảng 15 năm truy tìm danh tính Satoshi.

Adam Back từng bác bỏ nhiều lần

Theo nội dung được dẫn lại, Adam Back đã nhiều lần phủ nhận giả thuyết rằng ông là Satoshi Nakamoto. Các thông tin và tranh luận xoay quanh tên ông đã xuất hiện từ nhiều năm trước, bao gồm các nội dung trên YouTube và các tài liệu liên quan đến dự án phim tài liệu.

Carreyrou cho rằng các lời từ chối của Back không đủ sức thuyết phục và sử dụng việc phủ nhận này như một động lực để tiếp tục điều tra mối liên hệ giữa Back và Satoshi.

Cơ sở điều tra: từ phim tài liệu đến email và dấu vết kỹ thuật

Ý tưởng về Adam Back được Carreyrou cho biết xuất hiện sau khi ông xem bộ phim tài liệu HBO năm 2024 “Money Electric: The Bitcoin Mystery”, trong đó nhắc đến một nhà phát triển phần mềm ở Canada. Tuy nhiên, Carreyrou cho rằng cách Back được nhắc đến trong nhóm ứng viên Satoshi thuyết phục hơn so với kết luận của bộ phim.

Dẫn chứng từ email liên quan vụ kiện COPA v. Craig Wright

Một hướng điều tra khác được Carreyrou nhấn mạnh là việc sử dụng các email của Satoshi Nakamoto được tiết lộ trong vụ kiện COPA v. Craig Wright tại Anh. Nội dung được trích dẫn cho rằng các email này cho thấy Satoshi có thái độ không phù hợp với việc đăng ký bản quyền/giải pháp độc quyền, đồng thời thể hiện sự ủng hộ mạnh mẽ đối với nguồn mở và miền công cộng.

Trong các email được nêu, có thư từ giữa Back và Satoshi trong giai đoạn 2008–2009, thảo luận riêng về thiết kế Bitcoin. Các email này được mô tả là có nhắc đến Hashcash và việc Satoshi “học được” ý tưởng từ Wei Dai (b-money) thông qua đề xuất của Back. Nội dung bài viết cho rằng đây là một điểm mâu thuẫn, vì b-money của Wei Dai cũng được trích dẫn trong bản whitepaper của Hashcash.

Dấu vết trong cộng đồng Cypherpunk và sự trùng khớp về tư tưởng

Carreyrou cho rằng Back và Satoshi từng ở cùng một danh sách Cypherpunk vào những năm 1990, gồm cả các kênh thảo luận về mật mã, giao tiếp ẩn danh, tiền điện tử và lý tưởng crypto-anarchy.

Bài viết nêu rằng Back đã phác thảo nhiều thành phần cốt lõi của Bitcoin trong danh sách Cypherpunk khoảng một thập kỷ trước khi Bitcoin ra mắt, bao gồm: tiền điện tử phi tập trung, các nút độc lập, khả năng kháng kiểm soát/censorship của chính phủ, và mô hình ngẫu nhiên dựa trên proof-of-work.

Liên hệ kỹ thuật: Hashcash và proof-of-work

Nội dung cho biết Back từng đề xuất kết hợp Hashcash với ý tưởng b-money của Wei Dai, được mô tả là tương đồng với công thức mà Satoshi sử dụng sau này trong kiến trúc Bitcoin.

Trong bài viết cũng đề cập rằng khi Bitcoin được công bố lần đầu vào dịp Halloween năm 2008, Back “biến mất” khỏi các cuộc trò chuyện, nhưng sau đó quay lại khi một nhà cryptographer người Argentina làm cho số phận của Satoshi được công khai vào ngày 17/4/2013.

Phân tích ngôn ngữ: lọc dữ liệu và nhóm nghi phạm cuối cùng

Theo bài viết, bên cạnh phân tích phong cách truyền thống, NYT còn sử dụng phân tích văn bản dựa trên AI để lọc hàng nghìn bài viết cypherpunk cũ. Mục tiêu là tìm các lỗi chính tả và mẫu ngữ pháp đặc trưng của tiếng Anh Anh, ví dụ như cách dùng “also” ở cuối câu, các sai sót khi tách chữ ghép và các sai lệch “its/it’s”.

Kết quả được mô tả là bài viết của Back vượt qua các bộ lọc và đưa ông vào nhóm nhỏ gồm 8 nghi phạm cuối cùng.

Bài viết kết luận rằng sự chồng lấp giữa tư tưởng, thiết kế kỹ thuật, năng lực mã hóa, vị trí trong mạng lưới và đặc điểm ngôn ngữ là “quá chặt chẽ” để coi là trùng hợp.

Phản ứng và tác động lên thị trường

Trong phần tác động, bài viết nhắc rằng các giả thuyết “Satoshi” trước đây thường vấp phải điểm chung: thiếu bằng chứng cryptographic. Các trường hợp như Hal Finney và Nick Szabo được nêu là từng có các ý tưởng đúng vào thời điểm phù hợp nhưng đều từ chối là Satoshi và không để lại thông điệp ký bằng khóa trước đó.

Nội dung cũng cho rằng việc không biết Satoshi là một đặc tính có thể củng cố câu chuyện “không có người sáng lập, không có CEO” của Bitcoin. Một câu chuyện trung lập có thể làm tăng sự ủng hộ của các cơ quan quản lý và người kiện trong việc mở lại các câu hỏi về kiểm soát, ý định và các lập luận liên quan.

Về thị trường, bài viết nêu rằng nếu câu chuyện NYT được xác thực bằng một động thái on-chain từ ví liên kết với Satoshi hoặc bằng chứng xác thực khác, thị trường có thể phản ứng mạnh, với biến động rủi ro “tail” khó lường. Ngược lại, nếu chưa có xác thực, thị trường có thể bỏ qua tiêu đề lớn và quay lại theo dõi các yếu tố như dòng vốn, biến động quyền chọn và dòng chảy ETF.

Diễn biến giá Bitcoin được ghi nhận trong bài

Theo dữ liệu được trích dẫn trong bài, Bitcoin phục hồi và lấy lại mốc trên 72.000 vào đầu ngày. Tại thời điểm viết, BTC được mô tả giao dịch ở mức cao hơn 71.000 trên biểu đồ hàng ngày.

Nguồn dữ liệu giá: BTCUSD trên TradingView.