Quốc lộ 1 đoạn Hà Nội - Bắc Giang được thúc đẩy chuyển đổi thành đường cao tốc

Bộ Xây dựng vừa có văn bản chỉ đạo các đơn vị liên quan đẩy nhanh công tác chuẩn bị đầu tư dự án mở rộng, nâng cấp QL1 đoạn Hà Nội - Bắc Giang thành đường cao tốc theo quy hoạch đã được phê duyệt.

Theo cơ quan quản lý, đây là một trong những tuyến giao thông có vai trò quan trọng trong mạng lưới cao tốc Bắc - Nam, đồng thời là hành lang kết nối vận tải quốc tế với Trung Quốc và cửa ngõ liên kết các tỉnh Đông Bắc với Thủ đô Hà Nội theo Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm.

Đáng chú ý, tuyến đường hiện được khai thác theo hình thức BOT với quy mô 4 làn xe từ năm 2016. Tuy nhiên, lưu lượng phương tiện đã vượt ngưỡng thiết kế, đạt khoảng 37.000 - 45.000 PCU/ngày đêm, khiến năng lực khai thác không còn đáp ứng yêu cầu của một tuyến cao tốc hiện đại.

Trên cơ sở đánh giá nhu cầu vận tải và yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội khu vực phía Bắc, Bộ Xây dựng nhận định việc nâng cấp tuyến đường là cần thiết nhằm tăng cường kết nối vùng, hỗ trợ phát triển các tỉnh Đông Bắc cũng như củng cố tiềm lực quốc phòng, an ninh.

Vì vậy, Bộ yêu cầu Cục Đường bộ Việt Nam, với vai trò là cơ quan ký kết hợp đồng dự án, khẩn trương làm việc với nhà đầu tư để thống nhất phương án mở rộng và nâng cấp dự án BOT hiện hữu theo quy định của Luật Đường bộ năm 2024. Kết quả phải được hoàn thiện và báo cáo Bộ trước ngày 7/6/2026.

Theo văn bản chỉ đạo, trong trường hợp nhà đầu tư thực hiện điều chỉnh hồ sơ dự án, Ban QLDA 2 sẽ tiếp tục được giao làm đại diện cơ quan có thẩm quyền để tiếp nhận hồ sơ và báo cáo Bộ Xây dựng trước ngày 30/6/2026.

Trước đó, liên danh gồm Công ty CP Đầu tư hạ tầng Đông Sơn - Tổng công ty Xuất nhập khẩu và Xây dựng Việt Nam - Công ty CP Tập đoàn Đại Dương đã đề xuất nâng cấp toàn tuyến từ nút giao QL31 tại Km113+985 trên QL1 đến nút giao với cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên tại Km153+400. Tổng chiều dài tuyến được đề xuất đầu tư là 39,5km.

Theo phương án của nhà đầu tư, dự án sẽ triển khai thành hai giai đoạn. Trong giai đoạn 2027 - 2028, tuyến đường được nâng cấp lên tiêu chuẩn cao tốc 6 làn xe. Các hạng mục chính bao gồm mở rộng dải phân cách, xây dựng cống chui dân sinh, hoàn thiện hệ thống thoát nước, biển báo giao thông, công trình an toàn giao thông, đóng các nút giao không đáp ứng khoảng cách tiêu chuẩn, lắp đặt hệ thống giao thông thông minh và trạm cân.

Cùng thời gian này, các địa phương sẽ thực hiện giải phóng mặt bằng theo quy hoạch và đầu tư hệ thống đường song hành bằng nguồn vốn địa phương.

Ở giai đoạn tiếp theo, căn cứ vào tốc độ tăng trưởng lưu lượng giao thông thực tế, dự án sẽ được đầu tư hoàn chỉnh theo quy mô 8 làn xe nhằm đáp ứng định hướng phát triển dài hạn của mạng lưới giao thông quốc gia.

Tổng mức đầu tư của cả hai giai đoạn dự kiến khoảng 12.000 tỷ đồng. Trong đó, riêng giai đoạn 1 cần khoảng 4.000 tỷ đồng, được huy động từ nguồn vốn chủ sở hữu, vốn vay của nhà đầu tư cùng phần vốn hỗ trợ từ Nhà nước. Bên cạnh đó, kinh phí dành cho công tác giải phóng mặt bằng và đầu tư đường song hành theo quy hoạch tại địa phương được ước tính khoảng 8.500 tỷ đồng.

Theo đánh giá của Ban QLDA 2, phương án đầu tư hoàn chỉnh 8 làn xe, trước mắt triển khai 6 làn xe cao tốc là phù hợp với nhu cầu thực tế và điều kiện hiện hữu của tuyến. Cách làm này giúp hạn chế tối đa tác động đến hoạt động giao thông đang khai thác, đồng thời rút ngắn thời gian thi công và phát huy hiệu quả đầu tư sớm hơn.

Từ góc độ thị trường hạ tầng, việc nâng cấp các tuyến BOT hiện hữu lên tiêu chuẩn cao tốc đang trở thành xu hướng được nhiều địa phương và cơ quan quản lý nghiên cứu trong bối cảnh nhu cầu vận tải tăng nhanh. Giải pháp này được xem là phương án tối ưu nhằm tận dụng hạ tầng sẵn có, giảm áp lực đầu tư mới và nâng cao hiệu quả khai thác các tuyến giao thông chiến lược.

Bên cạnh đó, khu vực Đông Bắc đang ghi nhận nhu cầu vận chuyển hàng hóa và lưu thông hành khách ngày càng lớn nhờ sự phát triển của các khu công nghiệp, trung tâm logistics và hoạt động thương mại biên giới. Việc hoàn thiện các tuyến kết nối trọng điểm như Hà Nội - Bắc Giang được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao năng lực vận tải của toàn vùng, đồng thời tạo dư địa thu hút đầu tư trong giai đoạn tới.

Nếu được triển khai đúng tiến độ, dự án không chỉ giải quyết tình trạng quá tải trên tuyến QL1 hiện nay mà còn tạo nền tảng cho mạng lưới giao thông liên vùng hiện đại, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong dài hạn và phù hợp với định hướng quy hoạch giao thông quốc gia.