Vừa qua, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định 40/2026/QĐ-TTg về tiêu chí phân loại doanh nghiệp, làm căn cứ tái cơ cấu vốn Nhà nước giai đoạn 2026-2030.
Đánh giá về chính sách này, Công ty Chứng khoán KB Việt Nam (KBSV) cho rằng văn bản mới không tác động lớn đến thị trường chung mà chủ yếu ảnh hưởng trực tiếp đến từng doanh nghiệp liên quan.
Nguyên nhân là phần lớn doanh nghiệp có tỷ lệ thoái vốn cao hoặc thoái toàn bộ vốn đợt này thuộc nhóm vốn hóa vừa và nhỏ. Mặt khác, nếu việc thoái vốn thực hiện qua hình thức phát hành thêm hoặc bán cổ phiếu quỹ, mức độ tác động thực tế sẽ nhỏ hơn. Đối với các doanh nghiệp lớn như GVR, GAS, BSR, KBSV nhận định cần chờ thêm thông tin cụ thể về lộ trình, phương án và tỷ lệ thoái vốn để đánh giá.
Về mặt thủ tục, các doanh nghiệp được chia thành hai nhóm phê duyệt. Nhóm thuộc Phụ lục III Nghị định 57/2026 gồm khoảng 20 doanh nghiệp lớn và 3 ngân hàng gốc quốc doanh. Nhóm này phải chờ Thủ tướng phê duyệt. Theo quy trình 75 ngày làm việc tại Công điện 52/CĐ-TTg, KBSV dự báo thời điểm sớm nhất được thông qua là tháng 8/2026.
Nhóm doanh nghiệp còn lại không thuộc Phụ lục III như ACV, VNM, DPM... sẽ do cơ quan đại diện chủ sở hữu phê duyệt trực tiếp trong thời hạn 30 ngày làm việc.
Từ sự khác biệt này, KBSV ưu tiên theo dõi các mã cổ phiếu có chênh lệch lớn so với ngưỡng quy định. Trong đó, nhóm được phê duyệt nhanh có ACV, VNM; nhóm chờ Thủ tướng phê duyệt gồm HVN, BID, VCB.
Về phương thức thoái vốn, các doanh nghiệp có thể đấu giá công khai (gồm bán theo lô), chào bán cạnh tranh hoặc thỏa thuận trực tiếp nếu đấu giá không thành công. Ngoài ra, doanh nghiệp có thể phát hành thêm cổ phần để pha loãng hoặc bán cổ phiếu quỹ. Để tăng khả năng thành công của giao dịch, Nghị định 57/2026 cho phép giảm giá khởi điểm tối đa 10% mỗi lần và không quá 3 lần.
Trong danh sách theo dõi của KBSV, một số doanh nghiệp hiện có tỷ lệ sở hữu Nhà nước cao và thuộc diện giảm tỷ lệ sở hữu. Tại BCM, UBND TP.HCM đang nắm 95,4% và dự kiến thoái khoảng 21% để đưa tỷ lệ sở hữu về khoảng 74%. Tại BSR, PVN đang nắm 92,1% và tỷ lệ thoái tối thiểu là 57,7%. Tại GAS, PVN nắm 95,76% và tỷ lệ thoái tối thiểu khoảng 5,76%.
Đối với nhóm dự kiến thoái toàn bộ vốn Nhà nước, danh sách gồm MSB, NTP, HND, QTP, VGC, PVI và DMC. Hiện VNPT nắm 6,1% tại MSB; SCIC nắm 37,1% tại NTP và 34,7% tại DMC; Bộ Xây dựng nắm 38% tại VGC; PVN nắm 35% tại PVI.
