Rừng xanh ôm trọn siêu đô thị 10 tỷ USD của ông Phạm Nhật Vượng

Sở hữu gần 35.000 ha rừng ngập mặn, rừng phòng hộ Cần Giờ không chỉ đóng vai trò lá chắn sinh thái quan trọng của TP.HCM trước nguy cơ xói lở, nước biển dâng và biến đổi khí hậu mà còn tạo nền tảng tự nhiên đặc biệt cho chiến lược phát triển đô thị biển, du lịch và kinh tế xanh tại cửa ngõ phía Nam thành phố.

Nằm trong Khu dự trữ sinh quyển thế giới Cần Giờ, rừng phòng hộ Cần Giờ từ lâu được xem là một trong những hệ sinh thái ngập mặn quan trọng nhất Việt Nam. Khu vực này đóng vai trò vùng đệm tự nhiên giúp bảo vệ TP.HCM trước các tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu, đồng thời duy trì cân bằng sinh thái cho toàn vùng ven biển.

Theo quy hoạch hiện nay, Khu dự trữ sinh quyển Cần Giờ có diện tích gần 76.000 ha, bao gồm vùng lõi, vùng đệm và vùng chuyển tiếp. Trong đó, rừng phòng hộ chiếm gần 35.000 ha, tương đương khoảng một phần ba diện tích của nhóm 12 quận nội thành cũ TP.HCM (khoảng 103.000 ha).

Khu rừng trải dài trên địa bàn các xã Bình Khánh, An Thới Đông, Thạnh An và Cần Giờ, cách trung tâm TP.HCM khoảng 40-60 km.

Ít người biết rằng Cần Giờ từng là một trong những khu vực chịu hậu quả nặng nề của chiến tranh khi khoảng 57% diện tích rừng ngập mặn bị phá hủy bởi chất độc hóa học.

Sau nhiều thập kỷ phục hồi và bảo tồn, nơi đây đã trở thành một trong những mô hình tái sinh rừng ngập mặn tiêu biểu trên thế giới. Thành quả này được ghi nhận khi ngày 21/1/2000, UNESCO chính thức công nhận Cần Giờ là Khu dự trữ sinh quyển thế giới đầu tiên của Việt Nam.

Hiện khu vực này cũng đang được đề cử trở thành khu Ramsar - danh hiệu dành cho các vùng đất ngập nước có tầm quan trọng quốc tế. Hệ sinh thái nơi đây bao gồm hơn 20.000 ha mặt nước cùng gần 35.000 ha rừng ngập mặn.

Sự đa dạng sinh học tại Cần Giờ được đánh giá rất cao với 318 loài thực vật bậc cao, hơn 160 loài chim, khoảng 280 loài cá, 36 loài bò sát, 35 loài thú và 36 loài lưỡng cư. Trong đó nổi bật là quần thể hàng nghìn cá thể khỉ đuôi dài cùng các loài cá sấu nước mặn được bảo tồn trong khu vực quản lý nghiêm ngặt.

Không chỉ có giá trị về đa dạng sinh học, rừng phòng hộ Cần Giờ còn được xem là "tấm khiên xanh" của TP.HCM trước các nguy cơ môi trường.

Hệ sinh thái rừng ngập mặn giúp giảm tác động của sóng biển, hạn chế xói lở bờ biển, hấp thụ khí CO₂, điều hòa khí hậu và bảo vệ các khu dân cư ven biển trước nguy cơ nước biển dâng. Đến nay, gần 35.000 ha rừng vẫn được bảo tồn tương đối nguyên vẹn, trong đó khoảng 2/3 là rừng trồng và 1/3 là rừng tái sinh tự nhiên.

Khu vực này từng được ISME đánh giá thuộc nhóm những mô hình phục hồi rừng ngập mặn đẹp và có quy mô lớn nhất thế giới.

Bên cạnh chức năng phòng hộ, nhiều khu vực trong rừng còn gắn liền với sinh kế của người dân địa phương thông qua hoạt động đánh bắt thủy sản, nuôi trồng thủy sản, du lịch sinh thái và các dịch vụ liên quan đến hệ sinh thái sông nước.

Một trong những điểm đáng chú ý là rừng phòng hộ Cần Giờ nằm liền kề khu đô thị biển Vinhomes Green Paradise do Vingroup phát triển.

Dự án có quy mô gần 2.900 ha với tổng vốn đầu tư gần 10 tỷ USD, thuộc nhóm dự án đô thị lớn nhất từng được triển khai tại khu vực này.

Với ba mặt giáp biển và một mặt tiếp giáp hệ sinh thái rừng ngập mặn, khu đô thị sở hữu điều kiện tự nhiên đặc biệt hiếm có. Theo định hướng phát triển, dự án hướng tới tiêu chuẩn ESG++, tận dụng cấu trúc sinh thái gồm rừng, biển, mặt nước và không gian mở nhằm nâng cao chất lượng môi trường sống cũng như khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.

Xu hướng phát triển đô thị gắn với hệ sinh thái tự nhiên đang ngày càng được nhiều quốc gia áp dụng nhằm cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế và mục tiêu phát triển bền vững. Trong bối cảnh các đô thị ven biển phải đối mặt với rủi ro khí hậu ngày càng lớn, lợi thế về tài nguyên sinh thái được xem là yếu tố quan trọng giúp gia tăng sức hấp dẫn đầu tư và chất lượng sống.

Cùng với giá trị sinh thái, Cần Giờ còn sở hữu nhiều điểm đến quen thuộc như Đảo Khỉ, Khu du lịch sinh thái Vàm Sát và Chiến khu Rừng Sác. Những lợi thế này đang tạo nền tảng để địa phương mở rộng các sản phẩm du lịch sinh thái, giáo dục môi trường và du lịch lịch sử trong những năm tới.

Theo định hướng của TP.HCM, đến năm 2030, khu vực rừng phòng hộ Cần Giờ sẽ phát triển 4 tuyến và 7 điểm du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và giải trí, với mục tiêu đón khoảng 400.000-500.000 lượt khách mỗi năm.

Song song với đó là hàng loạt dự án hạ tầng quy mô lớn như mở rộng đường Rừng Sác, tuyến đường sắt tốc độ cao Bến Thành - Cần Giờ cùng nhiều công trình kết nối khác đang được nghiên cứu và triển khai.

Trong bối cảnh TP.HCM mở rộng không gian phát triển về phía biển, rừng phòng hộ Cần Giờ tiếp tục giữ vai trò là "vành đai xanh" chiến lược, vừa bảo tồn hệ sinh thái đặc hữu, vừa tạo nền tảng cho các hoạt động kinh tế xanh, du lịch sinh thái và phát triển đô thị bền vững trong dài hạn.