Tái định vị TPHCM thành siêu đô thị biển mang tầm quốc tế

Trong quá trình xây dựng Quy hoạch tổng thể TPHCM tầm nhìn 100 năm, nhiều chuyên gia cho rằng thành phố cần được định vị lại như một siêu đô thị biển có tầm ảnh hưởng khu vực. Theo KTS Trần Ngọc Chính, việc làm rõ mối liên kết giữa TPHCM với Biển Đông, các tuyến hàng hải quốc tế và không gian phát triển vùng sẽ là yếu tố quan trọng để hiện thực hóa các mục tiêu tăng trưởng dài hạn.

Phát biểu tại hội thảo Quy hoạch tổng thể TPHCM tầm nhìn 100 năm diễn ra sáng 2/6, KTS Trần Ngọc Chính, nguyên Thứ trưởng Bộ Xây dựng, cho rằng quy hoạch mới cần phản ánh đầy đủ vị thế đặc biệt của TPHCM trong không gian kinh tế biển và mạng lưới liên kết vùng.

Theo chuyên gia, với quy mô diện tích khoảng 6.700km² cùng hơn 300km đường bờ biển, TPHCM không thể được nhìn nhận đơn thuần như một đô thị trung tâm kinh tế mà cần được xác định là một thành phố biển, thậm chí là siêu đô thị biển của Việt Nam và khu vực Đông Nam Á.

Ông nhấn mạnh, quy hoạch tương lai cần làm rõ mối quan hệ phát triển giữa TPHCM với vùng Đồng bằng sông Cửu Long, Nam Trung Bộ, Tây Nguyên cũng như vai trò kết nối với Biển Đông, Thái Bình Dương, Ấn Độ Dương và các cửa khẩu quốc tế quan trọng.

“Không gian phát triển của TPHCM phải được đặt trong tổng thể một vùng kinh tế rộng lớn, nơi hệ thống giao thông và hạ tầng kỹ thuật đóng vai trò xương sống”, KTS Trần Ngọc Chính nhận định.

Theo nguyên Thứ trưởng Bộ Xây dựng, một trong những nền tảng quan trọng để TPHCM phát triển thành siêu đô thị biển chính là hệ thống cảng biển quy mô lớn.

Ông cho biết khu vực Cảng Cái Mép - Thị Vải sở hữu nhiều điều kiện tự nhiên thuận lợi với luồng tàu có độ sâu từ 15-17m và được che chắn tốt. Theo quy hoạch, khu cảng này có thể đạt công suất khoảng 200 triệu tấn hàng hóa mỗi năm, trở thành khu vực cảng nước sâu lớn nhất Việt Nam và nằm gần các tuyến hàng hải quốc tế trọng yếu.

Bên cạnh lợi thế logistics, TPHCM còn gắn liền với ngành công nghiệp dầu khí khi nhiều thập niên qua đóng vai trò trung tâm khai thác dầu khí lớn nhất cả nước. Theo KTS Trần Ngọc Chính, khu vực Vũng Tàu hiện là trung tâm vận hành hệ thống giàn khoan phía Nam, có đóng góp quan trọng đối với nền kinh tế quốc gia.

Ngoài ra, bờ biển của Bà Rịa - Vũng Tàu và TPHCM còn sở hữu tiềm năng lớn về du lịch nghỉ dưỡng biển. Trong đó, Vũng Tàu được đánh giá là một trong những đô thị du lịch biển phát triển hàng đầu Việt Nam.

Một trong những điểm nhấn được chuyên gia đề cập là vai trò của khu vực Cần Giờ trong chiến lược phát triển dài hạn của thành phố.

Theo đó, dự án đô thị lấn biển quy mô lớn tại Cần Giờ có thể mở rộng không gian phát triển về phía biển, tạo thêm động lực tăng trưởng mới cho TPHCM trong nhiều thập niên tới.

Bên cạnh Cần Giờ, KTS Trần Ngọc Chính cũng nhấn mạnh vị trí đặc biệt của Côn Đảo trong tổng thể không gian biển của thành phố.

Ông ví Côn Đảo như một “chiến hạm nổi” trên Biển Đông với lợi thế về vị trí chiến lược, hệ thống cảng biển và khả năng kết nối bằng đường hàng không từ trung tâm TPHCM trong thời gian ngắn. Theo chuyên gia, khu vực này có thể đóng góp quan trọng vào chiến lược phát triển kinh tế biển và tăng cường vai trò của thành phố trong khu vực.

Tại hội thảo, KTS Trần Ngọc Chính cũng đề cập các mục tiêu phát triển được xác định trong Nghị quyết 09 về xây dựng và phát triển TPHCM trong kỷ nguyên mới.

Theo đó, GRDP bình quân đầu người của thành phố được định hướng đạt khoảng 45.000 USD vào năm 2035, khoảng 75.000 USD vào năm 2045 và khoảng 100.000 USD vào năm 2075 - thời điểm kỷ niệm 100 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

Theo ông, đây là những mục tiêu có ý nghĩa đặc biệt lớn, đòi hỏi quy hoạch phải được xây dựng trên cơ sở khoa học, phù hợp với xu thế phát triển và quá trình hội nhập quốc tế.

“Nếu quy hoạch được xây dựng đúng hướng, đây sẽ là nền tảng quan trọng để hiện thực hóa các mục tiêu mà Nghị quyết 09 đã đặt ra”, vị chuyên gia nhận định.

Trên thế giới, nhiều trung tâm kinh tế lớn đều tận dụng lợi thế biển để mở rộng không gian phát triển và gia tăng khả năng kết nối quốc tế. Các đô thị ven biển thường sở hữu lợi thế vượt trội về logistics, thương mại, công nghiệp dịch vụ và thu hút đầu tư nhờ khả năng tiếp cận trực tiếp các tuyến vận tải hàng hải toàn cầu.

Trong bối cảnh TPHCM đang mở rộng địa giới và định hình chiến lược phát triển dài hạn, việc tích hợp kinh tế biển, hệ thống cảng nước sâu, du lịch biển và liên kết vùng vào quy hoạch tổng thể được xem là một trong những hướng tiếp cận quan trọng nhằm tạo dư địa tăng trưởng mới cho thành phố trong nhiều thập niên tới.

Kết thúc phần tham luận, KTS Trần Ngọc Chính cho rằng TPHCM đang sở hữu những điều kiện hiếm có để phát triển thành một siêu đô thị biển quy mô lớn của khu vực. Vì vậy, quy hoạch tổng thể tầm nhìn 100 năm cần thể hiện rõ vai trò này, qua đó tạo cơ sở cho việc xây dựng các chiến lược phát triển dài hạn, khai thác hiệu quả lợi thế biển và nâng cao vị thế của thành phố trên bản đồ kinh tế khu vực.