Tanker và tàu chở dầu và tàu chở hàng không thể vượt qua Eo biển Hormuz sau khi Iran tuyên bố mở cửa

Các tàu chở dầu tiếp tục đi qua Eo biển Hormuz trong trạng thái thận trọng sau khi Iran tuyên bố tuyến đường biển đã mở cho tàu thương mại, theo hình ảnh video được ghi nhận. Tuy nhiên, các phát biểu từ giới chức Iran và Tổng thống Donald Trump làm dấy lên sự không chắc chắn về việc eo biển có thực sự được thông suốt hay không, khiến thị trường dầu biến động mạnh.

Trong phiên thứ Sáu, các hợp đồng dầu tương lai giảm mạnh khi thị trường đánh giá tuyên bố của Tehran là một bước đột phá nhằm làm dịu nguy cơ gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu. Dầu thô chuẩn Mỹ (WTI) đóng cửa giảm 12% xuống 83,85 USD/thùng; trong khi hợp đồng dầu Brent kết thúc ngày giảm 9%.

Tuyên bố mở tuyến và các điều kiện đi kèm

Ban đầu, Ngoại trưởng Iran Seyed Abbas Araghchi cho biết eo biển “hoàn toàn mở cửa” cho phần còn lại của lệnh ngừng bắn với Mỹ và Israel. Tuy nhiên, các phương tiện truyền thông Iran ủng hộ lực lượng Vệ binh Cách mạng đã nêu ra các điều kiện để tàu thuyền an toàn vượt qua, tương tự các quy tắc mà Tehran đã áp dụng trong nhiều tuần qua.

Theo một nguồn gần Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao của Iran được Tasnim News dẫn lại, tàu thương mại phải đi theo tuyến đường do Tehran chỉ định và phối hợp với lực lượng quân sự của nước này. Các tàu không được phép đi qua nếu chúng hoặc hàng hóa của chúng liên kết với các quốc gia bị coi là “thù địch”.

Diễn biến tại hiện trường: một số tàu quay đầu

Ông Matt Smith, giám đốc nghiên cứu hàng hóa tại Kpler, cho biết một số tàu chở dầu và tàu hàng đã cố gắng rời eo biển vào thứ Sáu theo tuyến đường do Iran chỉ định quanh đảo Larak nhưng bất ngờ quay lại.

Ông Tomer Ranaan, nhà phân tích rủi ro hàng hải tại Lloyd’s List Intelligence, nhận định rằng hiện chưa rõ có thay đổi đáng kể hay không, đồng thời cho rằng Iran vẫn muốn tàu đi qua trong vùng nước lãnh thổ của mình.

Trong khi đó, Tổng thống Donald Trump cho biết phong tỏa hải quân của Mỹ đối với Iran vẫn có hiệu lực. Tehran cũng đe dọa đóng cửa eo biển nếu phong tỏa không được dỡ bỏ. Từ đó, ông Matthew Wright, nhà phân tích vận tải cấp cao tại Kpler, đánh giá eo biển vẫn đóng cửa ở mức độ chức năng.

“Đó là một bình minh giả.”

Cảnh báo an toàn hàng hải và tác động tới chuỗi cung ứng

BIMCO, hiệp hội vận tải đường biển lớn nhất thế giới, khuyến cáo tàu thuyền tránh eo biển vào thứ Sáu do mối đe dọa mìn. Ông Jakob Larsen, giám đốc an ninh BIMCO, cho biết khu vực này “chưa được tuyên bố an toàn cho luồng di chuyển tại thời điểm này”.

Giới phân tích cũng lưu ý rằng các nỗ lực ngoại giao giữa Mỹ và Iran có thể giúp giảm bớt áp lực lên thị trường dầu tương lai, nhưng không thể giải quyết gián đoạn vật lý đối với nguồn cung năng lượng. Nếu eo biển tiếp tục đóng cửa, sự gián đoạn có thể trở nên trầm trọng hơn theo thời gian.

Các tàu chở dầu và sản phẩm cuối cùng đã rời Vịnh Ba Tư trước khi eo biển đóng đã hoàn tất hành trình kéo dài cả tuần tới các điểm đến ở châu Á, châu Âu và Bắc Mỹ. Một trong các lô hàng cuối cùng là tàu chở dầu thô của Iraq dự kiến cập cảng Long Beach, California vào tuần tới.

“Hiệu ứng domino” khi dầu không còn đi qua eo biển

Ông Matt Smith cho rằng chuỗi sự kiện sẽ lan rộng khi dầu không còn đến từ eo biển. Theo ông, các nhà máy lọc dầu ở châu Á—nơi phụ thuộc nặng vào dầu Trung Đông—có thể phải cắt giảm sản lượng. Điều này có thể khiến các nước nhập khẩu các sản phẩm như nhiên liệu phản lực từ các nhà máy lọc dầu châu Á đối mặt với nguy cơ thiếu nguồn cung.

Ông Matthew Wright nhấn mạnh: “Cuộc khủng hoảng nguồn cung ở châu Á lớn hơn bất cứ nơi nào khác. Họ đã rút bớt đáng kể lượng tồn kho trên đất liền.”

Ông Wright cũng cho biết sẽ mất nhiều tháng để lưu lượng qua eo biển trở lại mức bình thường. Các hãng vận tải lớn có khả năng sẽ theo dõi diễn biến trước khi quay lại tham gia vận chuyển.